Кіріспе

Голландтық дәрігер және адвокат Эдуард Верхаген (3 мамыр 1962 жылы, Харлемде туған) – адвокат және Гронинген Университет медициналық орталығының (UMCG) педиатрия бөлімінің медициналық директоры. Ол негізінен Нидерландыдағы нәрестелерге жасалатын эвтаназияға қатысқандығымен белгілі. Нидерландыда 12 жастан асқан пациенттерге эвтаназия жасау заңмен рұқсат етілген. Заң және медицина салаларын оқыған Верхаген 2002 жылы прокурорлар мен дәрігерлермен бірге нәрестелерге эвтаназия жасау бойынша хаттама жасады. Бұл Гронинген хаттамасы ата-аналардың және дәрігерлер мен әлеуметтік жұмыскерлер тобының одан әрі емдеудің нәтижесіз екендігіне келісуін талап етеді. Бірнеше күндік күтістен кейін, ата-аналар шешімді қайта қарастырып, сәбилерімен қоштаса алады, содан кейін эвтаназия жасалады. Іс бойынша құжаттар кейіннен прокуратураға тапсырылады. Егер осы хаттама сақталса, прокурорлар қылмыстық іс қозғамайды. 2005 жылдың шілдесінде бұл хаттама Нидерландыда жалпыұлттық деңгейде енгізілді. 2005 жылы «New England Journal of Medicine» журналында Верхаген мен оның әріптесі Питер Сауэрдің мақаласы жарияланды, онда олар өз хаттамасын сипаттап, 1997 мен 2004 жылдар аралығында билік органдарына хабарланған 22 жағдайды, оның төртеуі Верхагеннің ауруханасында оның қадағалауымен жасалғанын құжаттады. Верхаген мен Сауэр бұл мақаланың мақсаты «қорқынышты оқиғалар мен түсініспеушіліктерді» жою екенін айтты. Верхаген өзінің ниетін түсіндіре келе, эвтаназияны шыдай алмас ауырған жағдайларда дұрыс деп санайтынын және бұл маңызды шешім екенін, оның тек қатысушы тараптардың ашық және адал талқылауының нәтижесінде ғана қабылдалуы керек екенін, дәрігердің салдарынан қорқып, жалғыз шешім қабылдауынан емес екенін мәлімдеді. Алайда, Гронинген хаттамасы өте даулы. Мысалы, доктор Роб де Йонг Гронинген хаттамасында қолданылатын критерийлерді, әсіресе «шыдай алмас ауырғанды» және «күтілетін өмір сапасын» сынға алады. Гронинген хаттамасына қарсы тағы бір маңызды аргумент – сипатталған 22 жағдайдың барлығы спина бифидамен ауыратын балаларға қатысты, бұл өлімге әкелетін кемістік деп есептелмейді. Эрик Кодиш та «The Lancet» журналында жарияланған мақаласында осы хаттаманы және оның негіздерін қатаң сынап, нәресте өлтірудің медициналық институционализациясына қарсы азаматтық наразылыққа шақырды.

Таңдалған шығармалар

Нидерландыдағы ауыр сырқатқа шалдыққан жаңа туған нәрестелердің өмірінің соңындағы медициналық шешімдерге қатысты ережелер: Робертсон фон Трота, Каролина Й. (ред.): «Қазіргі қоғамда өлім мен өлiм» (= Мәдениет және қоғам туралы пәнаралық зерттеулер, 3-том), Баден-Баден, 2008 ж.