Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Халықаралық адам құқықтары сыйлығы. Профессор Торольф Рафто атындағы естелік сыйлық (Raftoprisen) – норвегиялық адам құқықтары қозғалысының белсендісі Торольф Рафтоның құрметіне орнатылған адам құқықтары сыйлығы.
International human rights award
The Professor Thorolf Rafto Memorial Prize (Raftoprisen) is a human rights award established in the memory of the Norwegian human rights activist, Thorolf Rafto.
Ұйым
Бұл сыйлықты жыл сайын Рафтоның адам құқықтары жөніндегі қоры (Raftostiftelsen) табыстайды. Ол Хельсинки келісімдерінің гуманистік дәстүрінде, интеллектуалдық және саяси бостандықтың негізгі адам құқықтарын ілгерілету мақсатында құрылған. Бүгінде қор Норвегияның Берген қаласындағы Адам құқықтары үйінде орналасқан. Қордың маңызды жұмысын, оның ішінде марапаттау рәсімін ұйымдастыруды кәсіби қызметкерлер мен еріктілердің шағын тобы жүзеге асырады. Марапаттау рәсімі жыл сайын қараша айында Бергендегі Den Nationale Scene сахнасында өтеді. Рафто сыйлығының бастапқы идеясы лауреаттарға халықаралық БАҚ-тың назарын аударуға және саяси және бейтарап ұйымдардың қолдауын алуға көмектесетін маңызды ақпараттық аламатты ұсыну болды. Рафто сыйлығын табыстау арқылы Рафтоның адам құқықтары жөніндегі қоры, қатал және сыбайлас жемқорлық жүйелерге байланысты әрдайым естілмейтін тәуелсіз дауыстарға назар аударуға тырысады. Мысалы, төрт Рафто лауреаты кейіннен халықаралық көмек алды және Нобель бейбіт сыйлығымен марапатталды. Аун Сан Су Чжи, Хосе Рамос Хорта, Ким Дэ Чжун және Ширин Эбади Нобель бейбіт сыйлығын алудан бұрын Рафто сыйлығына ие болған.
The prize is awarded annually by the Rafto Foundation for Human Rights (Raftostiftelsen) which was founded in the humanistic tradition of the Helsinki Accords in order to promote the fundamental human rights of intellectual and political freedom. Today, the foundation is based at the Human Rights House in Bergen, Norway. The major work of the foundation, including the organization of the award ceremony is done by a small team of professional staff and volunteers. The award ceremony takes place at Den Nationale Scene in Bergen annually in November. The initial idea of the Rafto Prize was to provide a basic informative platform for the laureates that would help to receive further attention from the international media and support from political and non political organisations. By awarding the Rafto Prize, the Rafto Foundation for Human Rights seeks to bring attention to independent voices that due to oppressive and corruptive regimes are not always heard. For example, four Rafto Laureates have subsequently received further international assistance and were awarded the Nobel Peace Prize. Aung San Suu Kyi, José Ramos Horta, Kim Dae jung and Shirin Ebadi were awarded the Rafto Prize prior to the Nobel Peace Prize.
Тарих
Торрольф Рафто Норвегия экономика және бизнес-әкімшілік мектебінде (NHH) экономикалық тарих профессоры болды. Ол сондай-ақ Шығыс Еуропадағы, әсіресе Венгрия, Чехословакия және Польшадағы саяси белсенділігімен кеңінен танымал болды. 1979 жылы Прагаға саяси себептермен университеттерден қуылған студенттерге лекция оқуға барған кезде, Рафто коммунистік қауіпсіздік полициясымен ұсталды және ұрып-соқты, бұл оның денсаулығын нашарлатқан жарақаттарға әкелген болуы мүмкін. 1986 жылдың 4 қарашасында Торрольф Рафто қайтыс болды. Оның достары мен әріптестері Рафтоның Шығыс Еуропада сөз бостандығы мен саяси өрнек беруді қолдау сияқты жұмысын жалғастыратын қор құруға келісті. Сондай-ақ, адам құқықтарын қорғаушыларға сыйлық тағайындау туралы шешім қабылданды. Темір перденің құлауы және Шығыс Еуропа елдерінің демократиялық өзгерістері қордың миссиясын қайта қарауға алып келді. Бұл, сонымен қатар, адам құқықтарын ілгерілету үшін басқа географиялық аймақтармен жұмыс істеудің жаңа мүмкіндіктерін ашты. 1990 жылы Рафто сыйлығы Бирманың демократиялық көшбасшысы Аун Сан Су Чжиге берілді, ол келесі жылы, 1991 жылы, демократия және адам құқықтары үшін бейбіт күресі үшін Нобель бейбітшілік сыйлығын алды. Қордың алғашқы жылдары Норвегия экономика және бизнес-әкімшілік мектебінде орналасқан болатын. 1997 жылдан бастап Рафто қоры Норвегияның Берген қаласындағы Адам құқықтары үйіне көшірілді.
Thorolf Rafto was a professor of Economic History at the Norwegian School of Economics and Business Administration (NHH). He was also well known for his political activism in Eastern Europe, especially in Hungary, Czechoslovakia and Poland. During a visit to Prague in 1979 to hold a lecture for students excluded from universities for political reasons. Rafto was arrested and beaten by the communist security police which may have resulted in injuries which weakened his health. On 4 November 1986 Thorolf Rafto died. His friends and colleagues agreed to establish a foundation that would continue Rafto's work such as promotion of freedom of speech and political expression in Eastern Europe. It was also decided to introduce a prize for human right activists. The fall of the Iron Curtain and consequential democratization of Eastern European states led to a reconsideration the mission of the foundation. Meanwhile it had opened new possibilities to work with other geographical regions in a promotion of human rights. Already in 1990, the Rafto Prize was awarded to a Burmese democratic leader, Aung San Suu Kyi who, in the following year 1991, received the Nobel Peace Prize for her non violent struggle for democracy and human rights. For the first years, the foundation was based at the Norwegian School of Economics and Business Administration. From 1997, the Rafto Foundation was relocated to the Human Rights House of Bergen, Norway.
Салтанатты рәсім
Рафто сыйлығы жыл сайын қараша айының бірінші жексенбісінде табыс етіледі. 1990 жылдан бері ресми салтанат Берген қаласының Ұлттық театрында өткізіліп келеді. Шақырылған қонақтардың қатарында Берген қалалық әкімдігі мен Норвегия үкіметінің өкілдері, ғалымдар, Рафто қорының демеушілері мен әріптестері, сондай-ақ Рафто отбасының мүшелері болады.
The Rafto Prize is awarded annually on the first Sunday in November and since 1990, the official ceremony takes place at the National Theatre of Bergen. Among the invited guests are representatives from Bergen municipality and the Norwegian government, academics, supporters and partners of the Rafto Foundation and family members of the Rafto family.
Критерийлер мен тағайындау процесі
Ұсынымдарды ұсынудың жыл сайынғы соңғы күні 1 сәуір. Адам құқықтары туралы білімі немесе қызығушылығы бар ерікті ұйымдар, мекемелер және жеке тұлғалар бүкіл әлемнен Rafto сыйлығына үміткерлерді ұсынуға құқылы. Сыйлықтың бұрынғы иелері де үміткерлерді ұсынуға болады, алайда өздері, олардың қызметкерлері немесе құрметті лауазымдағы тұлғалар ұсынған үміткерлер қарастырылмайды. Мұндай мерзімнен кейін түскен барлық өтінімдер сыйлық комитеті тарапынан мұқият қарастырылады, ал соңғы шешім әдетте қыркүйек айында Рафто үйінде өткізілетін баспасөз конференциясында жарияланады.
The annual deadline for nominations is 1 April. Voluntary organisations, institutions and individuals worldwide, with knowledge or interest in human rights are allowed to nominate candidates for the Rafto Prize. Former recipients of the prize can also nominate candidates, although candidates who are nominated by themselves or by their staff or by honorary officers will not be taken into consideration. After the deadline, all applications are carefully considered by the prize committee and the final decision is usually released at the press conference at Rafto House in September.