Кіріспе
Джек Керуактың 1950 жылғы романы "Қала мен қала" – Джек Керуактың 1950 жылы Харкорт Брейс баспасында жарық көрген романы. Бұл, кейіннен екінші романы "Жолда" (1957) арқылы танымал болған Керуактың алғашқы маңызды еңбегі болды. Джек Керуактың барлық маңызды туындылары сияқты, "Қала мен қала" негізінен автобиографиялық роман, бірақ басқа жұмыстарына қарағанда тікелей емес. "Қала мен қала" бірнеше жыл бойы дәстүрлі әдіспен жазылды, және Керуактың жылдам жазылған "спонтанды прозасын" қабылдағаннан кейін, оған қарағанда бұл туындыда көбірек көркемдік еркіндік қолданылды. "Қала мен қала" Керуак өзінің стилін қалыптастыра алмастан бұрын жазылған, сондықтан Томас Вулфтың ықпалы зор (тіпті атауында да, Вулфтың "Тор мен тас" сияқты атауларын еске түсіреді). Роман екі орынға (атауынан-ақ көрініп тұрғандай) бағытталған: біріншісі – 1940 жылдардың соңындағы Нью-Йорктегі Beat Generation өкілдерінің алғашқы тобы, екіншісі – футбол стипендиясымен колледжге түсуге асыққан басты кейіпкердің туған жері, Галлоуэй (Массачусетс штаты) деген шағын, көшпенділердің қалашығы. Галлоуэй – Мэрримак өзені арқылы өтетін және Керуактың балалық шағын өткен Массачусетс штатының Лоуэлл қаласын білдіреді. Жас "Питер Мартиннің" жоғары мектептегі футбол командасында жетістікке жетуге тырысуының көп бөлігі Джек Керуактың өмірден алынған тәжірибесі (оған ол соңғы туындысы "Дуллуоздың мақтансыздығында" (1968) қайта оралады). "Қала" ерте биттік айналымның бірнеше тұлғаларын бейнелейді: Аллен Гинзберг (Леон Левински рөлінде), Люсьен Карр (Кеннет Вуд рөлінде), Уильям Берроуз (Уилл Деннисон рөлінде), Герберт Хункке (Джанки рөлінде), Дэвид Каммерер (Уолдо Мейстер рөлінде), Эди Паркер (Джуди Смит рөлінде) және Джоан Фоллмер (Мэри Деннисон рөлінде) – бірақ ол көбінесе сөйлемейтін рөлде (дегенмен, оның кейбір ойлары Гинзберг кейіпкері арқылы айтылады). Романның соңында Уолдо Мейстер кейіпкері Кеннет Вудтың пәтерінің терезесінен құлап қайтыс болады (шын оқиғаның алыс эхосы: Дэвид Каммерерді Люсьен Карр пышақтады, мүмкін өзін қорғау үшін). Роман бойынша полиция бұл оқиғаны өзіне-өзі қол жұмсау деп санайды. Шындыққа жақын оқиғаның нұсқасын "Дуллуоздың мақтансыздығында" табуға болады, онда Карр тұтқындалып, ақырында адам өлтіруде айыпталып, түрме жазасын қабылдады; ал Керуак тұтқындалып, оқиғадан кейін қысқа уақытқа көмекші ретінде ұсталды. Оқиғаның тағы бір нұсқасын Керуак пен Уильям С. Берроуз бірлесіп жазған ерте романнан табуға болады, "Иппопотамдар олардың резервуарларында қайнатылды", ол Керуактың өлімінен кейін жарияланды.
The Town and the City is a novel by Jack Kerouac, published by Harcourt Brace in 1950. This was the first major work published by Kerouac, who later became famous for his second novel On the Road (1957). Like all of Jack Kerouac's major works, The Town and the City is essentially an autobiographical novel, though less directly so than most of his other works. The Town and the City was written in a conventional manner over a period of years, and much more novelistic license was taken with this work than after Kerouac's adoption of quickly written "spontaneous prose". The Town and the City was written before Kerouac had developed his own style, and it is heavily influenced by Thomas Wolfe (even down to the title, reminiscent of Wolfe titles such as The Web and the Rock). The novel is focused on two locations (as suggested by the title): one, the early Beat Generation circle of New York in the late 1940s, the other, the nearly rural small town of Galloway, Massachusetts, that the main character comes from, before going off to college on a football scholarship. Galloway represents the city of Lowell, Massachusetts, which the Merrimack river runs through, and where Kerouac was raised. The experiences of the young "Peter Martin" struggling for success on the high school football team are largely those of Jack Kerouac (he returns to the subject again in his last work Vanity of Duluoz, published in 1968). The "city" represents a number of figures of the early beat circle: Allen Ginsberg (as Leon Levinsky), Lucien Carr (as Kenneth Wood), William Burroughs (as Will Dennison), Herbert Huncke (as Junky), David Kammerer (as Waldo Meister), Edie Parker (as Judie Smith) and also Joan Vollmer (as Mary Dennison) – though she essentially has a non speaking role (however some of her ideas are quoted by the Ginsberg figure). Near the end of the novel, the Waldo Meister character dies by falling from the window of Kenneth Wood's apartment (a distant echo of the real event: David Kammerer knifed by Lucien Carr, possibly in self defense). In the novel the police largely just accept this as a suicide. A version of the events closer to the truth can be found in Vanity of Duluoz, in which Carr was arrested and eventually accepted a plea of manslaughter and a prison sentence; and Kerouac was arrested and held briefly as an accessory after the fact. Still another version of the story can be found in an early novel Kerouac collaborated on with William S. Burroughs, And the Hippos Were Boiled in Their Tanks, published after Kerouac's death.
Жарияланым
Керуак "Қала мен қала" романын 1945 жылдың соңында жаза бастады, – деп мәлімдеді Эллис Амберн, Керуақтың соңғы екі романын редакциялаған және "Жер асты Керуак" атты монографиясын жазған автор. Томас Вулфтың күшті ықпалында болған ол, 1948 жылы аяқталған қолжазбаны Вулфтың баспасы – Чарльз Скрибнердің ұлдарына жіберді. Керуак досы Аллен Гинзбергке Вулфтың редакторы Максвелл Перкинспен қарым-қатынас орнатуға үміттене барын айтты, бірақ Перкинс бір жыл бұрын қайтыс болғанын білмеді. Скрибнер баспасы кітапты қабылдамады. Гинзберг бұрынғы ұстазы, Колумбия университетінде оқыған (Керуак та Колумбияда білім алған) Марк Ван Доренге көмек сұрады, ал Ван Дорен Харкорт Брейс баспасының іздеушісі қызметін атқаратын Альфред Казинмен кездесу ұйымдастырды. Керуак Казинмен кездесуге қатыса алмады, бірақ Гинзберг Керуакты "Нью-Йоркер" журналының редакторы Эд Стрингеммен таныстырды, ол Керуак пен "Викинг Пресс" баспасының бас редакторы арасында кездесуді ұйымдастырды. Кейін Казин қолжазбаны оқып, егер ұнаса, Нью-Йорктегі жетекші баспагерлерге жіберуге уәде берді. Оның байланыстарында Хоутон Миффлин, Альфред А. Кнопф, Литтл Браун және Компания, сондай-ақ Рэндом Хаус баспалары да болды. Казин кітапты жақсы бағалады. 1948 жылдың желтоқсанында Скрибнер баспасы қолжазбаны қайтадан қабылдамады, Керуак мәтінге түзетулер енгізгеніне қарамастан. Литтл Браун да сол айда кітаптан бас тартты, оның тым көлемді болғанына байланысты, бұл бірінші роман үшін шығындар тым жоғары болар еді. (Бірінші романды басып шығарудың басым бөлігі қағаз және мұқабаға кетеді, ал кітаптың көлемі үлкен болса, баспагерге шығындарын өтеуге қиындық туады.) "Қала мен қала" романының үлгілік тарауларын (Керуактың жазу үстіндегі "Доктор Сакс" еңбегімен бірге) оқығаннан кейін Марк Ван Дорен 1949 жылдың наурыз айында романды Роберт Жируға, Харкорт Брейс баспасына ұсынды. Жиру, Ван Дорен және Керуак сияқты, Колумбия университетімен байланысты болды. Жиру 1100 беттік қолжазбаға әсерленді, оны Вулфтың "Үйге қайт, періште" романымен лирикалық және поэзиялық тұрғыдан салыстырды және Керуакқа авторлық құқыққа қарсы 1000 доллар көлемінде аванс ұсынды. Ол шығындарды азайту үшін қолжазбаны қысқартуды талап етті. Керуактың досы Джон Клеллон Холмстің айтуынша, Жирудың жетекшілігімен "Қала мен қала" романын қысқарту және қайта өңдеуге бірнеше ай кетті. Жиру 500 беттік романды сол кездегі стандартты бағамен – 3,50 долларға сатуға болатын етпекші болды. Көп айлар өткен соң, 1949 жылдың қарашасында басылымға дайындық жұмыстары аяқталды. Кітап 1950 жылдың ақпанында, 15000 данамен басылып шығады, оның 10500 данасы мұқабаланған. (Қалған 4500 дана қоймаға қойылды, егер сұраныс артатын болса, қосымша таралым үшін.) Ағылшын баспасы Эйр және Споттисвуд кітаптың Ұлыбританиядағы құқықтарын сатып алып, 1950 жылға өз басылымын дайындады. Керуак кітапта "Джон Керуак" есімін пайдалануды шешті. (Кейінгі қағаздан және қатты мұқабалы басылымдарда "Джек Керуак" есімі қолданылды.) Керуак кітапты Роберт Жируға арнады: "Дос және редактор". Жиру Керуакқа кинопродюсер Дэвид О. Селзник кітапқа құқықтарды сатып алуға қызығушылық танытқандығын хабарлады. Басылым 1950 жылдың 2 наурызына кейінге шегерілді. Кітапқа Чарльз Пурден "The New York Times" газеті үшін жазған мақаласы мен Джон Брукс "Sunday Times Book Review" үшін жазған мақаласы жағымды пікірлер берді. Бірақ "Нью-Йоркер" және "Saturday Review" журналдарының сыншылары кітапты жамандады. Кітап сәтті болмады, Керуак 1950 жылдың қыркүйегінде Вустерде (Массачусетс штаты) кітапты мақтаған сыншыға жазған хатында оның енді сатылмайтынын айтты. Керуак "Қала мен қала" романынан қосымша табыс таппады, өйткені оның авторлық жарнасы авансын аспады және фильмді сату жоспары іске аспады. Жиру кейіннен 1951 жылы "Жолда" романын қабылдамады, сондай-ақ жылдар бойы оған ұсынылған Керуактың барлық басқа романдарынан бас тартты. 1951 жылы "Жолда" романының қабылданбауы Керуактың досы санайтын Жирумен жеке және кәсіби қарым-қатынасын, сондай-ақ Харкорт Брейс баспасымен кәсіби байланысын тоқтатты. Ол тағы алты жылдан кейін ғана кәсіби түрде жарияланды, когда Викинг баспасы Малкольм Коулидің ықпалымен "Жолда" романын басып шығарды.
Таңба кілті
Керуак өзінің көркем әдеби кейіпкерлерін көбінесе достары мен туыстарынан шығарған. Алғашқы баспагерлерімнің наразылығынан кейін мен әр туындыда бірдей кейіпкер есімдерін қолдануға мүмкіндік алған жоқпын. Нағыз өмірдегі тұлға Кейіпкердің аты Джек Керуак Питер Мартин Лео Керуак Джордж Мартин Каролина Керуак Рут және Элизабет Мартин Габриэль Керуак Маргарита Курбет Мартин Джерард Керуак Джулиан Мартин Джордж "G. J." Апостолос Дэнни "D. J." Мулверхилл Генри "Скотти" Болиу Скотшо Руло Уильям С. Берроуз Уилл Деннисон Джоан Фолмер Мэри Деннисон Мэри Карни Мэри Гилхули Люсиен Карр Кеннет Вуд Билли Чандлер Томми Кэмпбелл Аллен Гинзберг Леон Левински Герберт Хункки Джунки Дэвид Каммерер Уолдо Мейстер Эди Паркер Джуди Смит Себастьян "Сэмми" Сампас Алекс Панос.
Кейбір цитаталар
Жаңбыр түнде не дейді? Шағын қалада жаңбыр не дейді? Қайғылы тамшылаған бұтақтардың астында жаңбырды кім тыңдайды? Жаңбырдың миллион инедей тамшысымен бүркелген шашырауында кім бар, түнде жаңбырдың қасіретті әуеніне құлақ береді, қыркүйек жаңбыры, қыркүйек жаңбыры, қандай қараңғы да жұмсақ? Барлық жерді қамтып, тұрақты күркіреген жаңбырды тыңдап, ойға далып, тыңдап, күтетін кім? Жаңбырмен шайылған, жаңбырмен жылтыраған қараңғы түнде кім күтеді? 2-том, 5-тарау. "Тарақандар туралы айтайын," деді Клинт ынтасымен, саусағымен нұсқап алға еңкейіп. "Енді! Мен тұратын жерде тарақан көп, бірақ мен олармен қиындыққа тап болмаймын, түсіндіңіздер, мен олармен жақсы араласамын. Мен қалай істейтінімді айтайын. Бірнеше жыл бұрын отырып, осы мәселені ойладым: "Тарақандар да біз сияқты адамдар ғой, біз адамдардың өзіміздей. Себебі мен оларды ұзақ бақылап, олардың сыр сақтау сезімін, сезімдерін, эмоцияларын, ойларын байқадым. Бірақ сендер күлесіздер. Мен бос сөйлеп отырмын деп ойлайсыздар. Менің сөзіме күмәнданасыздар. Күте тұрыңыз! Күте тұрыңыз!" — 4-том, 5-тарау. Мэри Деннисонның ақылдан безгеніне еш күмән жоқ, бірақ ол осылай болуды қалайды. Оның әлем туралы, әркімнің ыдырауы туралы, әркімнің біздің даңқты мәдениетіміздің соңғы сахнасында бірін-бірі агрессивті түрде шарпып, тырнап алуы туралы, биік орындардағы ақымақтық туралы және өздерін шарлатанның не істеуге және не ойлауға мәжбүрлеген адамдардың ақымақтығы туралы айтқандары – бәрі де рас! Адамдарды қорқытып, қашуға мәжбүр ететін, мысалы, дене иісі немесе кір жууға дұрыс түс таңдамасаң қоғамнан шеттетіп жіберетін нақты емес қорқыныштарды ойлап табушы барлық жарнамашылар. Сендер көрмейсіңдер ме, жігіттер? Әлем ақылынан айырылып бара жатыр! Сондықтан, қандай да бір аурудың басталуы мүмкін екеніне күмән жоқ. Бір ғана дұрыс қорытынды бар. Мэридің сөзімен айтқанда, бәрі атом ауруына шалдықты, бәрі радиоактивті. "Леон Левинский" (Аллен Гинзберг) "Мэри Деннисон" (Жоан Фолмер) туралы, 4-том, 3-тарау.
There's no doubt about the fact that Mary Dennison is mad, but that's only because she wants to be mad. What she has to say about the world, about everybody falling apart, about everybody clawing aggressively at one another in one grand finale of our glorious culture, about the madness in high places and the insane disorganized stupidity of the people who let themselves be told what to do and what to think by charlatans—all that is true! All the advertising men who dream up unreal bugaboos for people to flee from, like B. O. or if you don't have such and such a color to your wash you're an outcast from society. Don't you see it, man? The world's going mad! Therefore, it's quite possible there *must be* some sort of disease that's started. There's only one real conclusion to be drawn. In Mary's words, everybody got the atomic disease, everybody's radioactive. "Leon Levinsky" (Allen Ginsberg) about "Mary Dennison" (Joan Vollmer), Book 4, Chapter 3