Филлипин қаһарманы және әйел құқығы үшін күрескен ардақты әйел
Josefa Llanes Escoda
Жозефа Лланес Эскода – Филиппин қаһарманы, әйелдер құқығы үшін күрескен суфражист, Филиппин қыздар скауттарының негізін қалаушы. 1000 песо банкнотасында бейнеленген.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Филиппиндік қаһарман және сайлау құқығы үшін күрескен әйел Жозефа Мадамба Лланес Эскода (туған Josefa Llanes y Madamba; 20 қыркүйек 1898 – 6 қаңтар 1945) – филиппиндік қоғамдық қайраткер, әлеуметтік жұмыскер, Екінші дүниежүзілік соғысының қаһарманы және сайлау құқығы үшін күрескен. Ол әйелдердің сайлау құқығын қолдау науқанымен және Филиппин қыз скауттарының негізін қалаушы ретінде ең көп танылған. Хосе Абад Сантос және Висенте Лиммен бірге ол Филиппиннің 1000 песо банкнотасында бейнеленген, онда Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Филиппиннің жапондық оккупациясына қарсы күресіп, қаза тапқан филиппиндіктер көрсетілген. Бұл сурет Манила қаласындағы Шығыс университетінде сақталған.
Filipino heroine and suffragist
Josefa Madamba Llanes Escoda (born Josefa Llanes y Madamba; 20 September 1898 – 6 January 1945) was a Filipino civic leader, social worker, World War II heroine, and suffragette. She is most known for campaigning for women's suffrage and as a founder of the Girl Scouts of the Philippines. Together with José Abad Santos and Vicente Lim, she was memorialized on the Philippines' 1,000 Peso banknote depicting Filipinos who fought and died resisting the Japanese occupation of the Philippines during the Second World War at the Far Eastern University in Manila.
Ерте өмір
Эскода Илокос-Норте штатының Динграс қаласында Йозефа Лланес и Мадамба болып дүниеге келген. Ол Мерседес Мадамба мен Габриэль Льянестің жеті баласының ең үлкені болды. Жозефаның бауырлары Флоренсио, Луиза, Эльвира, Розарио, Пурита және Еуфросина болды. Бала кезінде Жозефаның лақап аты Пепа болған. Ол христиан дінінде өсті. Эскода Динграстағы, Илокос-Норте облысының Динграс бастауыш мектебінде оқуын аяқтағанда үздік оқушы, ал жоғары сыныпта – үздік бітіруші атанды. Ол Манила қаласындағы Филиппин Нормал мектебіне мұғалімдік білім алу үшін барып, 1919 жылы құрметті дипломмен бітірді. Мұғалім болып жұмыс істеген кезде ол 1922 жылы Филиппин университетінен жоғары сынып мұғалімі сертификатын алды. Мұғалімдік сертификатын алғаннан кейін, ол Америка Қызыл Крестінің Филиппин бөлімшесінде әлеуметтік жұмыскер болып жұмыс істеді. Қызыл Крест оған АҚШ-қа оқу гранты берді, ол 1925 жылы Колумбия университетінде әлеуметтану саласы бойынша магистр дәрежесін алды. Ол сондай-ақ Ұлттық Әйелдер Клубтары Федерациясында (NFWC) 1923 жылы атқарушы хатшы, ал кейіннен 1941 жылдан 1944 жылға дейін президент болып қызмет етті. АҚШ-та жүргенде Йозефа Нью-Йорктегі Халықаралық үй жобасын қолдаған шетелдік студенттер тобына қосылды. Халықаралық үйде бос уақытында ол лекциялар оқыды. Сондай-ақ, ол лекциялық сапарларында шетелдіктердің Филиппинге деген қызығушылығын арттыру үшін филиппин ұлттық киімін киюге тырысты. АҚШ-қа алғашқы сапары кезінде, ол Бейбітшілік үшін Әйелдер Халықаралық Лигасында (1925) болғанда, Самар облысының Гандара қаласынан келген Антонио Эскодамен танысты. Олардың екі баласы болды: Мария Тереза (кейін 1980 жылдары Филиппиннің Мәдени орталығының президенті болды) және Антонио кіші.
Escoda was born in Dingras, Ilocos Norte as Josefa Llanes y Madamba. She was the eldest of the seven children of Mercedes Madamba and Gabriel Llanes. Josefa's siblings were Florencio, Luisa, Elvira, Rosario, Purita, and Eufrocina. Josefa's nickname was Pepa as a child. She grew up as a Christian. Escoda graduated as valedictorian in grade school and salutatorian in high school from Dingras Elementary School in Dingras, Ilocos Norte. She went to Philippine Normal School in Manila to earn her teaching degree and graduated with honors in 1919. While working as a teacher, she earned a high school teacher's certificate from the University of the Philippines in 1922. After obtaining her teacher's certificate, she became a social worker for the Philippine Chapter of the American Red Cross. The Red Cross granted her a scholarship to the United States, where she earned a master's degree in Sociology from Columbia University in 1925. She also held a position in the National Federation of Women's Clubs (NFWC), serving as executive secretary in 1923, and later serving as president from 1941 to 1944. While in the United States, Josefa joined a group of foreign students who supported an International House project in New York. During her free time in the International House, she accepted speaking engagements. It was also her practice to wear a Filipiniana dress during her lecture tours to promote foreigners' interest in Philippines. During her first trip to the United States, while she was at the Women's International League for Peace (1925), she met Antonio Escoda, a businessman from Gandara, Samar whom she later married. They had two children: Maria Teresa (who later became the President of the Cultural Center of the Philippines during the 1980s) and Antonio Jr.
Филиппин қыз скауттары
Эскода Филиппин скауттарының демеушілігімен АҚШ-та қыздар скаутында күшейтілген оқудан өткен соң 1940 жылдары Филиппинге қайта оралды. Одан кейін ол жас қыздарды скаут басшыларына дайындауды бастады, сосын Филиппин қыздар скауттарын ұйымдастыруға кірісті. 1940 жылдың 26 мамырында президент Мануэль Л. Кэзон Филиппин қыздар скауттарының жарғысына қол қойды. Жозефа бұл ұйымның алғашқы Ұлттық жетекшісі болды.
Escoda returned to the Philippines again in the 1940s after undergoing intensified training in Girl Scouting in USA sponsored by the Boy Scouts of the Philippines. After, she began to train young women to become girl scout leaders, then proceeded to organize the Girl Scouts of the Philippines. On 26 May 1940, President Manuel L. Quezon signed the charter of the Girl Scouts of the Philippines. Josefa became the group's first National Executive.
Екінші дүниежүзілік соғыс
Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде жапон әскері Филиппинге басып кірді. 1944 жылы Эскода мен оның күйеуі Антонионың жер астындағы қызметі туралы хабар тарады. Жапон армиясы елге тереңдеп кірген сайын, ерлі-зайыптылар филиппиндік соғыс тұтқындарына да, концлагерьдегі американдық тұтқындарға да дәрі-дәрмек, азық-түлік, киім-кешек және хабар жеткізу қызметін күшейтті. Илокос-Норте және Илокос-Сур командирі лейтенант Хосе Л. Лланес 1944 жылдың 14 қаңтарында Эскоданы күйеуі Антонио Эскоданың қатысуымен көргенін айтты. Эскода лейтенант Хосе Л. Лянеске соңғы хабарлама қалдырды:
During World War II, Japanese forces invaded the Philippines. By 1944, news of the underground activities of Escoda and her husband Antonio had spread. As the Japanese Army pushed deeper in the country, the couple had intensified their activities of supplying medicine, food, clothes and messages to both Filipino war prisoners and American internees in concentration camps. Lt. José L. Llanes, Commander of Ilocos Norte and Ilocos Sur, said he saw Escoda on 14 January 1944 in the presence of her husband, Antonio Escoda. Escoda left this final message to Lt. José L. Llanes:
Антонио алғаш рет 1944 жылдың маусым айында тұтқындалды, ал Эскода екі айдан кейін, 27 тамызда тұтқындалды. Ол Форт-Сантьягоға, күйеуімен бірге, сол түрмеде 1944 жылы генерал Висенте Лиммен бірге қамалған болатын. 1945 жылдың 6 қаңтарында Жозефа Лланес Эскода тұтқындалып, алыс Шығыс университетінің жапондықтар басып алған ғимаратының біріне әкелінді. Ол соңғы рет 1945 жылдың 6 қаңтарында, қатты соққыға ұшырап, әлсіз күйде болғаннан кейін жапондық жүк көлігіне отырғызылды. Ол өлітіліп, Ла-Лома немесе Манилалық қытай зиратында белгісіз қабірге қойылды деп болжанады. Жапон әскерлері жапондық оккупацияға қарсылық көрсеткен мыңдаған филиппиндіктерді өлітіріп, жерлеу үшін осы зираттарды пайдаланды.
Antonio was first arrested in June 1944, and Escoda was also arrested two months later on 27 August. She was imprisoned in Fort Santiago, the same prison as her husband, who was executed in 1944 along with General Vicente Lim, who was imprisoned with him. On 6 January 1945, Josefa Llanes Escoda was then taken and held in one of the buildings of Far Eastern University occupied by the Japanese. She was last seen alive on 6 January 1945, severely beaten and weak, and was transferred into a Japanese transport truck. It is presumed that she was executed and buried in an unmarked grave, either in the La Loma Cemetery or Manila Chinese Cemetery, which Japanese forces used as execution and burial grounds for thousands of Filipinos who resisted the Japanese occupation.
Мұра
Оның есімімен көше мен ғимарат аталып, оның естелігіне ескерткіш орнатылған. Апаяо – Илокос Норте тас жолы да оның атымен аталып, қазіргі 1000 песолық банкнотада Жапон әскерінің құрбаны болған үш филиппиннің бірі ретінде бейнеленген. Филиппин қыздар скауттары әр жылдың 20 қыркүйегінде оның туған күнін тойлап, оның шейіт болғанын және жастар дамуына қосқан үлесін кеңінен таныстыруға бағытталған шаралар өткізеді. 2018 жылдың 20 қыркүйегінде оның 120 жылдығына арналған Google Doodle жасалды.
A street and a building have been named after her and a monument has been dedicated to her memory. The Apayao – Ilocos Norte Road is also named after her, and was depicted on the current 1000 peso bill as one of three Filipinos martyred by the Japanese Armed Forces. The Girl Scouts of the Philippines pay homage to Josefa Llanes Escoda every 20 September by celebrating her birth anniversary with activities that create further awareness of her martyrdom and contribution to youth development. On 20 September 2018, a Google Doodle was created to commemorate her 120th birthday.
Танымал мәдениетте
1997 жылы ABS CBN телеарнасының "Баян" телесериалында "Жозефа Льянес Эскода" атты эпизодтарда Тимми Круз сомдады.
Portrayed by Timmy Cruz in 1997 TV series of ABS CBN's Bayani, in episodes "Josefa Llanes Escoda".