Кіріспе

Оңтүстік Африканың бұрынғы саясаткері (1957 жылы туған)

Валли Муса – Президенттік Климат Комиссиясы төрағасының орынбасары және Конституция Хилл қорының төрағасы. Ол Йоханнесбургте дүниеге келген және Оңтүстік Африканың азаттық күресінің қарт адамы. Валли Нельсон Манделамен келісім келіссөздерінде тығыз жұмыс істеді, АҰК-нің келіссөзшісі болды және Оңтүстік Африка Конституциясын жасауға қатысты. Ол президент Манделаның үкіметінде Конституциялық даму министрі, ал президент Мбекинің үкіметінде – Қоршаған орта министрі болып қызмет етті. Валли 2004 жылы жеке секторға қатысты және қазіргі уақытта Sappi Ltd. компаниясының директорлар кеңесінде қызмет етеді. Бұрын Anglo Platinum, Eskom және Sanlam компанияларының директорлар кеңесінде де жұмыс істеген. Валли бірнеше жыл бойы жаһандық климат өзгеруі жөніндегі келіссөздерде жандандырушы ретінде қызмет етті. Бұрын Халықаралық табиғатты қорғау одағының (IUCN) президенті, БҰҰ Тұрақты даму комиссиясының төрағасы және WWF (Оңтүстік Африка) төрағасы болып қызмет атқарған.

Балалық шағы мен білімі

Валли Муса 1957 жылдың 9 ақпанында Йоханнесбургте дүниеге келген. Оның отбасы 1960-шы жылдардың басында "Топтық аудандар" заңының күшіне енуімен Ленизияға күштеп көшірілді. 1971 жылы, 14 жасында Валли саясатқа қатысты, ол Республика күні апартеид туын өртеуге және апартеидтің "Die Stem" әнұранын шырқаудан бас тартуға қатысты. Бұрынғы ақтарға ғана арналған Витвотерсранд университетіне оқуға рұқсат алмағаннан кейін, ол Квазулу-Натал университетіне түсті, онда 1978 жылы математика және физика ғылымдары бакалавры дәрежесін алды. Бітірген соң ол Ленизияға оралып, 1979 жылдан 1981 жылға дейін математика пәнінің мұғалімі, ал 1982 жылы Оңтүстік Африка жоғары білім беру колледжінде математика курстарын жазушысы болып жұмыс істеді. 1981 жылы апартеидке қарсы көзқарастары үшін оқытушылық қызметтен босатылды.

Бостандық үшін күрес жылдары

Валли 1970-ші жылдары Қара сана қозғалысына (БКД) қосылды және Дурбан Вествилл бөлімшесінің хатшысы болды. 1977 жылы тыйым салынған Оңтүстік Африка студенттер ұйымының (SASO) атқару комитетінің мүшесі болды. Валли апартеид дәуірінде Оңтүстік Африка Үнді кеңесіне қарсы күресте маңызды рөл атқарды. 1983 жылы қайта құрылған Трансваалдық Үндістан Конгресінің (ТИК) негізін қалаушылардың бірі болды. Валли ел бойынша тұрғындар мен азаматтық ұйымдар арқылы прогрессивті, нәсілдік дискриминациясыз демократтар желісін құруға атсалысты. 1983 жылы Біріккен демократиялық майданның (БДМ) құрылтайшы мүшесі болды және оның Ұлттық комитетінде қызмет етті. 1985 жылдан 1989 жылға дейін БДМ-ның Ұлттық Бас хатшысының міндетін атқарды. Ол сондай-ақ Ұлттық қабылдау комитетінің мүшесі болды. Бұл комитет 1988-1990 жылдары бұрынғы президент Нельсон Манделаны және басқа да саяси тұтқындарды қарсы алуды ұйымдастырумен айналысты. 1990-1991 жылдары АХК-ның Ішкі басшылық ядросының хатшысы болды. Валтер Сисулу төрағалығымен құрылған Ішкі басшылық ядросы АНК-ның заңды ұйымдық құрылымын құру және басқаруға жауапты болды. Валли сондай-ақ 30 жылдан астам уақыттан кейін АНК-ның алғашқы Ұлттық конференциясын ұйымдастыруға жауапты болды (1991). Валли Африка Ұлттық Конгресінің (АНК) Ұлттық атқару кеңесіне (ҰАК) сайланды. Ол 19 жыл бойы ҰАК-те қызмет етті. 2009 жылы ҰАК-тен кетіп, бірақ партия мүшелігін сақтап қалды.

Сотталмаған қамауда ұстау

Валли 1980-ші жылдары сотталмай ұзақ уақыт қамауда отырды. Алғашқысы 1980 жылы болды, ол тұтқындалып, танымал Джон Ворстер алаңында жеке камерада ұсталды. 1985 жылы ол қайтадан үш айға қамауға алынып, төтенше жағдай кезінде Сандтон полиция бөлімшесінде ұсталды. 1987 жылдың шілдесінде Порт-Элизабетте тұтқындалып, Йоханнесбург түрмесіне жеткізілді, онда тағы он төрт ай қамауда болды. 1988 жылы ол Мерфи Моробе және Вуси Ханьилемен бірге түрмеден қашып, Америка консулдығына паналады. Осы процесте олар БАҚ арқылы Оңтүстік Африкадағы қамаудағы адамдардың қиын жағдайы туралы халықаралық деңгейде хабардарлық тудырды. 1989 жылы Валли тағы да 6 аптаға қамауға алынды. Оған тыйым салу туралы бұйрық шығарылып, үй қамауына алынды. 1990 жылдың ақпанында тыйым салу бұйрығы жойылды, ANC және басқа да саяси ұйымдардың тыйымдары алынды.

Оңтүстік Африка Конституциясының жобасы

Валлидің 1991 жылдан 1994 жылға дейінгі ҰАК Ұлттық Атқару Комитетіндегі басты міндеті – Апартеидті аяқтау бойынша келіссөздерді жүргізу болды. Осының нәтижесінде ол Келіссөздер Комиссиясының жұмысына жауапты болды және келіссөздерге қатысты барлық мәселелер бойынша тікелей ҰАК-қа есеп берді. ҰАК Келіссөздер Комиссиясының хатшысы және бас атқарушысы ретінде Валли ҰАК-ті CODESA-да өкілдік етті. Ол Апартеид үкіметімен келіссөздерді жүргізуге және басқаруға жауапты болды, оның ішінде: Уақытша Конституцияны жасау; апартеидтен демократияға тегіс өтуге арналған кезеңдік шаралар; ҰАК-тің ішкі процестерін басқару; мүдделі тараптармен кеңесу; және БАҚ пен байланыс саласын басқару. 1994 жылы Оңтүстік Африканың алғашқы демократиялық сайлауынан кейін Валли Конституциялық Ассамблеяға сайланды. 1996 жылға дейін Конституциялық Ассамблеяда ҰАК-тің бас келіссөзшісі ретінде ол соңғы Конституцияны жазуға қатысты. Демократиялық Конституция 1996 жылдың 11 қазанында қабылданды. Бұрынғы президент Нельсон Мандела 1996 жылдың 10 желтоқсанында Гаутенг штатының Шарпвилл қаласында Конституцияға қол қойды.

Басқа мүдделер

Ол әуесқой жаяу жүргінші және классикалық музыканы ұнатады.