Ыцюань (意拳) – қытай шайқас өнері, Ван Сянчжай құрған. Ықтиятты (意) және бокс (拳) негізіндегі күш пен дағдыны дамыту. Қытайдағы күрес мектептерімен салыстыру.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Қытай шайқас өнері
Chinese martial art
Икван, сондай-ақ даченгкван деп те аталады, — қытай шайқас өнерін қалыптастырған синъицюань шебері Ван Сяньцзайдың туындысы. И (意) — Назар (көңіл шоғырландыру), куан (拳) — бокс дегенді білдіреді.
Yiquan, also known as dachengquan, is a Chinese martial art founded by the xingyiquan master Wang Xiangzhai. Yì (意) means Intent (but not intention), quán (拳) means boxing.
Тарих
Бала кезінде Гуо Юньшеннің қолында синъицюаньды оқыған Ван Сяньчжай Қытайды аралап, түрлі стильдегі мастерлермен кездесіп, олардың дағдыларын салыстырды. Ол өнердің нағыз мәнісін басқаша атаумен, «син» (форма)сыз үйретуді бастады. Өзінің өнерінің теориясы мен тарихын жақсы білетін Ван Сяньчжай оны «ицюань» (意拳) деп атады. 1940 жылдары Ван Сяньчжайдың бір шәкірті оның «мектебі» туралы мақала жазып, оны «дачэнцюань» (大成拳) деп атады, бұл «үлкен жетістік бокс» дегенді білдіреді. Бұл атауды Ван Сяньчжай қолданған жоқ. Ван бұл атауды дұрыс таңдамаған, өйткені ол мақтанышпен айтылған және оның ниетін толыққанды көрсетпейді. 1930 жылдары Шанхайда Ванның мектебі танымал болды. Сол кезде оның негізгі шәкірттері онымен жаттығулар жасады. Хан Синцзяо мен Хан Синьюань ағайындылары, Шао Даошэн (бәлкім, Ванның ең жақсы шәкірті) осы кезеңде бірікті. Хан Синцзяо, Ванның ұлы ретінде қабылдап, 15 жыл бойы онымен бірге өмір сүрген, әйгілі ғалым және дәрігер Цян Янтаңнан «Бір саусақ» туй-насын оқыды. Ван Сяньчжай мен Цян Янтаң бір-біріне жақын болып, медицина мен мәдениетті бірге оқыды, көптеген құпияларды зерттеуде ағайынды болды. Бұл жерде Цян жан-чжуанды одан әрі зерттеу идеясын енгізді, бұл практиканы алғаш және негізінен Ванның ағасы және ұстазы Гуо Юшэн үйреткен, бұл ицюаньның дамуы үшін маңызды болуы мүмкін. Ван Сяньчжай бұл идеяны классикалық мәтіндерге толы Цянның кітапханасында зерттеді. Ван үнемі ицюаньның практикасын және әдісін өзгертіп, табиғи принциптерге негізделген жаңалықтарды енгізді. Ицюаньның дамуының көп бөлігі Шанхайда жасалды. Хан Синцзяоның көмегімен Ван жан-чжуанды ретке келтіріп, жеті сатылы жүйе жасады. Кейіннен негізгі сегіз қозғалыс джу, бао, пэн, туй, ан, хуа, ти болып жетілдіріліп, Цзя Со Сумен аяқталды. Бұл сегіз негізгі қозғалыс әлі күнге дейін жан-чжуанның негізгі бөлігі болып табылады. Ван Сяньчжай (соңырақ Хан Синцзяо) Пекинге көшіп келгенде, Хан Ванның тек үш жан-чжуанды үйрететінін байқады. Бао – бұл жалпыға ортақ жан-чжуан, сондықтан Ван Баоға осы уақыттан бастап ғана үйретті. Басқа да жаттығулардың көпшілігі тоқтатылды (мысалы, қолмен шабу және фа ли). Алайда шәкірттер әлі де фа лиді дұрыс қолданбауға тырысты. Шәкірттер Ванның жылдам қозғалысын көргенде, оны фа ли немесе күш беру деп ойлады. Шын мәнінде жылдам немесе баяу жаттығудың айырмашылығы жоқ. Ван өзінің шәкірттеріне: «Жылдам қозғалыс үшін, жайлырақ қозғалыс жақсы, ал жайлы қозғалыс үшін, мүлдем қозғалмау жақсы» деп айтатын. Бұл қате түсінік санадан пайда болады. Сана нәтижеге екі түрлі күйде негізделген деп түсінеді, қатты және жұмсақ, сондай-ақ тез және баяу. Егер сана осы дуалистік модельге берік болса, шәкірт бәрін екіге бөледі. Бірақ тәжірибе сәтінің бір ғана түрі бар. Ван өзінің өнерін дамытуды жалғастырды, бірақ аздаған адамдар, егер бар болса, соңынан ерді. Тек бір күйді ұстап, оны сақтай алатындар ғана онымен бірге жүре алады. Осыған дейін мұндай жетістіктерге қол жеткізбеген шәкірттер құрған мектептер әлі күнге дейін көптеп табылады. Бұл әрқашан нағыз берілудің әлеуметтік факторы болды.
Having studied xingyiquan with Guo Yunshen in his childhood, Wang Xiangzhai travelled China, meeting and comparing skills with masters of various styles of kung fu. He started to teach what he felt was the true essence of the art using a different name, without the xing (form). Wang Xiangzhai, who had a great knowledge about the theory and history of his art, called it "yiquan" (意拳). In the 1940s one of Wang Xiangzhai's students wrote an article about his "school" and named it "dachengquan" (大成拳), which means "great achievement boxing". This name was not used by Wang Xiangzhai. Wang thought the name was a poor choice as it was boastful and not very descriptive of the intent. In the 1930s in Shanghai, Wang's school became famous. A few of his core students were training with him at that time. Brothers Han Xingqiao and Han Xingyuan, Shao Daosheng (perhaps Wang's most accomplished student), all came together during this period. Han Xingqiao, who was formally adopted by Wang as a son and lived with him for 15 years, was studying One Finger tui na with Qian Yantang, a famous scholar and doctor. Wang Xiangzhai and Qian Yantang hit it off and studied medicine and culture together, becoming brothers in researching many mysteries. It was here that Qian introduced the idea that further exploration of zhan zhuang, a standing practice first and most foundationally taught by Wang's uncle and teacher Guo Yousheng, might be fundamental to the development of yiquan. Wang Xiangzhai researched this idea in Qian's library, which was full of classic texts. Wang was always changing the practice and method of yiquan, always innovating, based on natural principles. Much of the development of yiquan was done in Shanghai. With the help of Han Xingqiao, Wang set the zhan zhuang in order, creating a system seven stages. Later, the basic eight postures were refined into ju, bao, peng, tui, an, hua, ti and closing with Jia So Su. These basic eight postures are still the core of zhan zhuang. When Wang Xiangzhai (and later Han Xingqiao) moved to Beijing, Han found that Wang was only teaching three zhuang. Bao is the universal zhuang, and so Wang only really taught bao from that point on. Most of the other practices were dropped as well (for example, push hands and fa li). However, students still tried to use fa li improperly. When the students saw Wang move fast, they thought of it as fa li, or issuing force. There is actually no difference in practicing fast or slow. Wang would tell his students: "To fast movement, better a slow movement, and to slow movement, better no movement at all" There is no force at all. The misconception is caused by the mind. The mind conceives of the result as based in two different states, hard and soft, as well as fast and slow. As long as the mind clings to this dualistic model, the student will break everything into two. But the moment of experience is only one. Wang continued development of his art, but few, if any, could follow. Only those who could grasp the one state, and keep it, can move with it. Schools that were founded by students who never progressed this far are numerous to this day. This has always been the social factor of true transmission.
Стил
Икван – ішкі сезімді білдіретін жекпе-жек өнері. Ол негізінен формасыз, нақты айқындалған күрес қимылдары мен техникалары жоқ. Оның орнына, жаттығу әдістері мен ұғымдар жүйесі арқылы адамның табиғи қозғалысын және күрес дағдыларын дамытуға, денесін, оның қозғалысын және күшін сезінуді жақсартуға назар аударылады. Икван басқа шығыс жекпе-жегінен ци, меридиандар, дантиан сияқты дәстүрлі ұғымдардың болмауымен де ерекшеленеді, себебі адамның нағыз табиғатын түсіну осы сәтте ғана мүмкін, ал алдын ала болжамдар осы процеске кедеріл келтіреді. Икван – Ванның танысқан барлық өнерлердің, оның ішінде Фуцзянь Ақ тұтқасы, тай-чи, багуажаң және люхэбафаның ішкі мәнінің қайнатылған түрі. Шуай-цзяодағы жүзудегі айдаһар позасы сияқты басқа да өнерлер сезіну, түсіну және жаттығушының күйі арқылы өзгереді. Шындығында, Икванның ішінде басқа жүйелерден алынған әртүрлі қимылдар мен позалар көптеп кездеседі. Осы өнерлерді тиімді еткен – олардың ішкі ядросы. Осы ядроны Ван жазып алған.
Yiquan is a martial art of internal expression. It is essentially formless, containing no fixed sets of fighting movements or techniques. Instead, focus is put on developing one's natural movement and fighting abilities through a system of training methods and concepts, working to improve the perception of one's body, its movement, and of force. Yiquan is also set apart from other eastern martial arts in that traditional concepts like qi, meridians, dantian etc., are omitted, the reason being that understanding one's true nature happens in the present, and that preconceptions block this process. Yiquan is a distillation of the internal aspects at the core of all arts that Wang was exposed to, including Fujian White Crane, tai chi, baguazhang, and liuhebafa. Other arts as well, such as the swimming dragon posture, present in shuai jiao, is transformed through feeling, understanding, and the condition of the practitioner. In fact, typical movements and postures from other systems abound in yiquan. It was the internal core of these other arts that made them effective. This core is what Wang decoded.