Кіріспе

Висенте де Вальверде и Альварес де Толедо (Vincente de Valverde y Alvarez de Toledo, O. P.) немесе Винсент де Валле Вириди – Американы жаулап алуға қатысқан, кейін Куско епископы болған испан доминикан монахы. Ол Оңтүстік Америкада тұрақты қоныстанған алғашқы епископ атанды. Шамамен 1495 жылы Испанияның Оропеса қаласында дүниеге келген, көптеген дереккөздер оның 1541 жылы қазіргі Эквадордың бөлігі болып табылатын Пунья аралында, жергілікті халықтың қолынан қаза тапқанын көрсетеді.

Өмірбаян

Ол 15 ғасырдың соңында Толедоға жақын Оропеса қаласында дүниеге келді. Ол Франсиско де Вальверде мен Ана Альварес де Толедоның ұлы болды және аймақтың көптеген асыл текті отбасыларымен, әсіресе Перуді жаулап алған Франсиско Писарромен және Мексиканы жаулап алған Эрнан Кортеспен туыс болды. Атауальпа барлық құдіретті және мәңгі тірі Күнге және басқа да құдайларға деген сенімін өзгерте алмайтынын жауап берді. Атауальпаның қазасынан кейін Писарро жаулап алуына ешқандай кедергі жоқ деп ойлады және 1533 жылдың 15 қарашасында Кускоға аттанды, Вальвердені және оның ізбасарларын бірге алып жүрді. 1534 жылдың 23 наурызында Кускода шіркеу салынды және ол Вальверденің приход шіркеуіне айналды. Писарро оған сондай-ақ үлкен жергілікті билік берді, бірақ Вальверде оларды құлдар ретінде пайдаланғаны айтылады. Вальверде сол жылы Испанияға қайтып келді. 1539 жылы Вальверде епархияның алғашқы кафедралық соборының құрылысын бастады, қазіргі Триумф шіркеуі, ол аймақтың соңғы жергілікті билеушісі Виракоча Инканың сарайына жапсарлас ғибадатхана орнында салынды. 1540 жылдың 11 наурызында ол оның қасиеттеу рәсімін өткізді. 1541 жылдың маусымында Диего де Алмагро II күштері Франсиско Писарроны өлтіргеннен кейін Вальверде Панамаға қашып кетті, онда оның ағасы Писарроның тағайындаған губернаторы болған еді. Ол Эквадордағы Гуаякильге жақын Пуна аралында қысқа тоқтады, онда 1541 жылдың 31 қазанында жергілікті халық оны тұтқынға алып, жеп қойды.

Сындар

Вальвердедің ең жағымсыз және қайшылықты тұсы – Перу жергілікті халқына деген қатыгездігі болды. Оларды католик дініне үйретудің орнына, ол оларды қысымға алып, құлдыққа салып, шіркеу үшін жұмыс істеуге мәжбүр етті. Бұл айыптаулар Писарро Вальвердені патшалық шенеуніктерге жер мен жергілікті тұрғындарды бөлу комиссиясына тағайындаған кезде пайда болды. Комиссия құрамында Кусконың Жоғарғы судьясы болып тағайындалған адвокат Антонио де Гаме де болды. Соңғысы 1539 жылғы 10 наурызда императорға жазған хатында Вальвердені өз қалауынша әрекет етуде айыптап, жергілікті халқты қорғаудың орнына, оларды тек қана қорлап, жерлерін тартып алмаққа тырысқанын және үлкен бөлігін өзіне және көмекшісіне бергенін мәлімдеді. (Бұл, испан доминикан монахы және епископы Бартоломе де Лас Касастың, жылдар өткен соң, жариялаған еңбектерінде және Испанияға сапарып, король Филип II-ге конкистадорлардың жергілікті тұрғындарға жасаған зұлмы туралы хабарлау арқылы жергілікті тұрғындардың құқықтарын қорғауына толыққанды қайшы келді.) Алайда, бұл айыптаулардың растығы күмәнді, өйткені олар сол заманғы жылнамашылардың көпшілігінде кездеспейді, ал негізгі айыптаушылардың Писарро режиміне қарсы болуының саяси себептері болуы мүмкін.