Кіріспе

Американдық музыкант

Том Константен (19 наурыз 1944 жылы туған) – американдық клавиша шебері, ең көп танымал болғаны – 1968 жылдан 1970 жылға дейін Grateful Dead тобымен бірге ойнағаны. 1994 жылы ол Рок-н-ролл Даңқ залына енгізілді.

Ерте мансап

Нью-Джерси штатының Лонг-Бранч қаласында дүниеге келген, достары мен әріптестері арасында Т.С. деп танымал Том Константен жасөспірім шағында Лас-Вегаста өскен кезде оркестрлік туындылар жазды. Ол Калифорния университетінде, Берклиде астрономия мен музыканы қысқаша оқыды, онда 1961 жылдың жазында болашақ Grateful Dead бассисі Фил Лешпен танысты. Екеуі бірге тұрып, оқуын доғарды; одан кейін жақын орналасқан Миллс колледжінде итальяндық модернист композитор Лучано Берио оқытқан аспирантура курсына қабылданды. Константен сонымен қатар Марио Фенинерден фортепиано сабақтарын алды. 1962 жылы ол Брюссель мен Парижде тұрып, Умберто Экомен танысып, Дармштадт мектебінің мүшелерімен, оның ішінде Берио, Анри Пуссер, Карлхайнц Стокхаузен және Пьер Булезбен стипендия бойынша оқыды. Лешпен Лас-Вегаста қысқа уақыт бірге тұрғаннан кейін және Сан-Франциско аймағына оралғаннан соң, Константен Стив Райх құрған импровизациялық квинтетпен өнер көрсетті. Топтың ерекше стиліне джаз да, Стокхаузеннің музыкасы да әсер еткен. 1964 жылы ансамбль Константен мен Лештің сериализм әсерімен жазылған шығармаларын орындады. Ол өнер көрсетуден бас тартса да, минималист композитор Терри Райли кейіннен ансамбльге In C туындысын тұсаукесер жасауға рұқсат берді. Алайда, концертте тек Рейх пен топтың тағы бір мүшесі, саксофоншы-композитор Джон Гибсон қатысты.

АҚШ Әуе күштері қызметі

Вьетнам соғысының шиеленісуіне байланысты әскери қызметке шақыру мүмкіндігімен бетпе-бет келген Константен 1965 жылы АҚШ Әуе күштеріне компьютер бағдарламашысы болып ерікті түрде қабылданды. Әуе күштері Оңтүстік-Шығыс Азияда дислокацияланған болса да, ол бұрынғы коммунистік көзқарастарын айтқаннан кейін қауіпсіздікке қол жеткізе алмады және Лас-Вегасқа жақын орналасқан Неллис әуе күштері базасында қызметін жалғастырды. Қысқа мерзімелі үзілісте ол ЛСД қолданды және IBM 1401 сияқты әскери орталық компьютерлерде музыка шығарды. 1967 жылға қарай ол сержант шеніне көтерілді. Осы кезеңде ол алғаш рет Grateful Dead тобымен «Anthem of the Sun» (1968) альбомында сессиялық музыкант ретінде ынтымақтастық жасады; Константен Лос-Анджелеске сапар шегу үшін бірнеше үш күндік артықшылықты рұқсаттарды пайдаланды және топпен бірге жазу жүргізді.

"Шүкіршілік өлім" түрмесінде қызмет ету

Константен, кестесіне сәйкес келетін жағдайларда топпен бірге сахнада ойнап тұрғанда, құрметті түрде әскерден босатылғаннан кейін, 1968 жылдың 23 қарашасында Огайо штатының Афина қаласындағы Мемориалдық аудиторияда Dead тобының тұрақты клавишшісі ретінде сахнаға шықты. Кейін ол: «Бұл бір күні Әуе күштерінің сержанты болған, келесі күні рок-н-ролл жұлдызына айналған жағдай еді» деді. Ол үш альбом бойы топта болды және топтың танымал Нью-Орлеандағы есірткіге қатысты құрықталғаннан кейін өзара келісіммен кетті. «Бұл мен үшін сиқырлы кілемдей болды, үстіне адымдауға мүмкіндік алдым», – деді ол. «Бас тартсам, өзімді-өзім алдаған болар едім». Константен негізін қалаушы клавишші Рон «Пигпен» МакКернанның орнын басса да, соңғы музыкант топтың жетекші перкуссионисі ретінде қалды; психоделикалық заттардан өзара бас тартқандықтан, олар «екі әйелге адал еркектей жақын» болды, Калифорнияның Новато қаласында бірге тұрды және гастрольдер кезінде бір бөлмеде жатты. Ол олардың күрделі эксперименталды музыкасына сәтті үлес қосса да, оның аспаптық стилі классикалық техникаға негізделген және 1970-ші жылдардың басында топтың өнерін құрайтын халық, блюз, кантри және вестерн стильдерімен көп ортақ емес еді. 1969 жылғы Aoxomoxoa альбомында толыққанды клавишті аспаптармен (пианино және клавесин қоса алғанда) ойнағанына қарамастан, Константен бастапқыда 1969 жылдың көктемінде МакКернанның Hammond B 3-ге ауысудан бұрын сахнада Vox Continental II екі мануалды комбо-органын ойнады; алайда, ол екі аспаптың да гитаристтер Джерри Гарсия мен Боб Вейрге қарағанда салыстырмалы түрде жұмсақ дыбысына қанағаттанбады: «Олардың дыбыстары жақсырақ деуге келмейтіннен қорқыныштыға дейін ауысатын. Екіншіден, мен гитаралық топта органның тұрақты дыбысын таба алмадым – ах, пианино болса! Сонымен қатар, органның клавиатурасының механикасы, электронды болсын болмасын, мен бұрын білген пианинодан едәуір өзгеше болды, бұл менің музыканы сезінуіме кедергі келтірді. Қысқасы, мен органшы емес едім. Мерл Соундерс немесе Мелвин Силс оның орнына келе алатын еді, бірақ олар болған жоқ. Бұл жеткіліксіз болғандай, сол кездегі күшейту технологиясы гитараларға, олардың тікелей қабылдағыштарымен, пианиноларға қарағанда көбірек мейірімді болды. Сол кездегі барлық электрлі клавиатуралар, сіз есте сақтаған шығарсыз, нағыз нәрсеге ұқсамайтын еді». Топтың менеджері Рок Скулли айтқандай: «Ол өте ерекше еді. Білесіз бе, оның шашы қысқа болды. Ол жапондықтарға толы түрмедегі теңізшіге ұқсады. Ол біздің бастығымыз сияқты еді. Оның миының қатаң технологиясын ешкім түсіне алмады. Мен де оған тым қатал болдым деп айтты. Бірақ менің ешқандай наразылығым болған жоқ». Скуллидің пікірін қолдай отырып, барабаншы Билл Кройцман 2015 жылғы мемуарларында Константенмен «өте жақсы қарым-қатынаста болғанын» және оны «жарайтын жігіт» деп ойлағанын айтты; алайда, ол «[Константен] репетицияларда өте жақсы ойнайтын, бірақ содан кейін, біз көрермендердің алдында болғанда, ол тоңған сияқты болатын. Ол өзін босата алмайтын. [Ол] музыка оны жетектеуіне сенімсіздік танытты. [Егер сіз мұны жасай алмасаңыз, сіз топта бола алмайсыз». Кройцман Константен кеткен кезде «ешқандай ашу сезімін» сезінбесе де, оны Grateful Dead тобының «толыққанды мүшесі» деп санамады. Константеннің Dead тобымен соңғы концерті 1970 жылдың 31 қаңтарында Луизиана штатының Нью-Орлеанс қаласындағы Warehouse-да өтті.

Өлгеннен кейінгі өмір

Grateful Dead-тен кеткеннен кейін Константен "Rubber Duck" лақабымен өнер көрсететін мим Джо МакКордпен бірлесіп жұмыс істеді. Бұл 1970 жылы Бруклиндегі Челси театр орталығында қойылған, таро карталарына негізделген мим-спектакль үшін МакКордтың "Таро" музыкасын жазуымен аяқталды. Манхэттенде Бродвейден тыс қойылым жоспары іске аспаса да, жобамен байланысты музыканттар (Константен, бұрынғы Country Joe and the Fish барабаншысы Гэри "Chicken" Хирш және композитор Пол Дрешер сияқты) Лос-Анджелеске көшу алдында Village Gate-те бірнеше концерт берді. Олар онда Touchstone атымен, аспаптық рок-тобы ретінде танылды. Осы кезеңде Константен "Hair" продюсері Майкл Батлер үшін "Франкенштейннің" музыкалық нұсқасын жасады, сонымен қатар Батлер "Таро" спектаклін қоюды да қарастырды. Touchstone-ның тұңғыш альбомы ("Таро") 1972 жылы United Artists Records лейблымен шығарылды және спектакльге арналған көптеген музыкалық шығармаларды қамтыды. Алайда, Константеннің сөзіне сүйенсек, "United Artists Records аспаптық топтарға қызығушылық танытпады, сондықтан альбомды кеңінен жариялаған жоқ. Нью-Йорктегі қойылымның сәтті болмауы да оған әсер етті. Сондықтан, біздің келісім-шартымызда көрсетілген екінші альбом (материалы да дайын еді) Голливуд төбелеріндегі тұманға сіңіп кетті". Одан кейін Константен 1974-1975 оқу жылында Буффало университетінің Шығармашылық және сахналық өнер орталығында композиция бойынша шығармашылық шәкірттікке ие болды. 1986 жылы ол Гарвард университетінде суретші резидентурасында болды. Сонымен қатар, Сан-Франциско өнер институтында оқытумен айналысты. 1986 жылдан 1993 жылға дейін West Coast Weekend радио бағдарламасының штаттағы пианиношысы болды, соло пианино және аралық музыка орындады. 1994 жылы Grateful Dead тобымен бірге Рок-н-ролл Даңқы залына енгізілді. Константен қазір де соло пианиномен гастрольдік сапарлар жасап жүр. Ол сондай-ақ Jefferson Starship тобының жаңа құрамымен гастрольдік мүше ретінде өнер көрсетеді, әсіресе "Woodstock Heroes" туры кезінде. Оның топпен бірге орындаған бірнеше концерті Mick's Picks тікелей альбомдары сериясында ұсынылған. Ол сонымен қатар Dark Star Orchestra және Terrapin Flyer сияқты Grateful Dead тобының әртүрлі құрметтейтін топтарымен де бірге ойнады. 2015 жылдан бастап Константен Альфонсо Джонсонның Jazz Is Dead тобының мүшесі, ол классикалық Grateful Dead әндерін джаздық үлгіде орындайтын аспаптық кавер-тобы. Grateful Dead дыбыс инженері Боб Браловпен Джерри Гарсияның естелік шарасында кездескеннен кейін, олар Dose Hermanos дуэтін құрды, ол олардың импровизациялық клавиатуралық шеберлігін көрсетеді. 1998 жылдан бері олар жүйелі түрде гастрольдік сапарлар жасап, бес альбом шығарды. 2017 жылы ол Airplane Family & Friends Live Dead & Riders '69 тобымен бірге өнер көрсетті, бұл топ Dead тобына ұқсас "Сан-Франциско дыбысына" баса назар аударды.

Философия

2002 жылы Том Константен сұхбатында былай деді: 2016 жылдың 16 тамызында Константен Facebook-та 10 тамызда қатты жаңбыр кезінде машинасынан пошта кеңсесіне бара жатқанда сырғақтап, ылғал цементке құлап, мойны сынғанын және ауруханада жатқанын жазды.