Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Химиялық қосылыс
Chemical compound
Идебенон (ай дебэнон деп айтылады, саудалық атаулары Catena, Raxone, Sovrima және т.б.) – бастапқыда Takeda Pharmaceutical Company компаниясы Альцгеймер ауруы және басқа да танымдық кемістіктерді емдеу үшін әзірлеген дәрі. Оның тиімділігі шектеулі болды. Швейцариялық Santhera Pharmaceuticals компаниясы оны нейромышекеттік ауруларды емдеу үшін зерттеуді бастады. 2010 жылы Фридрейх атаксиясы мен Дюшеннің бұлшықет дистрофиясын емдеуге арналған алғашқы клиникалық сынақтар аяқталды. 2013 жылдың мәліметтері бойынша, препарат Солтүстік Америкада немесе Еуропада осы жағдайлар бойынша бекітілмеген. Ол Еуропалық дәрілік агенттік (EMA) тарапынан Лебердің тұқым қуалайтын көру нервопатиясы (LHON) үшін мақұлданған және 2007 жылы «жетім препарат» деп тағайындалған. Химиялық тұрғыдан идебенон – кинон отбасының органикалық қосылысы. Сонымен қатар, ол коэнзим Q10 (CoQ10) синтетикалық аналогы ретінде коммерциялық түрде таныстырылады.
Idebenone (pronounced eye deb eh known, trade names Catena, Raxone, Sovrima, among others) is a drug that was initially developed by Takeda Pharmaceutical Company for the treatment of Alzheimer's disease and other cognitive defects. This has been met with limited success. The Swiss company Santhera Pharmaceuticals has started to investigate it for the treatment of neuromuscular diseases. In 2010, early clinical trials for the treatment of Friedreich's ataxia and Duchenne muscular dystrophy have been completed. as of 2013 the drug is not approved for these indications in North America or Europe. It is approved by the European Medicines Agency (EMA) for use in Leber's hereditary optic neuropathy (LHON) and was designated an orphan drug in 2007. Chemically, idebenone is an organic compound of the quinone family. It is also promoted commercially as a synthetic analog of coenzyme Q10 (CoQ10).
Ноотроптық әсерлер мен Альцгеймер ауруы
Идебенон тышқандармен жүргізілген тәжірибелерде оқу және есте сақтау қабілетін жақсартты. Адамдарда электроретинография, естілу шақырылған потенциалдары және визуалды аналогтық шкалалар сияқты аралық көрсеткіштерді бағалау да оң ноотроптық әсерлерді көрсетті, бірақ нақты нәтижелерге қол жеткізетін үлкен зерттеулер жетіспейді. Альцгеймер ауруын емдеу үшін идебенонның тиімділігі туралы зерттеулер әртүрлі нәтижелер берді, бірақ шамалы пайдасы болуы мүмкін. 1998 жылдың мамыр айында Жапонияда дәлелденбеген тиімділігіне байланысты осы мақсатта қолдануға рұқсат алынды. Кейбір еуропалық елдерде препарат жеке науқастарды емдеу үшін ерекше жағдайларда қолжетімді. Бұл жақсарту көбінесе жас науқастарда байқалды. Басқа бір тәжірибеде сегіз науқасқа бір жыл бойы жасалған тестте идебенон жүрек функциясының нашарлауын азайтуға көмектесті, бірақ атаксия прогрессисін тоқтатпады. 2008 жылы препарат Канадада FA үшін мақұлданды, бірақ бұл үшін қосымша клиникалық сынақтарда тиімділігін дәлелдеу қажет болды. Алайда, 2013 жылдың 27 ақпанында Health Canada идебенонның тиімділігін көрсетпегеніне байланысты, оның Канадалық өндірушісі Santhera Pharmaceuticals компаниясы 2013 жылдың 30 сәуірінен бастап оны өз еркімен қайтарып алатынын хабарлады. 2008 жылы Еуропалық дәрілік заттар агенттігі (EMA) осы мақсатта тіркеуге рұқсат бермеді. Сонымен қатар, АҚШ-та 2023 жылдың ақпанына дейін тек бір ғана бекітілген ем бар.
Idebenone improved learning and memory in experiments with mice. In humans, evaluation of Surrogate endpoints like electroretinography, auditory evoked potentials and visual analogue scales also suggested positive nootropic effects, but larger studies with hard endpoints are missing. Research on idebenone as a potential therapy of Alzheimer's disease have been inconsistent, but there may be a trend for a slight benefit. In May 1998, the approval for this indication was cancelled in Japan due to the lack of proven effects. In some European countries, the drug is available for the treatment of individual patients in special cases. The latter was only significantly improved in young patients. In a different experiment, a one year test on eight patients, idebenone reduced the rate of deterioration of cardiac function, but without halting the progression of ataxia. The drug was approved for FA in Canada in 2008 under conditions including proof of efficacy in further clinical trials. However, on February 27, 2013, Health Canada announced that idebenone would be voluntarily recalled as of April 30, 2013 by its Canadian manufacturer, Santhera Pharmaceuticals, due to the failure of the drug to show efficacy in the further clinical trials that were conducted. In 2008, the European Medicines Agency (EMA) refused a marketing authorisation for this indication. nor in the US, where, as of February 2023, there is only one approved treatment.
Лебердің тұқым қуалайтын көру нерв патологиясы (Raxone)
Лебердің тұқым қуалайтын оптикалық нейропатиясы (LHON) – митохондриялық жолмен мұраға берілетін (анадан барлық баласына) торлы қабық ганглий жасушаларының (RGC) және олардың аксондарының дегенерациясы, бұл орталық көрудің жедел немесе жайлап дамитын жоғалуына алып келеді; бұл көбінесе жас ересек ер адамдарға әсер етеді. Santhera Еуропада осы жағдай бойынша III фазалық клиникалық сынақты сәтті аяқтады және 2011 жылдың шілдесінде препаратты сатуға рұқсат беру үшін еуропалық реттеуші органдарға өтініш берді. Препарат бұл жағдай бойынша EMA-мен мақұлданған және 2007 жылы «жетім препарат» деп тағайындалған. Алдын ала зерттеулерге сүйене отырып, идебенон 2005 жылы II фазалық клиникалық сынақтарға қатысты.
Leber's hereditary optic neuropathy (LHON) is a mitochondrially inherited (mother to all offspring) degeneration of retinal ganglion cells (RGCs) and their axons that leads to an acute or subacute loss of central vision; this affects predominantly young adult males. Santhera completed a Phase III clinical trial in this indication in Europe with positive results, and submitted an application to market the drug to European regulators in July 2011. It is approved by EMA for this indication and was designated an orphan drug in 2007. and preliminary studies in humans, idebenone has entered Phase II clinical trials in 2005
Басқа нейромискулярлық аурулар
МЕЛАС (митохондриялық энцефаломиопатия, сүт қышқылы ацидозы және инсульт тәрізді эпизодтар) емдеу үшін I және II фазалық клиникалық сынақ жүргізілді. I/II фазалық алғашқы прогрессивті көптеген склерозға қатысты сынақ Idebenone мүгедектіктің дамуын тоқтатпағанын көрсетті. 2022 жылға дейін Паркинсон ауруын емдеу үшін III фазалық клиникалық сынақ жалғасуда.
Phase I and II clinical trial for the treatment of MELAS (mitochondrial encephalomyopathy, lactic acidosis, and stroke like episodes) was conducted. Phase I/II trial for primary progressive multiple sclerosis concluded that Idebenone did not inhibit disability progression. As of 2022, a phase III clinical trial is ongoing for the treatment of Parkinson's disease.
Өмір салты
Идебенон антиоксиданттық қасиеттері CoQ10-ға ұқсас деп есептеледі, сондықтан бос радикалдар теориясына сүйене отырып, қартаюға қарсы күресу үшін қолданылады. Мұндай қолдануды растайтын клиникалық деректер жоқ. Ол әжімдерді емдеу үшін сыртқа жағылатын құрал ретінде де қолданылады.
Idebenone is claimed to have properties similar to CoQ10 in its antioxidant properties, and has therefore been used in anti aging on the basis of free radical theory. Clinical evidence for this use is missing. It has been used in topical applications to treat wrinkles.
Фармакология
Ұяшық және тіндік модельдерде идебенон митохондрияның электрондық тасымалдау тізбегінде тасымалдаушы ретінде әрекет етеді, осылайша жасушалар үшін басты энергия көзі болып табылатын аденозин трифосфатының (АТФ) өндірісін күшейтеді, сондай-ақ липопероксидтердің қалыптасуын тежейді. Митохондрияның энергиямен қамтамасыз етілуіне оң әсер жануарлар модельдерінде де байқалды. Бұл зерттеулердің клиникалық маңызы әлі анықталған жоқ.
In cellular and tissue models, idebenone acts as a transporter in the electron transport chain of mitochondria and thus increases the production of adenosine triphosphate (ATP) which is the main energy source for cells, and also inhibits lipoperoxide formation. Positive effects on the energy household of mitochondria has also been observed in animal models. Clinical relevance of these findings has not been established.
Фармакокинетика
Идебенон ішекте жақсы сіңіріледі, бірақ бауырда жоғары деңгейде алғашқы метаболизмге ұшырайды, сондықтан айналымға 1%-дан аз бөлігі жетеді. Бұл көрсеткіш идебенонның ерекше формулаларын (суспензияларды) қолдану және оны майлы тағамдармен бірге қабылдау арқылы жақсартылуы мүмкін, бірақ тіпті осы шаралар қабылданған жағдайда да адамдарда биологиялық қолжетімділік 14%-дан кем болып қалады. Айналымдағы препараттың 99%-дан астамы плазма ақуыздарымен байланысқан. Идебенон метаболиттеріне глюкуронидтер және сульфаттар жатады, олар негізінен (~80%) зәрмен шығарылады.
Idebenone is well absorbed from the gut but undergoes excessive first pass metabolism in the liver, so that less than 1% reach the circulation. This rate can be improved with special formulations (suspensions) of idebenone and by administering it together with fat food; but even taking these measures bioavailability still seems to be considerably less than 14% in humans. More than 99% of the circulating drug are bound to plasma proteins. Idebenone metabolites include glucuronides and sulfates, which are mainly (~80%) excreted via the urine.