Кіріспе

Англиядағы жазушы үйі мұражайы

Бронте парсонжасы мұражайы – Бронте қоғамының Шарлотта, Эмили және Энн Бронте әпке-қарындастарының құрметіне сақтап келе жатқан жазушы үйі мұражайы. Мұражай Бронте отбасының бұрынғы үйінде, Англияның Батыс Йоркшир округіндегі Хаворттағы пасторлық үйде орналасқан. Бұл жерде әпкелер өмірінің көп бөлігін өткізіп, әйгілі романдарының көп бөлігін жазған. Ағылшын тілді әлемдегі ең көне әдеби қоғамдардың бірі – Бронте қоғамы тіркелген қайырымдылық ұйымы. Оның мүшелері мұражай мен кітапхана коллекцияларын сақтауға қолдау көрсетеді. Пасторлық үй Англияның Ұлттық мұра тізімінде І дәрежеде тіркелген.

Өмірбаян

Парсонга 1778 және 1779 жылдар аралығында салынған. 1820 жылы Патрик Бронте Хаворттағы Сент-Михаил және барлық періштелер шіркеуінің пасторы болып тағайындалды және әйелі Мария мен алты баласымен бірге парсонга келді. Бұл үй олардың қалған өмірлері үшін отбасылық мекен болды, ал оның құнарлы далалық ортасы Шарлоттаның, Эмили мен Энннің жазуына терең ықпал етті. Патрик Бронте өлеңдер мен көркем әдебиеттердің жарияланған авторы болды және оның балалары парсонга сөрелерінде отбасы атын жазған кітаптарды көруге үйренді. 1821 жылы 15 қыркүйекте Мария Бронте қатерлі ісік ауруынан қайтыс болды, ал үйді басқаруға оның үйленбеген әпкесі Элизабет Бранвелл келді, ол Пензанстағы үйін солтүстік аймақтағы қатал климатқа алмастырды. 1824 жылы төрт үлкен әпкелері Хаворттан шығып, Киркби Лонсдейлдің жанындағы Кован Бридждегі Діни қызметкерлердің қыздары мектебіне оқуға кетті. Ұлы қызы Мария ауруға шалдығып үйіне қайтарылды және 1825 жылғы мамыр айында он бір жасында қайтыс болды. Он жасар Елизавета көп ұзамай үйіне қайтарылып, 15 маусымда қайтыс болды. 1846 жылы Шарлотта, Эмили және Энн Бранвелл әпкесінің қалдырған мұрасының бір бөлігін өлеңдерін жариялауға жұмсады, өзінің нағыз кім екендерін Керр, Эллис және Актон Белл аттарымен жасырды. "Poems" атты жинақ "Aylott and Jones" баспасынан шықты, бірақ одан тек екі дана ғана сатылды. Шарлоттаның "Профессор" ромалын жариялауға жасаған алғашқы әрекеті бірнеше баспа үйлерден қабылданбады, бірақ Смит, Эльдер және компания оны қабылдамаса да, Шарлоттаның келесі туындысы "Джейн Эйрді" оларға жіберуге ынталандырды. Ол 1847 жылғы 19 қазанда қабылданды және жарияланды. "Wuthering Heights" және "Agnes Grey" лондондық баспагер Томас Котли Ньюби қабылдады және 1847 жылғы желтоқсанда үш томдық жинақ ретінде жарық көрді. Энннің екінші романынан кейін, "Уайлдфелл Холлдың жалға алушысы", Шарлотта мен Энн өзінің нағыз кім екендерін ашуға мәжбүр болды. Олардың ағасы Бранвелл, алкоголь мен опиумға тәуелді болып, туберкулезге шалдықты және 1848 жылғы 24 қыркүйекте 31 жасында кенеттен қайтыс болды. Эмили де осы аурудан өліп бара жатқан еді, Бранвеллдің жерлеуінен кейін үйден шықпады. Ол 1848 жылғы 19 желтоқсанда 30 жасында қайтыс болды. Анна да туберкулезге шалдықты және оны теңіз суымен емдеу үшін Скарбороға алып кетті, бірақ ол келгеннен кейін төрт күннен кейін, 1849 жылғы 28 мамырда 29 жасында қайтыс болды (Аннаның қабір тасында оның жасы 28 деп қате көрсетілген). Шарлотта Бранвеллдің өлімінен бұрын бастаған "Ширли" романын аяқтады. Ол 1849 жылғы қазан айында жарық көрді. Оның соңғы романы "Villette" 1853 жылы жарық көрді. Ол 1854 жылғы 29 маусымда Хаворт шіркеуінде әкесінің көмекшісі Артур Белл Николзке үйленді. Ол 1855 жылғы 31 наурызда 38 жасында жүктіліктің алғашқы кезеңінде қайтыс болды. Патрик Бронте тағы алты жыл парсонга үйінде өмір сүрді, оған күйеу баласы күтім жасады және 1861 жылғы 7 маусымда 84 жасында қайтыс болды.

Бронте қоғамы

Патрик Бронте 1861 жылы қайтыс болғаннан кейін пастор үйінің ішіндегі заттар аукционға сатылды. Достары мен қызметшілері естеліктер мен хаттарды сатты. 1893 жылы Брэдфорд кітапханасының бас кітапханашысы Бронтелерге қатысты ескерткіштер, хаттар мен құжаттарды жинап, ұрпақ үшін сақтау қажеттігін ұсынды. Бронте қоғамы қоғамдық жиналыста құрылды және Бронте туралы материалдардың жинағы басталды. 1895 жылы жинақ Хэворттағы Йоркшир Пенни банкінің үстіндегі мұражайда көрсетуге жеткілікті болды. Қоғамға 260 мүше кірді, ал мұражайдың алғашқы жылында шамамен 10 000 адам келді. Сэр Джеймс Робертс 1928 жылы Haworth Parsonage-ті 3000 фунт стерлингке сатып алды (1928 жылғы 3000 фунт стерлингтің соңғы жылдардағы шамамен құны <есептелген сома>). Ол оны мұражайға айналдырып, Бронте қоғамына сыйға берді. Филадельфиялық Генри Боннелл 1926 жылы өзінің жинағын қоғамға мұра етіп қалдырды, ол мұражай ашылғанда пастор үйіне көшірілді, бұл оны Бронте зерттеушілеріне қолжетімді етті. Жинақ өсіп, қосымша материалдармен толықтырылды. Қоғамда 2000-ға жуық мүше бар. Шарлотта өзінің романдарын жазған магони үстел, бір ғасырдан астам уақыт жеке коллекцияларда сақталған, 2011 жылы мұражайға 2009 жылы 20 000 фунт стерлингке анонимді түрде сатып алған демеуші сыйлады.

Танымал мәдениетте

Парсонжа 1970 жылғы "Темір жол балалары" фильмінде доктор Форресттің үйі ретінде пайдаланылды. 1928 жылы мұражайдың ашылуы Франсис Бродидің 2018 жылғы "Қиындықтың бір сәт суреті" романында маңызды орын алады (Piatkus, ).