Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
2001–2013 Испаниядағы Баск саяси партиясы
2001–2013 Basque political party in Spain
Батасуна (;) – Баск ұлттық саяси партиясы. Негізінен Испанияда орналасқан бұл партия 2003 жылы сот шешімімен ETA-ны мемлекеттік қаржымен қаржыландырғаны дәлелденген соң тыйым салынды. Партия «Еуропалық одақтың террористік тұлғалар мен ұйымдар тізіміне» ETA құрамында енгізілді. Тыйым салынғаннан кейін де Батасуна бірнеше митингілерді, қоғамдық шараларды және жұмыс орындарындағы ереуілдерді ұйымдастыруға немесе қолдауға үлкерді. Испанияның бұл шешіміне алдымен шағымданылған, кейіннен Адам құқықтары жөніндегі Еуропалық сот оны бекітті. Саяси партия емес, қауымдастық ретінде Батасуна француз Баск аймағында аз ғана өкілдік етті және 2013 жылғы қаңтарда өз еркімен тарағанға дейін «Батасуна» деген атпен заңды болып қала берді. Батасунаның қатары мен қолдаушылары 1970 жылдардың соңында Испания демократияға өту кезеңінде алғаш рет заңды деп танылғаннан бері түрлі аттармен өкілдік етіп келді. Осылайша, Батасунаның алдыңғылары – бастапқыда Herri Batasuna, содан кейін Euskal Herritarrok болды. 2003 жылы тыйым салынғаннан кейін Батасунаның негізгі қолдаушылары бұрын маргиналды болған EHAK және Acción Nacionalista Vasca (ANV) партияларын біріктіріп, қайта жаңарды. Батасуна Баск ұлттық азаттық қозғалысының бір бөлігі болды, оған әлеуметтік ұйымдар, кәсіподақтар, жастар ұйымдары (қазір Хайка мен Сегиге біріктірілген Жаррай мен Газетриак), әйелдер ұйымдары (Егизан) кірді. Jarrai Haika Segi, Gestoras pro Amnistia, Askatasuna және Батасунамен тығыз байланысты басқа да ұйымдар ETA-мен ынтымақтастық жасады немесе оның құрамына кірді деген айыппен әртүрлі сот шешімдерімен заңсыз деп жарияланды.
Batasuna (; ) was a Basque nationalist political party. Based mainly in Spain, it was banned in 2003, after a court ruling declared proven that the party was financing ETA with public money. The party is included in the "European Union list of terrorist persons and organizations" as a component of ETA. Right after having been banned, Batasuna still managed to organize or support some rallies, public actions and several workplace strikes. The Spanish ruling was appealed before and, later on, confirmed by the European Court of Human Rights. As an association and not as a political party, Batasuna had a minor presence in the French Basque country, where it remained legal as "Batasuna" until its self dissolution in January 2013. Batasuna's ranks and support base have been represented under different names since it was first declared legal in the late 1970s with the Spanish Transition to democracy. Thus, Batasuna's predecessors were the original Herri Batasuna and, then, Euskal Herritarrok. After having been outlawed in 2003, Batasuna's core support revamped yet again by co opting the thus far marginal parties EHAK and Acción Nacionalista Vasca (ANV). Batasuna was a part of the Basque National Liberation Movement which includes social organizations, trade unions, youth (Jarrai and Gazteriak, now merged in Haika and Segi), and women's groups (Egizan). Jarrai Haika Segi, Gestoras pro Amnistia, Askatasuna and other groups closely related to Batasuna were also declared illegal by different court rulings on the same charges of having collaborated with or being part of ETA.
Тарих және мазмұны
Партия 1978 жылғы сәуір айында, негізінен Еускадико Ескерадан шыққан солшыл ұлттық саяси топтардың коалициясы ретінде құрылды. Оның құрамына кіретін партияларды көрнекті баск ұлтшылы Телесфоро де Монзон 1978 жылы өткен «Альсасуа үстелі» деп аталған жиналысқа шақырды. Herri Batasuna-ның құрылтай съезі Сантьяго Бруардың Лекэитио қаласында өтті, ол сол кезде HASI (Herriko Alderdi Sozialista Iraultzailea немесе Революциялық Социалистік Халық партиясы) басшысы болған. Партия 1979 жылғы наурызда өткен алғашқы испандық жалпы сайлауда Баск елінде 150 000 (15%) және Наваррада 22 000 (9%) дауыс жинады. Осылайша, олар Испания Парламентіне үш орын жеңіп алды, бірақ оларды иеленбеді. 1980 жылы Баск Парламентіне өткен алғашқы сайлауда да осы жағдай қайталанды, онда HB 151 636 (16,55%) дауыс алып, 11 орынға ие болды. Олардың қатыспауы Карлос Гараикоэксеа басқаратын БНП-ның баск үкіметін құруына мүмкіндік берді. 1984 жылғы 20 қарашада Бруарды GAL мүшелерінің екеуі өлтірді. Бұл кісі өлтіру, Испания аумағында GAL өлім жасағы жасаған жалғыз қылмыс болуы мүмкін. Тағы бір танымал Herri Batasuna жетекшісі және жаңадан сайланған испан депутаты Жосу Мугуруза 1989 жылғы қарашада Мадридте оңшыл экстремистердің қолынан қаза тапты. GAL Мугурузаның өлтірілуіне жауапкершілікті мойындады. Күдік испандық неонацистік «Базалар автономасы» тобына да түсті.
The party was founded in April 1978 as Herri Batasuna, a coalition of leftist nationalist political groups mostly originating from Euskadiko Ezkerra initially brought together to advocate for "no" in the referendum to be held that year on the Spanish constitution. Its constituent parties had been called together by senior Basque nationalist Telesforo de Monzón in a 1978 meeting called "the table of Alsasua." Herri Batasuna's founding convention was held in Lekeitio, home of Santiago Brouard who was then the leader of HASI (Herriko Alderdi Sozialista Iraultzailea or Revolutionary Socialist People's Party). The party won 150,000 votes in the Basque Country (15%) and 22,000 additional votes in Navarre (9%) in its first Spanish general election in March 1979. Thus, they won three seats in the Spanish Parliament, which they did not occupy. Same happened in 1980 in the first elections to the Basque Parliament, in which HB stood as second political force, with 151,636 votes (16.55%) winning 11 seats. Its absence allowed a BNP only Basque Government led by Carlos Garaikoetxea. On 20 November 1984 Brouard was assassinated by two members of the GAL. The killing is perhaps the only one performed by the GAL death squad within Spain itself. Another well known Herri Batasuna leader and newly elected Spanish MP, Josu Muguruza, was assassinated by right wing extremists in November 1989 in Madrid. GAL claimed responsibility for Muguruza's assassination. Suspicions also centered on Spanish neo Nazi group Bases Autónomas.
Соңғы кездері
Испания үкіметі Эри Батасунаның ЕТА-мен байланысын тергеуді бастаған кезде, 1998 жылы Эри Батасуна жаңадан құрылған Euskal Herritarrok (Біз басктармыз) коалициясының жетекші күші болды. Бұл коалиция баск қоғамдастығында баск солшыл сепаратизмі үшін осы уақытқа дейін ең жақсы нәтижелерге қол жеткізді – сол жылы өткен баск сайлауында 1,250,000 дауыстың ішінде 224,000 дауыс жинады. Партияның соңғы ресми өкілі Арнальдо Отеги болды. Отеги, Эри Батасунаның көптеген басқа да жоғары лауазымды өкілдері сияқты, бұрын ЕТА мүшесі болған және банк қарақшылығы үшін бірнеше жыл түрмеде отырған. Қазір ол ЕТА-мен байланысы үшін түрмеде жазасын өтеуде. Батасунаның тағы бір маңызды мүшесі Хосе Антонио Уррутикоэчеа Бенгоэчеа, немесе Джосу Тернера, 1987 және 1989 жылдар аралығында ЕТА-ның басшысы болды және 1987 жылы Барселонадағы Hipercor сауда орталығында 21 адамның қаза болған Hipercor бомбалауы сияқты бірнеше кісі өлтіруге қатысқан деп айыпталды. 1989 жылдан кейін Францияда тұтқындалып, жазасын өтегеннен кейін босатылды және испан түрмелеріне ауыстырылды. Конституциялық сот оны босатуға бұйрық бергенге дейін тағы 2 жыл түрмеде отырды, себебі ол Франциядағы жазасын толық өтеген. Ол Батасунаның сайлау тізіміне енгізіліп, 1999 және 2001 жылдар аралығында Баск парламентіне сайланды. Парламентте ол Адам құқықтары жөніндегі комиссияда партиясының өкілі болып тағайындалды, бұл оның қылмыстық өтіліне байланысты басқа партиялардың арасында наразылық тудырды. Испания соты оның ЕТА-мен байланысы туралы жаңа айыптаулар қойғаннан кейін ол із-түссіз жоғалды. Қазіргі уақытта ол жасырынып жүр және келіссөздерді жандандыруға тырысатын ЕТА басшыларының бірі саналады. Баск Ұлттық партиясының кеңселеріне және басқа да нысандарға жасалған сепаратистік kale borroka көше шабуылдары кезінде Батасуна Langile Abertzaleen Batzordeak кәсіподағымен бірлесіп 2006 жылдың 9 наурызында наразылық күні мен жалпы ереуілге шақырды. Ереуіл күні таңертең ЕТА тас жолдардың жанында бірнеше бомба жарылды, бірақ ешкім зардап шекпеді. Жұмыс берушілер ереуілге қатысудың жоғары еместігін хабарлады – жеке сектордағы жұмыскерлердің шамамен 0,5%-ы, мемлекеттік қызметкерлердің 1%-ы және білім беру саласындағы жұмыскерлердің 3-4%-ы қатысты. Бірнеше мың Батасуна мүшелері наразылық акцияларына қатысты, ал басқалары теміржолдар мен жолдарды жапты және муниципалитеттердің ғимараттарын басып алды. Батасуна басшысы Арнальдо Отегиге бомбалаулар мен тәртіпсіздіктерге қатысқандығы үшін сотқа шақырылды, бірақ ауруына байланысты бірнеше рет кешіктірді. 2008 жылдың қыркүйегінде, ЕТА-ның қызметін тоқтатуға жасалған ең маңызды қадам ретінде, партия мүшелері ЕТА-ның тактикасын айыптамаса да, соңғысының «саяси-әскери стратегиясы» Баск тәуелсіздігіне қол жеткізуге «кедергі келтіріп отыр» деді. Олар 2009 жылдың көктемінде өтетін аймақтық сайлауға қатысу үшін «тәуелсіздікке қолдау білдіретін солшыл күштерді біріктіретін жобаны» құруға шақырды.
Amid the first talk of the Spanish government investigating the ties of Herri Batasuna with ETA, in 1998 Herri Batasuna was the driving force of the newly formed Euskal Herritarrok (We Basque Citizens) coalition, an acronym which got the best results to date for Basque left separatism in the Basque community, with 224,000 votes out of a total of 1,250,000 in the Basque election held that year. The most recent public party spokesmen was Arnaldo Otegi. Otegi, like a number of other top ranks in Herri Batasuna, had been a member of ETA and served several years in prison for bank assault. He is currently serving time in prison for ties with ETA. Another important member of Batasuna was José Antonio Urrutikoetxea Bengoetxea, alias Josu Ternera, the main leader of ETA between 1987 and 1989 and accused of a number of assassinations like the 1987 Hipercor bombing which killed 21 people at Hipercor a shopping center in Barcelona. He was imprisoned in France after 1989, released after finishing his sentence and was transferred to Spanish prisons, where he stayed for 2 more years until his release by the Constitutional Court, which stipulated that he had served his prison term in France. He was included in the Batasuna electoral ticket and elected to the Basque parliament between 1999 and 2001, where he was appointed as his party's representative in the Human Rights commission at the Basque Parliament, which, given his criminal background caused a stir in the rest of parties. He disappeared when the Spanish courts reopened cold charges and presented new ones about his current membership in ETA. Presently he lives in hiding and is considered one of the leaders of ETA that are pushing for negotiations. Amid a period of separatist kale borroka street attacks on the offices of the Basque Nationalist Party and other establishment targets, Batasuna together with the union Langile Abertzaleen Batzordeak convoked a day of protest and general strike on 9 March 2006. On the morning of the strike, ETA detonated several bombs near highways, with no injuries. Employers reported scant overall participation in the strike, approximately 0.5% of private sector workers, 1% of government workers and 3 4% of workers in education. A few thousands of Batasuna militants joined protests, while others blocked rail lines and roads and occupied municipal halls Batasuna leader Arnaldo Otegi was ordered to appear in court to answer for the bomb attacks and disruption, but delayed his appearance repeatedly on the grounds of illness. In September 2008, in what has been the closest to a disengagement of ETA so far, members of the party, while not condemning ETA's tactics whatsoever, did say the "political military strategy" of the latter is an "obstacle" to aspirations for Basque independence. They called for a "unifying project for the pro independence left" which would be aimed at creating an electoral list for regional elections to be held in Spring 2009.
Сайлау нәтижесі
Баск автономиялық бірлестігінің парламентіне сайлауда (бұл үш бренд бойынша, яғни Herri Batasuna, Euskal Herritarrok және EHAK) Батасунаның қолдауы жалпы дауыс санының шамамен 15% құрайды. Оның ең жақсы нәтижесі 1990 жылы 18,33% болса, ең төменгі көрсеткіші 2001 жылы 10,12% құрады. Наваррадағы Наварраның провинциялық парламентіне сайлаудағы нәтижелері тарихи тұрғыдан жалпы дауыс санының 15% төмен болды. 1999 жылы ең жоғары нәтижеге (жалпы дауыс санының 15,95%) жеткен, ал 1995 жылы ең төменгі нәтижені (жалпы дауыс санының 9,22%) көрсетті. Бұл аймақта Баск автономиялық бірлестігімен салыстырғанда Батасунаның қолдауы күрт төмендеді. Батасунаның Еуропалық парламентте, сондай-ақ Наварра және Баск автономиялық бірлестігінің провинциялары парламенттерінде өкілдері болды. Ол сонымен қатар шамамен 62 жергілікті кеңеске басшылық етті және көптеген кеңестерде мүшелері болды. Баск және Наварраның испандық аймақтарының барлығында бірдей деңгейде өкілдік еткенмен, Батасуна Гипускоа провинциясын өзінің негізгі бекінісі деп санайтын. Тыйым салынғаннан кейін Батасуна Испания парламентіндегі барлық өкілдерін жоғалтты, бірақ кейіннен (басқа атаулармен) тыйымнан кейін өткен сайлауларда орындарының бір бөлігін қайта иеленді. Партияға 2003 жылдан бері сайлауға ресми қатысуға тыйым салынған (төменде қараңыз), бірақ соңғы сайлауларда әртүрлі қатысу нысандарын (немесе "сандық өлшемдегі қатысудан бас тартуды") үйлестірді. 2003 жылғы мамырда өткен провинциялық және жергілікті сайлаулардан кейін, жергілікті тізімдердің жақтастары жарамсыз дауыстарға сәйкес келетін кеңес орындарына талап ету арқылы наразылық білдірді (127 000, Баск еліндегі жалпы дауыс берудің 10%). 2005 жылғы Баск сайлауында Батасуна кандидаттар тізімін ұсынды, бірақ ол заңсыз деп танылды. Баск аймақтық парламентіне жаңа сайлау өткізілгеннен кейін Батасуна барлық қалған сайланған өкілдерін жоғалтты. Осы партиялар сияқты, EHAK өкілдері де ETA шабуылдарын ашық айыптаудан бас тартты, бірақ сайлау бірнеше күн ішінде өтетін болғандықтан, соттардың EHAK-тың Ley de Partidos заңына сәйкестігін бағалауға уақыты болмады. Халық партиясы Испания үкіметінен EHAK PCTV-ге тыйым салу үшін тергеу жүргізуді сұрады, бірақ Мемлекеттік құқықтық қызмет (Abogacía General del Estado) және Бас прокуратура (Fiscalía General del Estado) партияға қарсы заңдық шаралар қолдауға ешқандай дәлел таппады. Батасуна өзінің жақтастарынан EHAK партиясына дауыс беруді сұрады. 2005 жылдың 17 сәуірінде өткен Баск сайлауында EHAK 150 188 дауыс (12,5%) жинап, Баск парламентіне тоғыз орынмен өтті (олардың барлығынан басқасы әйелдер еді).
Batasuna's support in the elections to the parliament of the Basque Autonomous Community (under the three brands it has used, i. e., Herri Batasuna, Euskal Herritarrok and EHAK) oscillates around 15% of the total votes, its best result being the 18.33% achieved in 1990 and the lowest the 10.12% of the total votes obtained in 2001. In Navarre its results in the elections to the Navarrese Foral parliament have been historically slightly less than 15% of the total votes, reaching their highest result in 1999 (15.95% of the total votes) and their lowest in 1995 (9.22% of the total votes). In this territory other Basque pro independence left wing parties which reject violence and so remain legal namely Batzarre and specifically, Aralar eroded Batasuna's support in a more significant way than in the Basque Autonomous Community. Batasuna had representatives in the European Parliament and in the parliaments of Navarre and the provinces of the Basque Autonomous Community. It also ruled some 62 local councils, and had members in many more. While it was fairly represented in all Basque and Navarrese Spanish territories, Batasuna counted as its stronghold the province of Gipuzkoa. After being banned, Batasuna lost all its representatives in the Spanish Parliament, since regaining (under different names) some their seats in elections held after its banning. While the party has been barred from formally taking part in elections since 2003 (see below), it has coordinated a variety of forms of participation (or "quantifiable non participation") in recent elections. After the May 2003 provincial and local elections, followers of the local lists protested claiming the council seats corresponding to the invalid votes (127,000, 10% of the total vote in the Basque Country). For the Basque elections of 2005, Batasuna presented lists of candidates but they were dismissed as illegal. After the new election was held for the Basque regional parliament, Batasuna lost all their remaining elected representatives. Like those parties, representatives of EHAK refused to explicitly condemn the ETA attacks but, given the fact that elections were to be held in a matter of days, the courts did not have the time to assess EHAK's compliance with the Ley de Partidos. The People's Party requested that the Spanish government conducts investigations to ban EHAK PCTV too, though the State Legal Service (Abogacía General del Estado) and the Attorney General's Office (Fiscalía General del Estado) found no evidence to support legal actions against the party. Batasuna asked their supporters to vote for EHAK. In the Basque elections of 17 April 2005, EHAK obtained 150,188 votes (12.5%), entering the Basque Parliament with nine seats (all but one being women).
Испания Парламенті
Батасуна Испания Парламентіне бірнеше рет сайлауға түсті. Олар алғаш рет 1979 жылы сайлауға қатысып, Баск елінің автономиялық аймағында ең жақсы нәтижелерін көрсетті, онда 15% дауыс алып, 3 мандат жеңіп алды. Наваррада оларға шамамен 9% дауыс берілді, бірақ бірде-бір мандатқа ие бола алмады. 1982 жылғы сайлауда олар бір мандаттан айырылды. 1986 жылғы сайлауда олардың ең жақсы көрсеткіші тіркелді, онда 5 мандат жеңіп алды, соның ішінде Наваррадағы бір мандат – олар сол аймақта жеңіп алған жалғыз мандат. 1989 жылғы сайлауда Наваррадағы мандаттарынан айырылып, 1996 жылғы сайлауда тағы 2 мандатты жоғалтты, бұл партияның дауыс жинау көрсеткіштері бойынша ең нашар нәтижесі болды. Аймақтық деңгейде олардың ең жақсы нәтижелері Гипускоада тіркелді, онда партия 1989 жылғы жалпы сайлауда ең көп дауыс жинады.
Batasuna stood in a number of elections for the Spanish Parliament. They first stood in 1979 obtaining their best results in the Basque autonomous community where they polled 15% and won 3 seats. In Navarre they polled almost 9% but failed to win a seat. They lost a seat in the 1982 election. Their high point came in the 1986 election where they won 5 seats, including one seat in Navarre, the only occasion in which they have won a seat there. They lost their Navarre seat in the 1989 election and lost a further 2 seats in the 1996 election, which overall proved to be the party's worst performance in terms of vote share. At provincial level, their best results came in Guipúzcoa where the party topped the poll in the 1989 general election.
Испанияда заңсыз
Партия ЕТА-мен байланыстарын жоққа шығарды. Дегенмен, партияны заңсыз деп жариялауды жақтағандар Батасуна мен ЕТА стратегияларының үйлесетінін көрсетті. Батасунаның көптеген жетекшілері ЕТА-дағы қызметтері үшін түрмеге қамалды. Партия ЕТА-ның ешқандай шабуылын айыптап көрген емес, ал оның жетекшілері кейде ЕТА мүшелерін «баск сарбаздары» деп атап, олардың әрекеттерін ақтады: «ЕТА қарулы күресті осы немесе сол саяси жобаны қорғау үшін емес, [Баск еліне] халықтың еркі толықтай еркін білдірілуіне мүмкіндік беретін демократиялық арналарды ашу үшін пайдаланады». ЕТА жауынгерлерін баск тілінде «гудариак» деп атау да кең таралған. 1980 жылдардан бері партияны тыйым салу туралы әңгімелер болды, нәтижесінде Батасуна өзінің атауын жиі өзгертіп, осыдан аулақтауға тырысты – бастапқыда Herri Batasuna, содан кейін 1990 жылдары Euskal Herritarrok коалициясының құрамына кірді, ал соңында Batasuna аталды. Баск солшылдары Испания үкіметінің Батасуна мен оның ізбасарларына қарсы күш-жігерін тәуелсіздік қозғалысына қоғамдық қолдау көрсетуді мақсат еткен ұйымдастырылған науқанның бір бөлігі деп санайды. Олар үкіметтің «Egin» газетіне, «Herri Irratia» радиостанциясына және тәуелсіздік жақтастарының бас қосып отыратын пабтар желісіне жасаған шабуылдарын көрсетті. 2002 жылы Испания үкіметі партияны тыйым салуға алғашқы рет күш салды. Маусым айында парламент терроризмді қолдағандықтары үшін партияларды заңсыз деп жариялайтын заңды қабылдады. 2001 жылы шілдеде Батасунаға вандализм мен көшедегі зорлық-зомбылық жасағаны үшін 24 миллион евро айыппұл салынды. 4 тамыздағы ЕТА-ның автокөлік бомбасы шабуылынан кейін Испания парламенті кезектен тыс шақырылды. Судья Балтасар Гарсон 27 тамызда партияның ЕТА-мен байланысын зерттеу үшін партияны үш жылға тоқтатты. Гарсон мен үкімет тыйым салуға 23 аргумент келтірді, олар партияның ЕТА шабуылдарын айыптаудан бас тартуына, тұтқындарды саяси тұтқындар деп атауына, басқа тыйым салынған аберцаль күштерімен ынтымақтастығына және ЕТА-ның Батасунаның саяси стратегиясын қолдау туралы мәлімдемелеріне назар аударды. 2003 жылы Испания Жоғарғы соты Батасунаны Испанияда заңсыз деп жариялады, бұл шешім Испания Конституциялық сотымен бекітілді. Бұл шешім Парламенттік өкілдігі бар барлық заңды саяси партияларға берілетін мемлекеттік қаржыландырудан оларды автоматты түрде айырды. Заң мәтіні оның басқа атаумен қайта ұйымдастырылуын тыйым салғанмен, оның мүшелері тыйым салынғаннан бері көптеген жергілікті тізімдерді пайдалануға тырысты. Испания Жоғарғы соты осы тізімдердің көпшілігін Батасунаның жасырын түрі деп санайды. Бұл шешімді Испания Конституциялық соты растады. Тыйым олардың өкілдеріне сайлауға қатысуға, қоғамдық демонстрациялар мен митингтер өткізуге және олардың активтерін тоқтатуға тыйым салады. 26 күні Испания парламенті 295 дауыспен 10 қарсы дауыспен мерзімі шексіз тыйым салуды мақұлдады. Партияның Памплонадағы бас кеңсесі полициямен жабылды, ал Сан-Себастьян, Бильбао және Витория-Гастеистегі басқа кеңселер де шабуылға ұшырады. Дегенмен, партиялық қызмет толығымен тоқтаған жоқ, бұл туралы 2007 жылдың 4 қазанында Segura (Guipúzcoa) қаласында өткен құпия кездесуден шығып бара жатқан Батасунаның жиырма үш жетекші мүшесінің қамауға алынуы дәлелдейді, олар заңсыз саяси кездесу өткізді деп айыпталды.
The party denied any links to ETA. However, proponents of the party's illegalization pointed to a coincidence of Batasuna and ETA's strategies. A significant number of Batasuna leaders have been imprisoned because of their activities in ETA. The party has never condemned any attack by ETA and its leaders have referred sometimes to the ETA members as 'Basque soldiers', and justified their actions: "ETA does not use the armed struggle as a mean to defend this or that political project but to give [the Basque Country] democratic channels that enable the popular will to be expressed in full freedom." It is also common to refer to ETA militants as Gudariak, soldiers in Basque language. Since the 1980s, there had been talk of attempts to ban the party, which resulted in Batasuna frequently changing its name as part of the effort to avoid this, from the original Herri Batasuna, then becoming part of the Euskal Herritarrok coalition in the 1990s and, finally, Batasuna. Members of the Basque left consider the Spanish government's efforts against Batasuna and its successors to be part of an organized campaign targeting the social support for the independence movement. They point to government crackdowns against the newspaper Egin, the radio station Herri Irratia and the network of pubs that were gathering places for the independentist left. In 2002, started the first serious attempt by the Spanish government to ban the party. In June, the parliament passed legislation that outlawed parties under certain conditions, on the grounds of their support for terrorism. In July Batasuna was fined €24 million for vandalism and street violence in 2001. Following an ETA car bomb attack on 4 August the Spanish parliament was recalled. The party was suspended for three years by Judge Baltasar Garzón on 27 August to allow him to investigate the party links to ETA. Garzón and the government presented 23 arguments for the ban, focusing on the party's refusal to condemn ETA attacks, its reference to detainees as political prisoners, collaboration with other banned abertzale forces, and ETA's support in communiqués for Batasuna's political strategy. In 2003, Batasuna was declared illegal in Spain by a court ruling of the Spanish Supreme Court, then confirmed by the Constitutional Court of Spain. The decision automatically cut them off from the state funding received by all legal political parties with Parliament representation. In spite of legal text forbidding its reorganization under another name, its members tried to use, ever since the outlawing, a plethora of local lists. Most of these lists were considered to be a front for Batasuna by the Spanish Supreme Court. This decision was confirmed by the Spanish Constitutional Court. The ban prohibits their representatives from contesting elections, holding public demonstrations or rallies and freezes their assets. On the 26th the Spanish parliament voted for an indefinite ban, 295 to 10. The party's main offices in Pamplona were closed by the police and further offices in San Sebastián, Bilbao and Vitoria Gasteiz were targeted. Still, party activity did not cease completely, as proved by the fact that on 4 October 2007 twenty three top members of Batasuna were arrested as they left a secret meeting in Segura (Guipúzcoa), accused of holding an illegal political meeting.
Скизма
Заңсыз әрекеттерге тыйым салуға дейін, наразылық білдірген азшылық партиядан шығып, «Аралар» партиясын құрды. «Батасунамен» сепаратистік мақсаттары ортақ болғанымен, «Аралар» саяси зорлық-зомбылықты және ETA-ның кісі өлтірулерін қабылдамады, сондықтан заңды партия болып қала береді.
Prior to the outlaw effort, a dissenting minority had left the party to form Aralar. While sharing separatist aims with Batasuna, Aralar rejected political violence and ETA's assassinations and therefore remains a legal party.
Қайта ұйымдастыруға тырысу
Заңдық шешімді айналып өту үшін түрлі атаулармен қайта ұйымдастыруға тыйым салынғанмен, Батасуна қатарында жаңа атаулармен қайта ұйымдастыруға бірнеше әрекет жасалды, соның ішінде Autodeterminaziorako Bilgunea, Aukera Guztiak, Askatasuna немесе D3M болды. Барлығы «Батасунамен» және, тиісінше, «ETA»мен байланысы бар деген айыппен заң жүзінде тыйым салынды. 2004 жылдың мамырында Испания мен Францияда 2004 жылғы Еуропалық парламент сайлауына «Herritarren Zerrenda» («Азаматтар тізімі») атты тізім ұсынылды. Испания соттары оны «Батасунаның» жалғасы ретінде қабылдамады. Алайда, Франциядағы HZ тізімі заңды күшінде қалды. Испаниядағы HZ үміткерлері Испанияда француздық HZ бюллетенін пайдалану үшін үгіт жүргізді, ол жарамсыз дауыс ретінде есептелуге тиіс болды. Баск автономиялық аймағында 98 000-нан астам, Наваррада 15 000-нан астам жарамсыз дауыс тіркелді. HZ жетекшілері жарамсыз дауыстардың жоғары көрсеткішін – жалпы дауыс санының 12%-ын, HZ үшін берілген жарамсыз дауыстардың көпшілігі деп түсіндірді, себебі алдыңғы Еуропалық сайлауда жарамсыз дауыстар 1%-дан аз болған еді. Батасуна үшін тиімді стратегия сайлау алдында мүмкіндігі шектеулі партияларды қосып алу болып көрінді, осылайша Испания Жоғарғы соты сайлау өткенге дейін бұл әрекеттің заңдылығын бағалауға уақыт таба алмады. Осылайша, 2005 жылғы Баск парламенті сайлауында бұрын маргиналды болған EHAK партиясы Баск аймақтық парламентіне Батасуна бағдарламаларын енгізуге дайын екенін мәлімдеді. (EHAK 2002 жылы заңды түрде тіркелген, бірақ 2005 жылға дейін қандай да бір қызмет атқарған жоқ). Партия осы сайлауға қатыса алды, бірақ кейін Батасунамен байланысы болғандықтан сот шешімімен заңсыз деп жарияланды, бұл оның 2007 жылғы испандық аймақтық сайлауына қатысуына кедерес келтірді. Содан кейін, дәл осындай стратегия қолданылып, тарихи, бірақ іс жүзінде белсенді емес баск партиясы Acción Nacionalista Vasca қосылды. Бұл жолы Испания Жоғарғы соты ANV-нің муниципалдық үміткерлерін тез бағалай алды, нәтижесінде олардың шамамен жартысына тыйым салынды (себебі үміткерлердің арасында бұрын заңсыз Herri Batasuna немесе Batasuna партиясынан үміткер болған адамдар болды), ал қалған жартысы заңды деп танылды және шешімнен кейін көп ұзамай өтетін сайлауға қатыса алды. Содан кейін, 2008 жылдың қыркүйегінде партияға қатысты толық құқықтық тергеу аяқталды, ол ANV-нің жалпы алғанда Batasuna ETA-мен байланысы болғандықтан заңсыз екендігін растады. Баск аймақтық үкіметі, сол кезде Баск ұлттық коалициясы PNV және EA басқарған, бұл заңдық шешімдерге наразылық білдірді. Осы қысымның нәтижесінде, Herri Batasuna құрылғаннан бері алғаш рет, 2009 жылғы Баск парламенті сайлауы кезінде Батасуна да, оның өкілдері де Баск аймақтық парламентіне қатыса алмады. 2011 жылдың ақпанында «жаңа Батасуна» деп сипатталатын Sortu партиясы құрылды. Алдыңғы партиялардан айырмашылығы, Sortu саяси мақсаттағы зорлық-зомбылықты, соның ішінде ETA-ны да, ашық түрде қабылдамайтынын мәлімдеді. 2011 жылдың наурыз айында Испания Жоғарғы соты Sortu партиясын саяси партия ретінде тіркеуге тыйым салды. Кейбір мүшелері Bildu атты тағы бір партия құрды, ол бастапқыда тыйым салынды, бірақ кейін тіркеуге рұқсат берілді. Қазіргі уақытта Парламентте Батасунаның сайлау базасын білдіретін Bildu партиясы өкілдік етеді.
In spite of the prohibition of reorganizing under different names in order to circumvent the legal ruling, Batasuna's ranks have tried a series of attempts to reorganize under new names, which include, among others, Autodeterminaziorako Bilgunea, Aukera Guztiak, Askatasuna or D3M. All have been legally banned for alleged ties to Batasuna and, in turn, to ETA. In May 2004, a list named Herritarren Zerrenda ("Citizens' List") was presented in Spain and France to the 2004 European Parliament election. Spanish tribunals rejected it, as a successor of Batasuna. However, the HZ list in France remained legal. HZ candidates in Spain then campaigned for using the French HZ ballot in Spain, which was to be counted as a null vote. There were more than 98,000 null votes in the Basque Autonomous Country and more than 15,000 in Navarre. HZ leaders interpreted the high rate of null votes, which was 12% of the total, to mean that most of the nulls were for HZ, since in the previous European elections the null vote was less than 1%. A more successful strategy for Batasuna proved to be the one of co opting existing marginal parties giving the shortest possible notice before an election, so that there was no time for the Spanish Supreme Court to legally assess the lawfulness of this move before the election was held. Thus, for the regional 2005 Basque parliamentary election the so far marginal EHAK party announced that they were ready to bring the programs of Batasuna to the Basque regional parliament. (EHAK had been legally registered in 2002 but had no known activity until 2005). The party could participate in those elections, but then was declared illegal by a court ruling because of ties with Batasuna, which prevented it from contesting the 2007 Spanish regional elections. Then, the same strategy was tried by co opting Acción Nacionalista Vasca a historical, yet basically inactive Basque party. This time, the Spanish Supreme Court could make a quick assessment of ANV's municipal candidates, which resulted in roughly half of them being banned (because the candidates included people who had previously run for the illegal Herri Batasuna or Batasuna) while the other half was ruled lawful and could participate in the elections to be held shortly after the ruling. Then, in September 2008 the full legal inquiry on the party was finalized, ruling that ANV as a whole was illegal, due to ties with Batasuna ETA. The Basque regional government, then led by a Basque nationalist coalition of the PNV and EA objected to these legal rulings. As a result of this pressure, for the first time since Herri Batasuna was formed, neither Batasuna nor its proxies could participate in the Basque regional parliament at the time of the 2009 Basque parliamentary election. In February 2011, Sortu, a party described as "the new Batasuna", was launched. Unlike predecessor parties, Sortu claimed that it explicitly rejected politically motivated violence, including that of ETA; Sortu was banned in March 2011 from registering as a political party by the Supreme Court of Spain. Some members went on to form another party called Bildu, which was first banned but then allowed to register. Currently, it is Bildu which represents at the Parliament the electoral base of Batasuna.
Реакция
2008 жылдың қазан айында Бильбаода жоғарғы соттың бір ай бұрын ANV және EHAK партияларын Батасунамен байланысы болғандықтан тыйым салған шешіміне қарсы демонстрациялар өтті. Шерушілер "Еускаль Херрияға азаттық!" деген баннерді ұстады. Бұл наразылықты солшыл баск ұлтшылдары ұйымдастырды. ANV президенті Кепа Березиартуа және Батасунаның бұрынғы өкілі Арнальдо Отеги шеруге қатысты.
In October 2008, demonstrations were held in Bilbao to protest a Supreme Court decision the month before to ban ANV and EHAK, because of their ties to Batasuna. The protesters had a banner that read "Freedom for Euskal Herria." The protests was organised by left wing Basque nationalists. ANV president, Kepa Bereziartua, and the former spokesman for Batasuna, Arnaldo Otegi, were present in the march.
Адам құқықтары жөніндегі Еуропалық соттың шешімдері
Испанияда оны тыйым салған кезде, "Батасуна" партиясының адвокаттары бұл мәселені Адам құқықтары жөніндегі Еуропалық сотқа (АҚСЕ) жолдады. Ұзақ сот тергеуінен кейін, 2009 жылдың шілдесінде АҚСЕ Испанияның "Батасуна" мен оның ізбасарларын тыйым салған шешімін қолдады. АҚСЕ партияларды таратуды ETA-мен байланыстары болғандықтан, "қоғамдық қажеттілікке жауап" ретінде қарастырды. Сот "Испаниядағы террористік шабуылдардың бірнеше жылдық жағдайы ескерілгенде, бұл байланыстарды объективті түрде демократияға қауіп-қатер деп қарастыруға болады" деді, сондай-ақ бұл партиялар "демократиялық қоғам" тұжырымдамасына қайшы келіп, Испания демократиясына үлкен қауіп төндіретінін қосты. Сол сияқты, тыйым салынған "Батасуна" партиясы өз қатарын қайта ұйымдастыру үшін "Аксьон Насьоналиста Васка" партиясын өкіл ретінде пайдалануға тырысқанда, тағы бір іс бойынша АҚСЕ 2011 жылы ANV партиясын тыйым салған Испания сотының бұрынғы шешімдерін растады. Сот бұл партияның 1977 жылдан бері сайлауға дербес қатыспағанын және іс жүзінде "Батасунаны тыйым салуды айналып өту үшін жасалған алдаспаздық" екенін атап өтті.
At the time of its outlawing in Spain, Batasuna lawyers took the case to the European Court of Human Rights (ECHR). After a long legal inquiry, in July 2009 the ECHR backed the Spanish rulings banning Batasuna and its proxies. The ECHR said that disbanding the parties was a response "to a pressing social need" given their ties to ETA. "Given the situation in Spain for several years regarding terrorist attacks, these ties can be considered objectively as a threat to democracy," the court said, also adding that these parties "contradicted the concept of a 'democratic society' and presented a major danger to Spain's democracy". Similarly, when the outlawed Batasuna tried to use Acción Nacionalista Vasca as a proxy to re organize its ranks, in a different case the ECHR also upheld in 2011 the previous Spanish court rulings which had outlawed ANV, noting that this party had not run by itself in elections since 1977 and that it basically conformed a "fraud" to circumvent the outlawing of Batasuna.
Францияның мәртебесі
Батасуна Баск француз аймағында шамалы ғана өкілдікке ие, онда сайлауға саяси партия ретінде емес, азаматтық ұйым ретінде қатысады. Францияда бұрын бірнеше жүз дауыс жинаған.
Batasuna has a minor presence in the Basque French country, where it runs elections as a civic organization, not like a political party. In France it used to get a few hundred votes
2013 жылдың қаңтар айында Франциядағы Батасуна "саяси талдау" процесін себепке келтіре отырып, өзін таратуды жариялады.
In January 2013, Batasuna in France announced its self dissolution, citing a process of "political reflection".