Арнальдо Отеги: Баск сепаратистік қозғалысының қайраткері
Arnaldo Otegi
Арналдо Отеги: Баск сепаратистік қозғалысының саяси қайраткері, EH Bildu партиясының бас хатшысы. ETA мүшесі ретінде айыпталып, бейбіт келісімдерде белсенділік танытқан.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Баск тәуелсіздік саясаткері (туған 1958)
Basque pro independence politician (born 1958)
Арнальдо Отеги Мондрагон (6 шілде 1958 жылы туған) – Баск елінің саясаткері, 2017 жылдан бері Баск ұлтшыл партиясы EH Bildu-дың бас хатшысы. Ол Herri Batasuna және Euskal Herritarrok партияларының Баск Парламентінің депутаты болған. Жастығында ол тыйым салынған қарулы сепаратистік ұйым – ETA-ның мүшесі болды. 2006 жылы Лойола және Женевада өткен сәтсіз бейбіт келіссөздерінде ол маңызды келіссөзшілердің бірі болды. 1990 жылдары Отеги саяси мансабын бастап, Баск сепаратистік қозғалысында тез танымал болды және Herri Batasuna партиясының жетекшісіне айналды. Осы кезеңде ол 1998 жылғы Лизарра-Гарази келісімдері мен ETA-ның бітімгершілігіне негіз болған Баск қақтығысына саяси және келіссөздер арқылы шешім табуға жасалған әрекеттерге қатысты. Ол 2003 жылы ETA-мен байланысы болғандықтан заңсыз деп жарияланған Batasuna партиясын басқарды, бірақ бейбітшілікке жеткізетін келісімге қол жеткізу үшін социалист Иса Эгигуренмен келіссөздерді жалғастырды. Ол түрмеге қамалып, кейін келесі жылдың тамызында босатылды. 2009 жылдың қазан айында Batasuna партиясын қайта құруға тырысқаны үшін тұтқындалып, он жылға сотталды. 2012 жылдың мамырында Испания Жоғарғы соты оның жазасын 6,5 жылға қысқартты, себебі оны ETA мүшесі деп есептеді, бірақ оның жетекшісі емес екенін мойындады. Отеги 2016 жылдың 1 наурызында түрмеден босатылды, содан кейін Еуропалық адам құқықтары соты Испанияның Ұлттық соты айыпталушының әділ сотқа құқығын бұзғаны үшін Испанияға қарсы шешім шығарды, осы бұзушылықтың салдарынан ол 6 жыл түрмеде отырды. 2016 жылғы Баск парламенті сайлауында EH Bildu партиясынан Lehendakari лауазымына кандидат ретінде таңдалды, бірақ сайлау комиссиясы оның қылмыстық істеріне байланысты кандидатурасын жарамсыз деп таныды.
Arnaldo Otegi Mondragón (born 6 July 1958) is a politician from the Basque Country who has been the General Secretary of Basque nationalist party EH Bildu since 2017. He was member of the Basque Parliament for both Herri Batasuna and Euskal Herritarrok. He was a convicted member of the ETA, a banned armed separatist group organization, in his early years. He was one of the key negotiators during the unsuccessful peace talks in Loiola and Geneva, in 2006. In the 1990s, Otegi started his political career and quickly gained prominence within the Basque separatist movement, becoming the leader of Herri Batasuna. During the period, he participated in the attempts at finding a political and negotiated solution for the Basque conflict that laid out the grounds for the Lizarra Garazi Agreements and ETA's truce in 1998. He headed the party Batasuna, declared illegal in 2003 due to its relationship with ETA, but continued talks with the Socialist Jesus Egiguren to reach a compromise leading to peace. imprisoned, and then released from prison in August the following year. In October 2009 he was arrested for attempting to put Batasuna back together, and was given a ten year sentence. In May 2012, his sentence was reduced to 6½ years by the Supreme Court of Spain as they considered him a member, but not a leader of ETA. Otegi was released from prison on 1 March 2016, with the European Court of Humans Rights ruling against Spain for the Spanish National Court's breach of the defendant's right to have an impartial trial, for which he had spent 6 years in prison. Otegi was chosen as candidate for the post of Lehendakari by EH Bildu for the Basque parliamentary election of 2016 but the electoral committee invalidated his candidacy due to his penal disqualification.
Өмірбаян
Отеги 1958 жылғы 6 шілдеде Гипускоаның Эльгоибар қаласында дүниеге келді, бұл жер кейін Баск елінің автономиялық қауымдастығына айналды. Ол философия және әдебиет мамандығы бойынша жоғары білім алған, үйленген және екі баласы бар. Жасынан бастап аберцальдық солшыл қозғалыстың белсенді мүшесі болды. 1977 жылы испан билігі оның ETA (PM) мүшесі екенін анықтағаннан кейін француз Баск еліне қашып кетті. Ол үш жыл түрмеде отырды және 1990 жылы босатылды. Содан кейін туған билік вакуумын Хосеба Пермах пен Арнальдо Отеги толтырды, олар Herri Batasuna-ның жаңа уақытша жетекшілері болып тағайындалды. 1999 жылы Испания Конституциялық соты бұл үкімді күштен шығарды. Осыдан бері Отеги қозғалыстың негізгі өкілі болып табылады, алдымен Herri Batasuna, кейін Euskal Herritarrok ұйымдарында. Бұл топтар «тартысқа байланысты зорлық-зомбылықтың кез келген көрінісі тоқтатылғанда ғана келіссөздер жүргізіледі» деген түсінікпен жұмыс істеді. Бұл ұйым тарихындағы екінші оқиға. Испанияның консервативті премьер-министрі Хосе Мария Азнар ETA-мен тікелей байланысқа рұқсат бергенін мәлімдеді және ETA-ны «Movimiento Vasco de Liberación» (Баск азаттық қозғалысы) деп атады. Ол сондай-ақ 135 басқынды Баск еліне жақын түрмелерге ауыстырды. Испания үкіметі мен бірқатар испандық БАҚ-тың бұл мәлімдемесін тұтқындардың отбасыларының қауымдастығы Etxerat жоққа шығарды, олар одан да көп тұтқындардың алысқа көшірілгенін мәлімдеді. Испания полициясы адамдарды қамауды жалғастырды, ал келіссөздер көп ілгерілемеді. Сонымен қатар, 1998 жылғы Баск парламенті сайлауында Арнальдо Отеги Гипускоа сайлау округінде Euskal Herritarrok партиясынан кандидат ретінде қатысып, жеңіске жетті. Лизарра-Гарази келісімдері Euskal Herritarrok-қа он жылдағы ең жақсы сайлау нәтижелерін әкелді, олар Баск елі мен оған іргелес Наварра аймағындағы үшінші ірі саяси партияға айналды. Бұл дауыс беру арқылы қол жеткізген танымалдылық 1999 жылы ETA атысты тоқтатуды шешкенде және 2000 жылы Педро Антонио Бланконы өлтіргенде төңкерілді. ETA Баск Ұлттық партиясын (PNV) Лизарра-Гарази келісімдерін іске асырмағаны үшін айыптады, ал PNV ETA-ны кінәлады. Атысты тоқтатуды Лизарра-Гарази келісімдеріне қол қойған барлық тараптар, Херри Батасунаны қоспағанда, айыптады. Зорлық-зомбылықты айыптаудан бас тарту осы келісімдердің аяқталуына әкелді.
Otegi was born on 6 July 1958 in Elgoibar, Gipuzkoa, in what later would become the Autonomous Community of the Basque Country. He holds a university degree in philosophy and literature, is married and a father of two children. He was a militant of the abertzale left movement from a young age. In 1977 he fled to the French Basque Country, after the Spanish authorities discovered his membership of ETA (pm). He spent three years imprisoned and was released in 1990. The ensuing power vacuum was filled by Joseba Permach and Arnaldo Otegi, chosen to become the new provisional leaders of Herri Batasuna. The sentence was overturned by the Spanish Constitutional Court in 1999. Since then, Otegi has been the major spokesman for the movement, first in Herri Batasuna, later in Euskal Herritarrok. These groups worked together under the understanding that "discussions would only take place while there was a total absence of all expressions of violence connected to the conflict". the second in the history of the organization. The conservative Spanish prime minister José María Aznar stated he had authorized direct contacts with ETA and he publicly called ETA a "Movimiento Vasco de Liberación" (Basque liberation movement). He also moved 135 Basque prisoners to prisons closer to the Basque Country. This claim made by the Spanish Government and some Spanish media was refuted by the Basque prisoners' family association Etxerat, which revealed that a similar or higher number of prisoners were being transferred farther away. The Spanish police continued arresting people and the negotiations never got very far. Meanwhile, in the Basque parliamentary election in 1998, Arnaldo Otegi stood and won as a candidate for Euskal Herritarrok, in the constituency of Gipuzkoa. The Lizarra Garazi agreements helped give Euskal Herritarrok their best electoral results in ten years, and they became the third largest political party in Basque Country and the adjacent region of Navarre. This popularity in terms of votes was reversed when in 1999 ETA decided to end the ceasefire, and, in 2000, killed Pedro Antonio Blanco. ETA blamed the Basque Nationalist Party (PNV) for not implementing the Lizarra Garazi agreements, and the PNV blamed ETA. The cessation of the ceasefire was condemned by every signatory to the Lizarra Garazi agreements with the exception of Herri Batasuna. This refusal to condemn violence brought the agreements to an end.
Терроризмді дәріптеу
2000 жылдың тамызында Баск жоғарғы соты оны "Гора Эускади та аскатасуна!" деп айқайлағаннан кейін "терроризмді дәріптеу" үшін айыптады ("Эускади және бостандық!"). Бұл оқиға Сен-Жан-де-Люзде болды және Испания мен Франция үкіметтері террористік ұйым деп таныған ЕТА-ға сілтеме жасады. Испания Жоғарғы соты "терроризмді дәріптеу" сияқты қылмыстар шетелде жасалған жағдайда қудаланбайтынын мәлімдеп, істі жапты. Бұл прецедент кейін Кармело Сория ісін қараған Audiencia Nacional тарапынан қолданылды. 2005 жылдың мамырында Отеги ЕТА-ға қатысы барлығы үшін сотталды, бірақ 400 000 евро кепілдік төлеп босатылды. Біраз уақыттан кейін Испания Жоғарғы соты Отегиге қарсы "терроризмді дәріптеу" ісі бойынша 15 ай түрме жазасын бекітті. Бұл жаза 2003 жылы өткен және 25 жыл бұрын қаза тапқан ЕТА мүшесін еске алуға арналған сөйлеуі үшін тағайындалды. Ол үкімге шағымдады, бірақ судьялар алқасы бірауыздан шағымын қабылдамады. 2006 жылдың 27 сәуірінде ол "терроризмді дәріптеу" ісі бойынша тағы 15 айға сотталды. Жазасын 2007 жылдың 8 маусымында бастап өтеді және 2008 жылдың тамызында босатылды. Осы уақытта, 2007 жылдың қазан айынан бастап Отеги Пернандо Баррена және "Батасуна" партиясының бұрынғы мүшелерімен бірге, ПСЕ саяси лидерлері Патси Лопес пен Адольфо Арес, сондай-ақ Баск автономиялық қауымдастығының сол кездегі президенті Хуан Хосе Ибарречемен бейбітшілікке келісімге жету мақсатында келіссөздер жүргізгені үшін қудаланды. Бұл Баск елдерінің Жоғарғы сотының судьясы қабылдаған тәсілге қарсы болды, ол бұл кездесулерді заңсыз деп есептеді.
In August 2000, a senior Basque court accused him of "glorifying terrorism", after he shouted "Gora Euskadi ta askatasuna!" ("Up Euskadi and freedom!") in Saint Jean de Luz with reference to ETA, banned as a terrorist group by the Spanish and French governments. The Spanish Supreme Court closed the case, stating that crimes such as "glorifying terrorism" could not be pursued if committed abroad. This precedent was then called forth by the Audiencia Nacional concerning the Carmelo Soria case. In May 2005, Otegi was put on trial for belonging to ETA, but was released after posting bail for €400,000. Shortly afterwards, a Spanish Supreme Court ruling confirmed the 15 month prison sentence against Otegi for "glorifying terrorism" in a case brought against him for a speech he had given in 2003 in commemoration of the killing of a prominent ETA member 25 years previously. He appealed the sentence, but a panel of judges unanimously rejected the appeal. On 27 April 2006 he was sentenced to 15 months in prison for the ongoing "glorifying terrorism" case. He started serving the sentence on 8 June 2007 and was released from prison in August 2008. Meanwhile, starting in October 2007, Otegi was prosecuted along with Pernando Barrena and other former members of Batasuna, PSE political leaders Patxi Lopez and Adolfo Ares, as well as the then incumbent Basque Autonomous Community president Juan Jose Ibarretxe,for holding talks to find a compromise leading to peace, as opposed to the approach adopted by the judge of the Justice High Court of the Basque Country, who considered the meetings illegal.
Герника бейбітшілік және татуласу сыйлығы
Түрмеде отырған кезінде 2013 жылдың 26 сәуірінде Отеги Баск елі үшін бейбітшілікке ұмтылудағы тұрақтылығы үшін, Испания социалистерінің баск бөлімшесі PSE EE партиясының белгілі қайраткері Хесус Эгигуренмен бірге Герника бейбітшілік және келісім сыйлығымен марапатталды. Герника қаласының әкімі Иса Мария Горроно, испандық Dignidad y Justicia ұйымының шағымы бойынша Испанияның Ұлттық сотында сыйлық табыстағаны үшін қудаланды, бұл осы сыйлықты алған екінші адам Эгигуреннің наразылығын тудырды.
While in prison, on 26 April 2013 Otegi received the Gernika Award of Peace and Reconciliation for his commitment in the quest of peace for the Basque Country, along with Jesus Egiguren, a public figure of the party PSE EE, a Basque branch of the Spanish Socialists. The mayor of Gernika Jesus Maria Gorroño was indicted by the National Court of Spain following a report filed by the Spanish association Dignidad y Justicia for granting the award, which spurred the indignation of Egiguren, the other person awarded.
Батерагун ісі және басқа да айыптау актілері
2009 жылдың 16 қазанында Отеги және тағы бірнеше "Батасуна" мүшелері ЕТА-ның тұрақты атысты тоқтатуына жол ашатын талқылауға қатысқандары үшін тұтқындалып, сотқа тартылды. 2010 жылдың наурыз айында Испания соты 2005 жылы айтылған сөзінде, тұтқынға алынған ЭТА мүшесін Нельсон Манделамен салыстырғаны үшін Отегиді "терроризмді дәріптегені" үшін екі жылға бас бостандығынан айырды. Оған сондай-ақ, он алты жыл бойы мемлекеттік қызмет атқаруға тыйым салынды. 2010 жылдың қыркүйегінде Отеги тағы да терроризмді дәріптегені үшін сотқа тартылды, бұл жолы 2004 жылдың қарашасында Сан-Себастьян қаласындағы Аноэта велодромында өткен митингте. Испанияның Ұлттық соты оны кінәсіз деп тапты, себебі Отеги ЕТА-ны мақтаған жоқ, бірақ "жанжалды зорлықсыз және демократиялық жолмен шешу үшін бейбіт өмір сүруді және диалог пен келіссөздер процесінің қажеттілігін" қорғады деп шешті. 2011 жылдың қыркүйегінде Отеги Батасунаны қайта құруға тырысқандығы бойынша алғашқы айыптау бойынша кінәлі деп танылып, он жылға бас бостандығынан айырылды. 2012 жылдың 9 мамырында Испанияның Жоғарғы соты оның жазасын 6,5 жылға қысқартты, өйткені оның ұйымға мүшелігін дәлелдейтін жеткілікті дәлелдер табылды, бірақ ұйымды басқарғанына дәлел жоқ еді.
On 16 October 2009, Otegi and several other Batasuna members were arrested and put on trial for their participation in the discussion that would pave the way for ETA's permanent ceasefire. In March 2010 the Spanish court sentenced Otegi to two years in prison for "glorifying terrorism" in a speech he gave in 2005 in which he compared an imprisoned ETA member to Nelson Mandela. He was also barred from holding public office for sixteen years. In September 2010, Otegi again faced trial for glorifying terrorism, this time at a November 2004 rally held in the Anoeta Velodrome in San Sebastián. He was found not guilty by the Spanish National Court, which ruled that Otegi did not praise ETA, but was defending "peaceful coexistence and the need for a process of dialogue and negotiation in order to resolve the conflict in a non violent and democratic way". In September 2011, Otegi was found guilty of the initial charge, trying to rebuild Batasuna, and sentenced to ten years imprisonment. On 9 May 2012, his sentence was reduced to 6½ years by the Supreme Court of Spain as they found enough evidence to prove his membership, but not his leadership of the organization.
Бостандыққа шығару науқаны
2015 жылдың 24 наурызында баск музыканты Фермин Мугуруза Еуропалық парламентте Арнальдо Отегиді босату науқанын бастады және "Отегиді босату және баск саяси тұтқындарын отанға қайтару туралы халықаралық декларацияны" оқып берді. Декларацияға Десмонд Туту, Адольфо Перес Эскивель және Хосе Мухика сияқты 24 халықаралық тұлға қол қойды. Отеги алты жыл түрмеде отырғаннан кейін 2016 жылдың 1 наурызында түрмеден босатылды.
On 24 March 2015, a campaign for Arnaldo Otegi's release was launched in the European Parliament by Basque musician Fermin Muguruza who read out the "International Declaration to Free Otegi and to bring Basque Political Prisoners home". The declaration was endorsed by 24 international personalities, including Desmond Tutu, Adolfo Pérez Esquivel and José Mujica. Otegi was released from prison on 1 March 2016, after six years in prison.
Адам құқықтары жөніндегі Еуропалық соттың шешімі
2018 жылдың қарашасында Адам құқықтары жөніндегі Еуропалық сот Испанияны айыпталушының оған тиіспеген әділ сотқа құқығын бұзғаны үшін кінәлады. Арнальдо Отегидің айтуынша: "Олар өтірік айтты, негіссіз айып тақты, бізді түрмеге қамады, мерзімімізді өтедік. Бізді бейбіт стратегия жасағанымыз үшін түрмеге қамады. Енді олардың үлкен өтірігі ашыққа шықты. Біздің күлімсіреуіміз кеңірек, Испания өзінің антидемократиялық мемлекет екенін қайтадан көрсетеді". Баск автономиялық қауымдастығының президенті Иниго Уркулу "саясатқа ықпал ету үшін сот жүйесіне араласуды тоқтату уақыты келді" деп мәлімдеді. Каталонияның қазіргі президенті Квим Торра "Испан әділеті тағы да бір рет жауапкершілікке тартылды" деп есептейді. Наварраның президенті Уксуе Баркос "Испан әділеті тағы да кері кетуге ұшырады, осыған байланысты кейбір топтар өздерінің жолын қайта қарастыруы керек" деп мәлімдеді. Испанияның Әділет министрі Фернандо Гранде Марласка, оның Ұлттық сот судьясы лауазымында болған кезінде Еуропалық адам құқықтары соты азаптауды тергемегені үшін айыпталған, бұл шешім Испан әділетіне қатысты емес екенін және ол оны құрметтейтінін мәлімдеді. Бұл үкімге қарамастан, Испанияның басты оппозициялық партиясы ПП-ның жетекшісі Пабло Касадо Арнальдо Отеги "не істегені үшін кешірім сұрауы керек" деді. Еуропалық адам құқықтары жөніндегі соттың шешімінен кейін, 2020 жылдың желтоқсан айында Испанияның Жоғарғы соты бұл шешімді сот процесінің болмауымен тең деп санады. Одан кейін сот процесін қайтадан өткізуге бұйрық берді, сонымен қатар Отеги мен қалған айыпталушылардың өтемақы алу құқығын жоққа шығарды, себебі олар ақталмаған. 2024 жылдың қаңтарында Испанияның Конституциялық сотының соңғы шешімі Отегидің шағымын қабылдады және Жоғарғы Соттың процесті қайтадан өткізу туралы шешімін non bis in idem принципіне сәйкес, яғни бір қылмыс үшін екі рет сотталуға болмайтын құқыққа орай жойды.
In November 2018, the European Court of Human Rights condemned Spain for breaching the defendants right to an impartial trial he did not have. As Arnaldo Otegi declared: "They lied, they fabricated a fake allegation, they incarcerated us, we served the term We got incarcerated for designing a peaceful strategy. Now their big lie gets exposed. Our smile is broader, and Spain gets back the portrait of what it is, an antidemocratic state." The president of the Basque Autonomous Community Iñigo Urkullu declared that it is "about time to stop tampering with the judiciary in order to condition politics". The incumbent president of Catalonia Quim Torra considered that "Spanish Justice has been taken to task once again". The president of Navarre Uxue Barkos also declared that "Spanish Justice gets a setback yet again, for which certain circles should rethink their ways". The Spanish Minister of Justice Fernando Grande Marlaska, whose job as a National Court judge was condemned by the European Court of Human Rights for not investigating torture, stated that the ruling did not question Spanish Justice, and that he respected it. Despite the sentence, Pablo Casado, leader of the main opposition party in Spain PP, stated all the same that Arnaldo Otegi "should apologize for what he did". Following the ruling of the European Court of Human Rights, in December 2020, the Supreme Court of Spain considered the ruling to be equivalent to absence of trial. It subsequently ordered a repetition of the trial, denying also Otegi and rest of defendants their eligibility for damages, since they had not be cleared. In January 2024, a final sentence by the Spanish Constitutional Court admitted Otegi's appeal and overturned the decision issued by the Supreme Court to repeat the process based on the principle non bis in idem, the right not to be subject to trial twice for the same cause.
Шымкент шұғылы
2022 жылдың 19 сәуірінде Торонто университетінің Citizen Lab және The New Yorker испан үкіметінің каталондық және баск тәуелсіздік жақтастарының басшыларын, соның ішінде Отегиді және оның EH Bildu мүшесі, испан парламентінің депутаты Джон Инарритуды, Израильдің Pegasus бағдарламалық қамтылымын пайдаланып тыңдаудың кең ауқымды схемасын жариялады. Испанияның ішкі істер министрлігінің өкілі кез келген қатысуды жоққа шығарды; басқа испан билігі мемлекеттік тыңшылық агенттігінің қызметі құпия болғандықтан, CNI-нің қатысқандығы туралы болжамды жариялау мүмкін еместігін мәлімдеді. Отеги бұл тыңшылықты Франко билігінен қалған терең мемлекет пен оның жазасыздығына байланыстырды.
On 19 April 2022, the Citizen Lab of the University of Toronto and The New Yorker disclosed a large scale scheme of political espionage to Catalan and Basque pro independence leaders by the Spanish Government, including Otegi and fellow EH Bildu member and Spanish parliamentary Jon Iñarritu, eavesdropped through Israeli spyware Pegasus. A spokesperson of the interior ministry of Spain denied any involvement; other Spanish authorities dismissed the possibility of revealing CNI's alleged participation on the grounds that the activity of the state's spy agency is secret. Otegi ultimately put down the alleged espionage to the deep state inherited from Francoism and its impunity.