Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
VIII ғасырдағы Аквитания герцогы Одо Ұлы (Еудес немесе Эудо деп те аталады) (735–740 ж. қайтыс болды) 700 жылға қарай Аквитания герцогы болған. Оның иелігіне Галлияның оңтүстік-батысындағы Васкония және Аквитания герцогтігі (сол кезде Гаронна өзенінің солтүстік-шығысында орналасқан) кірді – бұл Луарадан Пиренейге дейінгі аймақ, астанасы Тулуза қаласында болды. Ол Каролинг франктарымен соғысып, оларға қарсы маврлармен одақ құрды. Ол 735 жылға дейін осы билігін сақтап тұрды. Ол 721 жылы Тулуза шайқасында Омейядтарды жеңгенімен танымал. Батыс Еуропада оларға алғаш рет шешуші жеңіліс сыйлады. Осы қаһармандығы үшін оған "Ұлы" деген лақап берілді. Ол 732 жылы қазіргі Оңтүстік Францияға Умайядтардың шабуылынан кейін Шарль Мартельмен жақын қарым-қатынаста болды және оның одағын іздеді, сондай-ақ Тур шайқасында да маңызды рөл атқарды.
8th century Duke of Aquitaine
Odo the Great (also called Eudes or Eudo) (died 735–740), was the Duke of Aquitaine by 700. His territory included Vasconia in the south west of Gaul and the Duchy of Aquitaine (at that point located north east of the river Garonne), a realm extending from the Loire to the Pyrenees, with the capital in Toulouse. He fought the Carolingian Franks and made alliances with the Moors to combat them. He retained this domain until 735. He is remembered for defeating the Umayyads in 721 in the Battle of Toulouse. He was the first to defeat them decisively in Western Europe. The feat earned him the epithet "the Great". He also played a crucial role in the Battle of Tours, working closely with Charles Martel, whose alliance he sought after the Umayyad invasion of what is now southern France in 732.
Ерте өмір
Оның ерте өмірі, тегі мен ұлты жұмбақ. Бір теория бойынша, ол римдік текті болған, себебі замандас франк шежірешілері оның әкесін Римнің жауы деп сипаттайды. Сондай-ақ, ол Аквитаниядағы билігін мойындауға дайын болған Рагенфрид сарай басшысымен байланыста болған. Олар Австразия сарай басшысы Карл Мартелге қарсы күрескен, бірақ сол жылы Суассонда Хильперик жеңілгеннен кейін, ол Карлмен келісімге келіп, Нестрия патшасын және оның қазынасын оған тапсырды.
His earlier life is obscure, as are his ancestry and ethnicity. One theory suggests that he was of Roman origin as contemporary Frankish chroniclers refer to his father as an enemy Roman. and the Mayor of the Palace Ragenfrid, who may have offered recognition of his kingship over Aquitaine. They were fighting against the Austrasian mayor of the palace, Charles Martel, but after the defeat of Chilperic at Soissons that year, he made peace with Charles by surrendering to him the Neustrian king and his treasures.
Омейядтар мен франктар арасында
Одо патшалығына басып кірген Омейядтар мен франктармен де күресуге міндетті болды. 721 жылғы 9 маусымда ол Тулуза шайқасында Әл-Самх ибн Малик әл-Хавланиге ауыр жеңіліс сыйлады. Бұл мұсылман Омейяд әскерлерінің солтүстікке жасаған әскери жорығындағы алғашқы маңызды шайқасы еді, нәтижесінде мыңдаған Омейяд сарбаздары қаза тапты. Жеңіс Папа Григорий II тарапынан сыйлықтармен тойланды, ол Аквитания герцогін Рим христиандығының қорғаушысы деп жариялады және оның тәуелсіздігін бекітті. Шекарасын Омейядтардан қорғау үшін ол қызы Лампегияны мұсылман бербер көтерілісшісі Усман ибн Найсаға, франктар "Мунуза" деп атаған, болашақта Каталонияның вице-губернаторына ұзатты.
Odo was also obliged to fight both the Umayyads and the Franks who invaded his kingdom. On 9 June 721 he inflicted a major defeat upon Al Samh ibn Malik al Khawlani at the Battle of Toulouse, the first major battle lost by the Muslim Umayyad forces in their military campaign northwards, claiming the lives of thousands of Umayyad soldiers. The victory was celebrated with gifts from Pope Gregory II, who declared the Aquitanian duke a champion of Roman Christianity and solidified his independence. In order to help secure his borders against the Umayyads, he married his daughter Lampegia, to the Muslim Berber rebel lord Uthman ibn Naissa, called "Munuza" by the Franks, the deputy governor of what would later become Catalonia.
Гаронна шайқастары, Тур және өлім
731 жылы франк көшбасшысы Карл Мартель саксондарды жеңгеннен кейін, назарын бәсекелес оңтүстік Аквитания патшалығына бұрды, Одоның Усман ибн Найссамен одақтастығын айыптап, Луара өзенін кесіп өтті, осылайша Одомен жасалған бейбітшілік шартын бұзды. Карл Мартель Аквитанияны екі рет қарақшылыққа салып, Буржді де басып алды, ал Одо франк әскерлерімен шайқасты, бірақ жеңілді. Карл Францияға қайтып келді. Осы уақытта Омейядтар Одоның Пиреней аймағындағы (Серданиядағы, мүмкін Каталониядағы) одақтасы Усман ибн Найссаға шабуыл жасау үшін күш жинады. 731 жылы бербер билеушісі Абдул Рахман Әл-Гафики бастаған әскердің шабуылына ұшырады, көтерілісшілердің басшысын жеңіп, өлтірді және Одоның қызын тұтқынға алып, Дамасктағы гаремге жіберді. Одо олармен шайқасты, бірақ Бордо маңында Омейядтардан жеңілді. Жеңіліске ұшырағаннан кейін Одо шашыраған әскерлерін қайта ұйымдастырып, Неустрия мен Аустразия сарайларының мэрі Карл Мартельге жақындап келе жатқан қауіп туралы ескерту үшін және араб-бербер шабуылына қарсы күресте көмек сұрап солтүстікке қарай жүгірді. Ол бұл көмекті франк билігін мойындау шартымен алды. Дүкенге жақын 80 жастағы Одо Карл Мартель әскеріне қосылып, франк әскерінің сол қанатын құрады, ал Омейядтар мен Карл басқарған көпұлтты әскер Пуатьеден солтүстікке қарай, Виенна мен Клен өзендері арасында күштерін жинады, сондай-ақ «Тур шайқасына» дайындалды.
In 731, the Frankish leader Charles Martel, after defeating the Saxons, turned his attention to the rival southern realm of Aquitaine, denounced Odo's alliance with Uthman ibn Naissa, and crossed the Loire, so breaking the peace treaty held with Odo. Charles Martel ransacked Aquitaine twice, seizing Bourges, too, and Odo engaged the Frankish troops but was defeated. Charles went back to Francia. Meanwhile, the Umayyads were gathering forces to attack Odo's ally in the Pyrenean region of Cerdanya (maybe Catalonia) Uthman ibn Naissa. In 731, the Berber lord was subject to the attack of an expedition led by Abdul Rahman Al Ghafiqi, overcoming and killing the rebel leader, and capturing Odo's daughter, who was sent as prisoner to a harem in Damascus. Odo engaged them but was defeated by the Umayyads near Bordeaux. Following the defeat, Odo re organised his scattered forces, and ran north to warn Charles Martel, Mayor of the palaces of Neustria and Austrasia, of the impending threat and to appeal for assistance in fighting the Arab–Berber advance, which he received in exchange for accepting formal Frankish overlordship. The duke, aged almost 80, joined Charles Martel's troops and was to form the Frankish army's left flank, while the Umayyads and the multinational army commanded by Charles built up their forces somewhere between Vienne and the river Clain to the north of Poitiers in preparation for the so called Battle of Tours
Одо өз күштерімен Омейяд әскерін жеңуге үлкен үлес қосты, олар Кордованың басты лагеріне шабуыл жасап, өрт қойды, жағдайды шатастырып, жаудың тыл әскеріне қиындық тудырды. Одақтастар 732 жылы Тур шайқасында Омейядтарды жеңіп, Аквитаниядан қуды. Шайқас аяқталғаннан кейін Карл Франциядағы (Неустрия мен Аустразиядағы) өзінің иеліктеріне солтүстікке бет алды, ал герцог Одо Аквитания мен Васконияда билік етті. 735 жылы герцог Одо тақтан бас тарды немесе қайтыс болды, оның орнына ұлы Хунальд келді. Алайда, ол монастырьға шегініп, 740 жылға дейін қайтыс болған болуы мүмкін. Одоның Аквитаниядағы зор беделі «Vita Pardulfi» еңбегінде айтылған. 12 ғасырлық «Аймонның төрт ұлы» ертегісіндегі король Йон де Гасконн кейіпкерінің аты, мүмкін, Одо есімінен бұрмаланған.
Odo led his forces to play a major role in defeating the Umayyad army when they broke into the main Cordovan camp and set fire to it, sparking confusion and wreaking havoc with the enemy's rearguard. The alliance defeated the Umayyads at the Battle of Tours in 732, and expelled them from Aquitaine. After the battle, Charles headed back north to his domains in Francia—Neustria and Austrasia—and duke Odo was left as ruler in Aquitaine and Vasconia. Duke Odo abdicated or died in 735 and was succeeded by his son Hunald. However, he may have died in a monastery where he retreated, perhaps as late as 740. Odo the Great's popularity in Aquitaine is attested by the Vita Pardulfi. The name of the character of king Yon de Gascogne in the 12th century tale The Four Sons of Aymon is probably a corruption of Odo.