Кіріспе

Мәтінде тікелей көрсетілмеген нәрсеге сілтеме Прагматикада экзофора – мәтіннен тыс, яғни нақты мәтінде кездеспейтін нәрсеге жасалған сілтеме, ол эндофорадан өзгеше. Экзофора деиктикалық болуы мүмкін, яғни сөйлеушінің сөйлеу кезінде немесе жағдай бойынша нақты бір нәрсеге сілтеме жасау үшін арнайы сөздер немесе грамматикалық көрсеткіштер қолданылады. Мысалы, есімдіктер жиі экзофоралық болады, мысалы, "бұл", "сол", "мұнда", "сонда" сияқты сөздермен: "Сол креслода Джон отыр" деу арқылы креслоның қайда екені көрсетіледі. "Бағбан осы өсімдіктерді суарды ма?" деген сұраққа жауапта, "осы" деген сөз бұрынғы әңгімеде айтылған сол өсімдіктерге қатысты болуы мүмкін. Алайда, ол диалог өтіп жатқан ортаға, яғни "жағдайдың контекстіне" қатысты болуы да мүмкін, онда аталған өсімдіктер көрініп тұр және қажет болса оларға көрсетуге болады. Мұндай жағдайда мағынасы "біздің алдымыздағы осы өсімдіктер" болады. Осындай сілтеме экзофора деп аталады, себебі ол бізді мәтіннен толығымен шығарады. Экзофоралық сілтеме мәтінді біріктірмейді, өйткені ол екі элементті мәтінге байланыстырмайды.

Гомофора

Экзофораның бір түрі – гомофора, нақты мәні контекст арқылы түсінілетін жалпылама тіркестерге қатысты; гомофораның нақты мысалы «гомофор» немесе «гомофоралық сілтеме» деп аталуы мүмкін. Мысалы, «патшайым» деген тіркестің мағынасы қай елде айтылып жатқанына байланысты болады. Әлемде көптеген патшайымдар болғандықтан, сөйлеушінің орналасқан жері нақты патшайымды анықтауға қажетті қосымша ақпаратты береді. Бұл терминдікінің нақты шығу тегі толыққанды анықталмаған, бірақ ол әрқашан бірдей (грек тіліндегі hómos сөзімен байланысты) анықталатын (әрине, белгілі бір мәдени контексте) сілтемелік тіркес болуы керек деп есептеледі. «Гомофоралық» термині алғаш рет М. А. К. Холлидей мен Р. Хасанның «Cohesion in English» (Longman, 1976, 71 және 73 беттер) атты ықпалды кітабында қолданылған.