Кіріспе

Ағылшын классикалық ғалымы (1828–1889)

Генри Уильям Чандлер (31 қаңтар 1828 – 16 мамыр 1889) – ағылшын классикалық ғалымы болған.

Өмір

Генри Уильям Чандлер Лондоннан шыққан Роберт Чандлердің жалғыз ұлы болып, 1828 жылғы 31 қаңтарда Лондонда дүниеге келді. Оның алғашқы біліміне көңіл бөлмеді, бірақ Гилдхолл кітапханасында жауапкершілікпен оқып, 1848 жылғы 22 маусымда Оксфордта оқуға түсу үшін қажетті грек және латын тілдерін меңгерді. 1851 жылғы 8 желтоқсанда ол Пемброк колледжінде стипендия алды, ал 1853 жылғы 4 қарашада, бұрынғы жылы «литература және гуманитарлық ғылымдар» бойынша бірінші сыныпта Б.А. дәрежесін алғаннан кейін, колледждің профессоры болып сайланды. 1855 жылы ол магистратураны аяқтады, бірнеше жыл колледжінде лекция оқыды және оқытушылық қызмет атқарды, сондай-ақ 1867 жылдан өмірінің соңына дейін моральдық және метафизикалық философиядан Уэйнфлет профессоры болды. «Ақыл философиясы: күнделікті қателіктерді түзеу» атты тұсаукесерлік лекциясын жариялағаннан кейін, ол ауызша оқытумен шектеліп қалды. Оның сүйікті тақырыбы – «Никомах этикасы», оны ол өткір және ойландыратын тәсілмен баяндады. Ол Аристотель мен оның түсіндірушілерін зерттеуге берілген ғалым ретінде өмір сүрді және шебердің «Фрагменттерінің» басылымы үшін көптеген материалдар жинаған деп есептеледі, бірақ неміс ғалымы Валентин Розе бұл жұмысты одан бұрын аяқтады. 1884 жылы ол Бодлей кітапханасының кураторы болып тағайындалды. Кітапқа құштар болғандықтан, ол қызметке кіріскен кезде, осы құрметті қоймада сақталған сирек кітаптар мен қолжазбаларды беруге қатысты қабылданған тәжірибенің жолын кесті. Оның орнына, ол мәтіндерді фотосуреттеу арқылы көбейтуді ұсынды және, айтуынша, Сэр Ричард Бертон үшін арабша қолжазбаны өз қаражатында көшірген. Ол ғалым ретінде кең, егжей-тегейлі және құпия біліммен және еңбекқорлығымен ерекшеленді. Аристотельдің грек түсіндірушілерін білуде оның теңдесі болған жоқ; ал оның өзінің қабілеттеріне лайық ескерткіш қалдыра алмауының себебі, ішінара оның тым жоғары талапкерлігіне, ішінара созылмалы денсаулығына байланысты болды. Өмірінің көп бөлігінде ол ұйқысыздықтан зардап шекті, ал қартайған шағында хлоралды үлкен мөлшерде қабылдауға әкелетін қате әдетке ұшырады. Ол 1889 жылғы 16 мамырда Пемброк колледжінде өзі қабылдаған прус қышқылының салдарынан қайтыс болды, соның нәтижесінде қайтыс болды деп сот анықтады. Ол кітаптары мен қолжазбаларын Пемброк колледжінің директорының әйелі, миссис Эвансқа қалдырды, ал ол 1889 жылғы 17 қазанда жасалған сыйлық хаты арқылы оларды жеке коллекция ретінде сақтау шартымен колледжге берді.