Кіріспе

Фикус руминалис – ежелгі Римде діни және мифологиялық маңызы бар жабайы інжір ағашы. Ол Палатин төбесінің етегінде орналасқан Люперкал деп аталатын кішкентай үңгірдің жанында тұрды және дәстүр бойынша Ромул мен Ремустың ағысымен келген уақытша бесігі Тибр өзенінің жағалауына соқтығысқан жер еді. Олардың осы жерде қасқыр ана бағып, Фаустул тауып алғаны айтылады. Бұл ағаш бала туу мен балалық шаққа қатысты құдайлардың бірі – Руминаға қасиетті саналды, ол адамдар мен жануарлардың емшек сүтімен тамақтануын қорғаған. Әулие Августин Юпитер Руминұс туралы айтады.

Атауы

Жапайы инжір ағашы егілген инжірдің еркек, жабайы түрі деп есептелген. Кейбір римдік дереккөздерде жапайы инжір caprificus деп аталады, бұл сөз тікелей "ешкі инжірі" деп аударылады. Инжір ағашының жемісі төгіледі және кесілгенде ағаштан сүтті шырын шығады. Румина мен Руминалис ("Руминаның") кейбір римдіктер румис немесе рума, "сүт безі, кеуде" сөздерімен байланыстырды, бірақ қазіргі заманғы лингвистердің кейбіреулері бұл Рома және Ромул аттарымен байланысты болуы мүмкін деп санайды, бұл румон сөзіне негізделген болуы мүмкін, шамасы "өзен" деген сөз немесе Тибрдің ежелгі атауы.

Аңыз

Ағаш Ромул мен Ремустың аңызымен байланысты және олар тасталғаннан кейін Тибр өзенінің жағасындағы олардың биегі тоқтаған жерде тұрды. Ол Велабрумда, Луперкальдан шамалы қашықтықта орналасқан деп есептелді. Ағаш егіздерге жақын жердегі Луперкаль үңгірінің сыртында, қасқырдың күтімінде көлеңке мен баспана берді, оларды қойшы Фаустул мен оның әйелі Акка Ларентия тауып, тәрбиелегенге дейін. Соңында Ремусты Ромул өлтірді, ол кейіннен Римді үңгірдің үстіндегі Палатин төбесінде құрды.

Тарих

Қасқырдың мүсіні Ficus Ruminalis тұқымының жанында тұрған деп есептеледі. 296 ж.б.д. курул эдилдері Гней мен Квинт Огульний Ромул мен Ремустың сәби кезінде оның емшегінен сүт ішетін бейнесін орналастырды. Бұл мүсіндер тобы монеталарда бейнеленген болуы мүмкін. Август тарихшысы Ливий сол кезде ағаш әлі де тұрғанын айтады, бірақ оның жас замандасы Овидий тек "іздерін", яғни, мүмкін, түбін ғана байқаған. Плинийдің мәтіндік тұрғыдан қиын үзіндісінде ағаш керемет түрде аугер Аттус Навий тарапынан Комитиумға көшіріліп отырғызылған сияқты көрінеді. Бірақ бұл ағаш Ficus Navia еді, ол аугердің құрметіне осылай аталған. Тацит Ficus Navia-ны Arbor Ruminalis деп атайды, бұл оның бастапқы Ficus Ruminalis-тің орнын алмастырғанын көрсетеді, мүмкін, ескі ағаш жойылғаннан кейін символдық түрде немесе тікелей, бұтақ ретінде өсірілген. Ficus Navia найзағай шағып, қасиетті деп есептелген жерден өскен. Плинийдің түсініксіз сілтемесі Курия Хостилияның алдындағы Аттус Навий мүсініне қатысты болуы мүмкін: ол литусын көтеріп тұрған күйде, Ficus Navia-ны және онымен бірге бейнеленген қасқырды Ficus Ruminalis-ке байланыстыратын позда тұрды, "дегендей" ағаш бір кеңістіктен екіншісіне ауысқан. Ficus Navia құрғағанда, Рим үшін жаман белгі деп есептелді. Ол өлгенде, оның орнына жаңасы отырғызылды. 58 ж. ол құрғап, бірақ қайта жанданып, жаңа бүршіктер шығарды. Комитиум археологиясында республикалық кезеңге жататын төселген жерлердегі бірнеше ретсіз таспен қапталған шұңқырлар, қайта құру бағдарламалары кезінде құрметті ағаштарды сақтауға арналған тесіктер болған болуы мүмкін. Плиний Рим форумында басқа да қасиетті ағаштар туралы, соның ішінде екі қосымша інжір ағашы туралы айтады. Бір інжір ағашы Сильван мүсініне зиян келтірген тамырлары үшін көптеген рәсімдермен алынып тасталды. Траянның Плутейдегі рельефінде Марсий сатирі бейнеленген, оның мүсіні Комитиумда, тұғырына қойылған інжір ағашының жанында тұрды, бұл ағаш та мүсін сияқты көрінеді. Бұл бейнелеудің мағынасы киелі ағаштардың орнына жасанды немесе суреттелген ағаштар қойылуы мүмкін екенін көрсетеді ме, әлі белгісіз. Тесіктер Август кезінде төселген, бұл Овидийдің іздерін түсіндіруі мүмкін.