Омей аралы: Ирландияның тарихи және құмды аралшасы

Кіріспе

Омей аралы – Ирландияның Галвей графтығындағы Коннемараның батыс шетіндегі Кладдагдуфф жанында орналасқан таяз су аралдарының бірі. Құрлықтан аралды көру қиын. Аралға үлкен құмды жолмен көлікпен немесе жаяу өтуге болады, бағытты көрсетуші белгілерге сүйеніп. Су көтерілген кезде, су деңгейі көліктің үстінен асып кетеді.

Монастырь мұрасы

1990 жылдардың басында Дублин университетінің археологтар тобы аралдың монастырлық мұрасын зерттей бастады, бұл арал ұзақ жылдардан бері Әулие Фейхин құрған монастырь және елді мекен ретінде танымал. Оның аты ирланд тіліндегі Iomaidh Feichín сөзінен шыққан, ол "Фейхинның төсегі немесе орны" деген мағынаны білдіреді. Қазба жұмыстары монастырь зиратында әйелдің жерленгенін көрсететін сирек кездесетін жағдайлардың бірін қамтыды. Осы орынның 6 ғасырдың басына дейін сонатынды айтуға болады. Омей аралында батыс жағында орналасқан құдық және басқа да бірнеше маңызды қасиетті орындар бар. Соның ішінде кейінгі ортағасырлық шіркеу де бар, оның көптеген тастары әлі де өз орнында сақталған (ғасырлар бойы құмға көмілген, 1981 жылға дейін шіркеудің діни қызметкері жағдайды өз бақылауына алып, жергілікті тұрғындардың көмегімен оны қоршаған аймақты қазып шығарды).

Орта ғасырдың соңы және қазіргі заман

О’Тулздер Ленстерде 1500 жылдардың басында О’Флагертилердің қорғауында қоныстанды. Кромвельдік жер бөлісі кезінде Браун мен Д’Арси отбасылары билікке ие болды. 1800 жылдардың басында Омейдегі екі жер Баллинахинх Мартиндеріне, ал біреуі Клифденнің Д’Арсилеріне тиесілі болды. Омейде туып өсті. Аралдың шөлді жағдайы туралы сипаттама Дюффидің «Гиберниялық журналында» жарияланды: «Адамның қайғысы ең шұғылалы түрде билеген Ирландияның ең шұғылалы учаскелеріндегі кез келген жерден осы жайпақ, көркем емес, азапты мекенді ерекшелендіретін нәрсе болуы мүмкін бе? Біз «иә» деп жауап береміз: батыстың шалқар шетіндегі осы беделсіз арал, оның жартысына жуығы көл мен сазды батпақтармен жабылған, ал қалған жартысы құмнан азырақ, Атлант мұхитының «қызыл желінің» жиі соққысына ұшырайтын сирек өсімдіктер өседі. Осы аралдың өзінің тарихы бар дедік. Бұл ежегі латын агиологтарының «Имагия аралы» болды және біз білетіндей, Ирландиядағы ең соңғы жазық дінді сақтаған орын болды. VII ғасырдың соңында Вестмиттегі Фор аббаты Сент-Фейхин Омей тұрғындарының әлі де жазық дінді ұстанатынын анықтады және онда монастырь салғанда олардың қарсылығына тап болды». 1880-81 жылдардың қысында «Daily Mail» газетінің тілшісі Бернард Генри Беккер Ирландияны аралап, Омей аралы туралы былай деп жазды: «Аралдың тұрғындар тұратын бөлігіне қарап, қазір құмдық жағалау ғана бар. Ол құммен жабылған, онда ешкім тұрмайды. Бірақ бұрын олар тас үйлерінде жабысып, құм ақырында оларды жауып тастаған, сондықтан оларды сол жерде тұратындар немесе қазба жұмыстарымен айналысатындар деп сипаттауға болады. Мен бұрын Голландияның Схевенинген қаласында құмда өте жақсы картоп есілгенін көрдім, сондықтан Омей аралының бір кезде ұлттық тағам үшін осыншалықты әйгілі болғанын естіп таң қалмадым, сондықтан ешкім басқа ештеңе өсіруге тырыспады. Бірақ барлық жерде қиындықтар бар, ал Омейде жер жырту қиын жұмыс. Мұнда тым көп таза ауа, өйткені жел соншалықты күшті соғады, адамдар аралдың ең жақсы бөлігін жауып тұрған жұқа шөп қабатын бұзудан қорқады. «Егер сіз оның «терісін» бұзсаңыз, мырза, жел құмды ұшырып алып, картопты жалаңаш қалдырады. Әрі, құдай-ау, картоптың өзінің де ұшып кететін түндері бар». Мұндай мәлімдемелерді ақылмен қабылдау керек, бірақ менің тәжірибемнен Омей «ауа райы үшін керемет жер» екенін айта аламын».

The O'Tooles of Leinster settled here in the early 1500s, under the protection of the O'Flahertys. During the Cromwellian settlements the Browns and D'Arcys took over. In the early 1800s, two townlands on Omey belonged to the Martins of Ballynahinch and one to the D'Arcys of Clifden. was born and raised on Omey. A description of the desolate island appeared in Duffy's Hibernian Magazine: "Can there be anything to distinguish that flat unpicturesque abode of misery from any other spot in which human wretchedness prevails along the most desolate tracts of the Irish coast? We answer, yes: that poor unfavoured island in the remote west, nearly half the surface of which is covered by a lough and spewy marsh, while the other half is little better than drifting sand, the scanty vegetation on which is frequently blasted by the “red wind” of the Atlantic—that island, we say, has a history of its own. It was the “Imagia insula” of the old Latin hagiologists, and was, as far as we know, the very last spot in which paganism lingered in Ireland. In the latter half of the seventh century, St. Feichin, the abbot of Fore, in Westmeath, found the inhabitants of Omey still pagans, and encountered violent opposition from them when building a monastery there "

During the winter of 1880 81, Bernard Henry Becker, correspondent for the Daily Mail, toured Ireland and wrote about Omey Island: "Over against the inhabited part of the island is what is now a mere sandbank. It is covered with sand, and not a soul dwells thereon. But there were people there once who clung in their stone cabins till the sand finally covered them; so that they might fairly be described as dwellers or burrowers therein Now I have seen superb potatoes grown literally in the sand at Scheveningen, and was not surprised to hear that Omey Island was once so famous for the national staff of life that few cared to grow anything else. But there are difficulties everywhere, and it is parlous work to break up ground at Omey. There is too much fresh air; for it blows so hard that people are afraid to disturb the thin covering of herbage which overspreads the best part of the island. 'If ye break the shkin of 'um, your honour, the wind blows the sand away and leaves your pitaties bare. And, begorra, there are nights when the pitaties themselves 'ud be blown away. Statements like this must be taken at a reduction, but, judging from my own experience, Omey is a 'grand place for the weather entirely.'"

Демография

Төмендегі кесте Ирландия аралдарын зерттеу (Алекс Ритсема, Коллинс Пресс, 1999) және Ирландия халық санағынан алынған Омей аралының халқы туралы деректерді көрсетеді.