Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Баскетбол термині:
Basketball term
Секіру добы – баскетбол ойынын бастау немесе қайта бастау үшін қолданылатын тәсіл. Ол мұз хоккейі мен далалық лакросс ойынындағы қарсыласуға және Австралия футболындағы допты таластыруға ұқсас. Екі қарсылас ойыншы төреші оны ауаға лақтырғаннан кейін допты бақылауға тырысады. Алғашқыда секіру добы әрбір кезеңнің басында және әрбір доп салынғаннан кейін ойынды қайта бастау үшін қолданылды. NBA және NCAA 20-шы ғасырдың ортасында доп салынғаннан кейін секіру добын қолдануды тоқтатты. NBA 1975 жылы екінші және төртінші кезеңдерде допты иелену үшін секіру добын қолдануды тоқтатты, ал NCAA 1981 жылы ойынның басындағы алғашқы секіру добынан кейін барлық секіру добы жағдайларында кезекті иелену ережесін енгізді. WNBA және Еуролига баскетбол NBA-ның секіру добы ережелерін қабылдады, ал басқа лигалар кезекті иеленуді енгізді. 3x3 баскетболында секіру добы мүлдем қолданылмайды. Секіру добына қатысты ережелер салыстырмалы түрде жеңілдетілген, доп лақтырылған кезде ең жоғары нүктесіне жетпестен бұрын ойыншылар допқа тиген жағдайда айыптар көбінесе қолданылмайды. Допты лақтыру стилі әртүрлі болуы мүмкін, ал ойыншыларды алаңдату үшін оларды жаңылыстыруға болады.
A jump ball is a method used to begin or resume play in basketball. It is similar to a face off in ice hockey and field lacrosse and a ball up in Australian rules football. Two opposing players attempt to gain control of the ball after an official tosses it into the air between them. Originally, jump balls were used to restart play at the beginning of every quarter and after each basket scored. The NBA and NCAA dropped jump balls after baskets in the mid 20th century. The NBA stopped using jump balls for 2nd 4th quarter possession in 1975, and the NCAA implemented alternating possession rules in 1981 that award possession sequentially for all jump ball situations after the opening tip at the beginning of the game. The WNBA and Euroleague Basketball have adopted the NBA's jump ball rules, while other leagues have implemented alternating possession. 3x3 basketball does not use jump balls at all. The rules for jump balls are relatively relaxed, with penalties rarely called on players touching the ball before it has reached the peak of its throw. Jump ball throw styles vary, and may feature misdirection to catch players off guard.
Қолданылуы
NBA, WNBA және Euroleague Basketball ұйымдастырған жарыстарда ойынның басында (ашылу добы немесе ашылу добы деп аталады), кез келген қосымша кезеңнің басында (ашылу добы), егер айыппұлдар бір-бірін жойса және екі команданың ешқайсысы бұрын допты иеленуге құқылы болмаса, сондай-ақ даулы доптарды шешу үшін секіру добы ойнатылады. Даулы доп екі қарсылас ойыншы допты бірдей талап етіп, бір-бірінен тартып алмаққа тырысып, нәтижесінде ешқайсысы ие бола алмаған жағдайда туындайды. Егер екі немесе одан көп төреші түрлі шешімдер қабылдаса, секіру добы тағайындалуы мүмкін. Шамалы болғанымен, доп қақпа мен қалқанның арасында қысылып қалғанда да секіру добы ойнатылады. Дегенмен, NBA, WNBA және Euroleague Basketball-тан басқа көптеген жарыстар ашылу добынан кейін туындайтын барлық даулы доп жағдайларын шешу үшін кезектесіп допты иелену ережесін қолданады. Бұл үшін есепке алу кестесінде бағытты көрсетуші жебе пайдаланылады. Мұндай даулы доп жағдайы туындағанда, допты иелену құқығы шабуылдағы бағытты көрсетуші жебе бағытында қозғалатын командаға беріледі. Содан кейін жебе бағытын өзгертіп, екінші командаға бұрылады. Ойын басталғанда жебе ашылу добын ұтылған командаға қаратылады.
In the NBA, WNBA, and competitions operated by Euroleague Basketball, a jump ball occurs at the start of the game (called the opening tip or opening tip off), the start of any extra period (tip off), to settle special situations where penalties cancel out and neither team is previously entitled to the ball, and to settle any held balls. Held balls occur when two opposing players both lay equal claim to the ball, and after trying to wrestle it from each other, end up in a stalemate. A jump ball may also be called if there are different calls by two or more referees. Although rare, a jump ball occurs when the ball becomes wedged between the goal and backboard. However, most competitions other than the NBA, WNBA, and Euroleague Basketball use the alternating possession rule to settle all jump ball situations after the opening tip. This uses a possession arrow on the scorekeeper's table. Whenever such a jump ball situation occurs, possession of the ball is awarded to the team that is moving in the direction of the possession arrow on offense. The arrow then swaps to point to the other team. At the start of the game, the arrow points to the team that lost the opening tip.
Тарих
Джеймс Нейсмиттің баскетболға арналған бастапқы ережелерінде әр кезеңнің басында және әр голдан кейін допты жоғары лақтыру (jump ball) болған. NCAA алғаш рет 1937 жылы осы ережелерді өзгертті, гол соққан командаға голдан кейін допты беруді енгізді. НБА 1949 жылы NCAA-ның допты жоғары лақтыру ережесін қабылдады, ал 1975 жылы екінші, үшінші және төртінші кезеңдердің басындағы допты жоғары лақтыруды алып тастады, екінші және үшінші кезеңдерде бастапқы допты жоғары лақтыруда жеңілген командаға, ал төртінші кезеңде бастапқы допты жоғары лақтыруда жеңген командаға автоматты түрде допты берді.
James Naismith's original rules for basketball included a jump ball to begin every quarter, and after every basket scored. The NCAA first changed these rules in 1937, awarding possession after baskets to the scored upon team. The NBA mirrored the NCAA's jump ball rules in 1949, and add a further change in 1975, removing jump balls to begin the second, third and fourth quarters, automatically granting possession in the second and third quarters to the team losing the opening tip, and possession in the fourth to the team that won the first tip.
Техника
Сегіздік доптар баскетболдың салыстырмалы түрде ережеленбеген бөлігі болып табылады. НБА-да ойыншылар техникалық тұрғыдан шарды оның ұшу доғасының ең жоғарғы нүктесіне жеткеннен кейін ғана тиісуге тиіс, бірақ осы ережені аз ғана бұзу – "допты ұрлау" деп аталады – кең таралған, төзімділікпен қабылданады және тіпті ойыншылардан күтіледі. Лига бойынша төрешілердің допты қалай лақтыруын реттейтін ерекше стандарттар жоқ, тек шарды бәсекелесетін екі ойыншының арасында тік бойымен ең жоғары нүктеге жеткізу керек деген талап бар. Допты ұрлауды азайту үшін төрешілер лақтыру стиліне алдау элементтерін қосып, ойыншыларды дайымсыз жағдайға түсіріп, допты болжау мүмкіндігінен айырады. Осылайша, сегіздік доптар үшін бәсекелесетін ойыншылар үшін бойдың биіктігі әрине пайдалы болғанымен, ең көп сегіздік доптарды ұтып алған ойыншыларға олардың ептілігі және лақтыруды, сондай-ақ қарсыласын дұрыс уақытта бағалай білу қабілеті есебінен үлкен баға беріледі. Сегіздік допты ұрлауға қатысты жеңілдік жазалаудың себебі – ойынның басталуы: төрешілер ойын басталғаннан кейін бірден тоқтатуға құлшынбайды, ал ойынның басындағы сегіздік доп жеңілген командаға келесі ойынның басында допты иелену мүмкіндігін береді, сондықтан үлкен артықшылықты қамтамасыз етпейді. НБА жүргізген зерттеуге сәйкес, 2022-2023 маусымында сегіздік доптардың тек 0,3% ғана ереже бұзушылықтары үшін жазаланды. Сегіздік допты лақтыру стилі әртүрлі болып келеді, оның ішінде бір қолмен, екі қолмен, төменнен және үстінен лақтыру сияқты түрлері бар. Доптың траекториясы көбінесе тік бұрышпен жіберіледі, бірақ бұл міндетті емес. Кен Мауэр ерекше, ортадан ауытқыған лақтыру стилімен танымал, оны былай сипаттайды: "[Ол] бірнеше қадам артқа шегініп, содан кейін күтпеген қозғалыспен шарды бұрыштап лақтырады, бұл оны командаласына допты беруге дайындалып тұрған волейболшы сияқты көрінеді". Жалпы алғанда, төрешілер доптың бағытынан қашықтаумен жасалатын, "тарту" деп аталатын лақтыру стилін қолданады, бұл допты ұстауға тырысатын ойыншылардың жарақат алу қаупін азайтуға көмектеседі.
Jump balls are a relatively unregulated part of basketball. In the NBA, players are technically supposed to touch the ball only after it has reached the top of its flight arc, but slight breaking of this rule––known as "stealing the toss"––is commonplace, tolerated, and arguably expected of players. There are no league wide standards regulating how referees are to throw the ball beyond the stipulation that the ball should reach its top altitude squarely between the two players competing for it. In order to curb stealing, referees incorporate misdirection into their throwing styles to catch players off guard and unable to preempt the toss. Consequently, while height is obviously helpful for players competing for jump balls, top jump ball scorers are primarily credited for their agility and ability to time both the throw and their opponent. The leniency in penalizing jump ball stealing is in part due to its position in the game: referees are reluctant to stop play immediately after it starts, and quarter opening jump balls lend minimal advantage because the losing team will be granted possession in the following quarter. An NBA study on jump balls found that in the 2022 2023 season, only 0.3% of jump balls had violations called. Jump ball throwing styles are varied, including one handed, two handed, underhanded, and overhanded styles. While the ball's trajectory is typically delivered at a near vertical angle, this is not required. Ken Mauer is particularly noted for his unusual, off center throwing style, described as "[taking] multiple steps back, then toss[ing the ball] at an angle with a surprise motion that almost made him look like a volleyball player setting the ball for a teammate". More generally, throw styles that incorporate stepping away from the ball's destination, known as "pulling", are employed by referees as a way to mitigate the risk of being injured by players competing for the toss.