Кіріспе
Массачусетс қазіргі заманғы өнер мұражайы (MASS MoCA) – Массачусетс штатының Солтүстік Адамс қаласында орналасқан, Арнольд Принт Уоркс фабрикасының құрылыс кешенінде орналасқан мұражай. Бұл АҚШ-тағы қазіргі заманғы бейнелеу және сахналық өнердің ең ірі орталықтарының бірі. 1860 жылдан 1942 жылға дейін осы жерде жұмыс істеген Арнольд Принт Уоркс фабрикасы салған бұл кешен, қайта жаңғыртудан бұрын Sprague Electric компаниясымен пайдаланылған. MASS MoCA 19 галерея және көрме алаңымен 1999 жылы ашылды. Кейіннен ол кеңейтілді, оның ішінде 2008 жылы 7-ғимаратының кеңейтілуі және 2017 жылдың мамырында 6-ғимарат ашылғанда шамамен 130 000 шаршы фут қосылды. Галереялар мен сахналық өнер орындарын ұстаудан басқа, ол коммерциялық арендаторларға да кеңістік жалға береді. Бұл "Bang on a Can" жазғы институтының орны, онда әлемнің түкпір-түкпірінен келген композиторлар мен орындаушылар жаңа музыка жасайды. 2001 жылы басталған фестивальде жаз бойы үш аптаға созылатын галереяларда концерттер өткізіледі. 2010 жылдан бастап MASS MoCA Solid Sound Music Festival фестиваліне үйі болды. MASS MoCA, Кларк өнер институты және Уильямс колледжінің өнер мұражайы (WCMA) бірге Солтүстік Беркширдегі маңызды өнер мұражайларының үштігін құрайды.
The Massachusetts Museum of Contemporary Art (MASS MoCA) is a museum in a converted Arnold Print Works factory building complex located in North Adams, Massachusetts. It is one of the largest centers for contemporary visual art and performing arts in the United States. Built by the Arnold Print Works, which operated on the site from 1860 to 1942, the complex was used by the Sprague Electric company before its conversion. MASS MoCA originally opened with 19 galleries and of exhibition space in 1999. It has expanded since, including the 2008 expansion of Building 7 and the May 2017 addition of roughly 130,000 square feet when Building 6 was opened. In addition to housing galleries and performing arts spaces, it also rents space to commercial tenants. It is the home of the Bang on a Can Summer Institute, where composers and performers from around the world come to create new music. The festival, started in 2001, includes concerts in galleries for three weeks during the summer. Starting in 2010, MASS MoCA has become the home for the Solid Sound Music Festival. MASS MoCA, along with the Clark Art Institute and the Williams College Museum of Art (WCMA), forms a trio of significant art museums in the northern Berkshires.
Арнольд баспасы
MASS MoCA қазір орналасқан ғимараттарды 1870 және 1900 жылдар аралығында Arnold Print Works компаниясы салған. Дегенмен, бұл ғимараттар осы жерге алғаш рет салынған емес. Колониялық дәуірден бері Хосик өзенінің солтүстік және оңтүстік салалары арасындағы бұл стратегиялық жарым аралда шағын өнеркәсіптер орналасқан. 1860 жылы Арнольд ағайындары осы жерге келіп, мата басуға арналған заманауи жабдықтармен фирмасын құрды. Олар 1862 жылы жұмысын бастады және тез дамыды. Олардың табысына Азамат соғысы кезінде Одақ армиясын матамен қамтамасыз ету үшін жасалған ірі мемлекеттік келісімшарттар көмектесті. 1871 жылдың желтоқсан айында Арнольд баспа фабрикасында өрт шығып, сегіз ғимаратты қиратты. Жаңадан құрылыс жұмыстары дереу басталды және кеңейтілген кешен 1874 жылы аяқталды. 1870 жылдардағы жалпыұлттық экономикалық дағдарысқа қарамастан, Arnold Print Works Хосик өзені бойында қосымша жер сатып алып, жаңа ғимараттар салды. 1900 жылға қарай, қазіргі Маршалл көшесіндегі бір ғимараттан басқа барлық ғимараттар салынған болатын. 1942 жылы Arnold Print Works Оңтүстік және шетелде өндірілген матаның төмен бағасы, сондай-ақ Ұлы депрессияның экономикалық салдарына байланысты қызметін тоқтатып, Солтүстік Адамсты тастауға мәжбүр болды.
Sprague Electric Company компаниясы
Роберт С. Спраг (Фрэнк Дж. Спраг ұлы) Спраг Электрлік Компаниясы – Солтүстік Адамс қаласындағы жергілікті компания болатын және конденсаторларды өндіру үшін Маршалл-стрит кешенін сатып алды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Спраг тәулік бойы жұмыс істеді және көптеген әйел жұмысшыларды жұмысқа алды – бұл тек еркектердің жетіспеуіне ғана байланысты емес, сонымен қатар кішкентай, қолмен оралған конденсаторларды жасау үшін шағын қолдар мен шеберлік қажет болды. Электрлік компоненттерді өндірумен қатар, Спраг компаниясында ірі ғылыми-зерттеу және әзірлеу бөлімі болды. Бұл бөлім атом бомбасының іске қосылу механизмін және "Жұбындар" ғарыш миссиясының ұшыру жүйелерінде қолданылатын компоненттерді зерттеу, жобалау және өндіруге жауапты болды. 1960 жылдарығы өркендеу кезеңінде Спраг 18 000 тұрғыны бар қалада 4 137 жұмыскерді жұмыспен қамтыды. Ашығынан айтқанда, зауыт – қала ішіндегі шағын қала, онда жұмысшылар достарымен, көршілерімен және туыстарымен бірге жұмыс істеді. Компанияда радиостанция, оркестр, кәсіптік училище, ғылыми кітапхана, балалар бағы, медициналық пункт, кооперативтік азық-түлік дүкені, спорт командалары және кампуста атыс полигоны бар қару клубы болды. 1980 жылдары Спраг электроника өнеркәсібіндегі жаһандық өзгерістерге байланысты қиындықтарға тап болды. Азияда арзан электроника компоненттері өндіріліп, жоғары технологиялық электроникадағы өзгерістер Спрагты 1985 жылы зауытын сатуға және жабуға мәжбүр етті. Нәтижесінде Солтүстік Адамс «өнеркәсіпсіздендіріліп», күрт экономикалық құлдырауға ұшырады. Бұл жер бұрын суперфондтың ластанған аймағы ретінде тізілген. Кешен 1985 жылы Ұлттық тарихи орындар тізіміне енгізілді.
MASS MoCA
MASS MoCA-ның дамуы Спраг ғимараттарды тастап кеткеннен кейін бір жыл өткен соң басталды. 1986 жылы, жақын орналасқан Уильямс колледжінің өнер мұражайының қызметкерлерінің бір тобы, дәстүрлі мұражай/галереялық ортада көрсете алмайтын үлкен заманауи және қазіргі заманғы өнер туындыларын көрсетуге болатын ірі зауыт немесе фабрика ғимараттарын іздеді. Солтүстік Адамс қаласының мэрі оларды Маршалл көшесіндегі кешенге бағыттады. Олар осы кеңістікте уақыт өткізгеннен кейін, ғимараттардың қарапайым галереядан гөрі әлдеқайда көп әлеуеті бар екенін түсінді. Осылайша MASS MoCA жобасы басталды. MASS MoCA-ны дамыту үшін бірнеше жылдық қаражат жинау және ұйымдастыру жұмыстары қажет болды. Осы процесте жоба жаңа мұражай/галерея кеңістігін ғана емес, сонымен қатар өнер орындарын құруға да қадам басты. Фотограф Николас Уитменнің «Mass MoCA: Mill to Museum» атты жұмысы осы трансформацияны баяндады. Массачусетс штатының басшылығымен жеке және мемлекеттік коалиция жобаны қолдау үшін үкіметке өтініш білдіргеннен кейін мұражайға 18,6 миллион доллар бөлінді. Жергілікті тұрғындар мен кәсіпкерлер жобаға 8 миллион доллар үлестірді. 1999 жылы MASS MoCA есігін ашты. Кембридждегі Bruner Cott & Assoc сәулет фирмасы жобалаған бұл ғимаратқа Америка Сәулетшілер институты және Ұлттық тарихи ескерткіштерді сақтау қорынан ең жоғары наградалар берілді. 2015 жылы «Assets for Artists» резиденциялық бағдарламасы суретшілер мен жазушыларға мұражайда және Maker’s Mill-де бизнес-коучинг пен студиялық кеңістіктерді ұсынуды бастады. Maker’s Mill сол жылы Солтүстік Адамс қаласының орталығына аймақтың өндіріс экономикасын құраған, талшықты өнер және полиграфия сияқты қолөнер бұйымдарын әкелу мақсатымен құрылған ынтымақтастық кеңістік. 2017 жылдың 29 мамырында 6-ғимарат галереялық кеңістік ретінде ашылды, бұл көрмелерге арналған 130 000 шаршы фут кеңістік қосты. Мұражай 2018 жылғы «Музейлік қала» атты деректі фильмінің тақырыбы болды.
On May 29, 2017, Building 6 was opened as gallery space, adding some 130,000 square feet of exhibition space. The museum is the subject of the 2018 documentary film Museum Town.
Сол Левитт қабырға суреттерінің ретроспективті көрмесі
2008 жылдың 16 қарашасында музей Йель университетінің өнер галереясы және Уильямс колледжінің өнер мұражайымен бірлесіп Сол Левитттің қабырға суреттерінен көрме ашты. "Сол Левитт: Қабырға суретінің ретроспективасы" көрмесі кампустың орталығында орналасқан ғимаратта өтеді. 1968 жылдан 2007 жылға дейін суретші жасаған 100-ден астам монументальді қабырға суреттері мен бояулары 2033 жылға дейін көрсетіледі. Кембридж қаласындағы Bruner/Cott & Associates тарихи диірмен ғимаратын жаңартып, галерея кеңістігін жобалауда Левиттпен бірге жұмыс істеді. Левитт 2007 жылдың сәуірінде қайтыс болғанға дейін суреттердің соңғы орналасуын анықтады, ал суреттерді 1 сәуір мен 30 қыркүйек аралығында суретшілер тобы орнатты. "Time" журналы бұл көрмені "2008 жылдың үздік музей көрмесі" деп таңдады.
Анселм Кифер
Hall Art Foundation бірлестігімен жасалған осы өнер көрмесінде неміс суретшісі және мүсіншісі Ансельм Кифердің үш монументалды инсталляциясы – «Etroits Sont Les Vaisseaux», «Les Femmes De La Revolution» және «Velimir Chlebnikov» – көрсетілген. Көрме үшін арнайы жаңартылған 929 шаршы метрлік (10,000 шаршы фут) ғимаратта орналасқан. Көктем, жаз және күз айларында 2028 жылға дейін көруге болады.
Джеймс Тюрелл
Жарыққа қарай. Тюррелдің көп жылдық шығармашылығына арналған ретроспектива B6: Роберт У. Уилсон ғимаратында. Бұл көрмеде суретшінің әр онжылдығынан маңызды бір туындысы ұсынылады.
Көрінбейтін қалалар
Итало Кальвиноның кітабымен аталатын көрмеде, таныс және қиял әлемінен алынған қалалық пейзаждарды жаңаша бейнелейтін он суретшінің туындылары ұсынылды. "Көрінбейтін қалалар" көрмесіне Ли Бул, Карлос Гараикоа және Софеап Пичтің жұмыстарымен қатар, Диана аль-Хадид, Франческо Симети, Миха Струкельдің, сондай-ақ жергілікті суретшілер Ким Фалер мен Мэри Лумның арнайы тапсырыспен жасалған туындылары да кірді. (2012 жылдың 24 мамыры – 2013 жылдың 3 ақпаны)
Катарина Гросс
Бір қабат жоғары. Катарина Гросс төрт топырақ үйіндісіне бояу жақты, олар жоғарғы балконнан төмендегі үлкен кеңістікке құйылып жатқандай көрінді. Түстің тауларынан көтерілген пенопласт сынықтары галерея қабырғаларының ақ түсін шағылыстырды. (2010 жылдың 4 сәуірі – 2012 жылдың 1 қаңтары.)
Петах Койн
Барлығы бір жерге жиналуы керек. Барокко стиліндегі туындылар MASS MoCA мұражайының негізгі қабатындағы төрт галереяда қойылған. "Скалапино/Ну Шу" атты бір туынды көрерменге бұрынғы алма ағашындай көрінеді. Койн оны тамырымен қазып алып, жеміс бермей қалған соң мұражайға жеткізді. Көрмеге сонымен қатар оның фотосуреттерінен жасалған таңдау да енгізілген. (29 мамыр, 2010 – 11 сәуір, 2011).
Шон Фоули
Алаялық. Шон Фоулидің MASS MoCA үшін жасалған жұмысы Хантер өнер орталығының сыртындағы 100 футтан асатын қабырғаны алып жатты. (2010 жылдың 23 қаңтары – 2011 жылдың 31 желтоқсаны.)
Жорг Иммендорф
Бойдың шәкірті, 6 картина. Жорг Иммендорф – Дюссельдорф өнер академиясында Жозеф Бойзден дәріс алған белгілі суретшілердің бірі. Бұл көрме Бойздың және оның шығармашылығы мен оқытуына ықпал еткендерге арналған көрмелер сериясының екіншісі болды. (2010 жылдың 1 маусымы – 2012 жылдың 26 ақпаны)
Джени Холзер болжамы
2007 жылдың 18 қарашасында Дженни Холзер АҚШ-та өзінің алғашқы жабық проекциясын ұсынды. Холцердің MASS MoCA-дағы проекциясы алдымен Нобель сыйлығының лауреаты Вислава Симборсканың таңдалған өлеңдерімен, кейін Нобель сыйлығының лауреаты Эльфриде Желинектің прозасынан үзінділермен үлкен бөлмені толтырды. (2007 жылғы 16 қараша – 2008 жылғы 16 қараша). Басқа жұмыстарының ішінде MASS MoCA-ның 16 акрлық кампусына оның 21 ойылған тас орындығын орналастыру да бар. Оның тас орындықтарының бір бөлігі қазір Роберт У. Уилсон ғимаратында ұзақ мерзімдік көрмеде көрсетілуде.
Жаңбырсыз жерлер: жаңа көкжиектер
Badlands – бұл қазіргі заманғы суретшілердің Жерге деген қызығушылығын және экологиялық мәселелерге олардың жауабын зерттейтін экологиялық өнер көрмесі болды. Көрме үшін Вон Белл, Жер пайдалануды зерттеу орталығы, Нина Катчадуриан, Джозеф Смолински және Мэри Темплден жұмыстар тапсырылды. Көрмеге қатысқан басқа суретшілер: Роберт Адамс, Бойл отбасы, Мелисса Браун, Лейла Доу, Грегори Евклид, Дж. Генри Фейр, Майк Глиер, Энтони Гойколеа, Марин Хугнье, Пол Джейкобсен, Митчелл Жоахим, Джейн Маршинг, Алексис Рокман, Эдвард Руша, Ютака Сон және Дженнифер Штейнкамп. (2008 жылдың 24 мамыры – 2009 жылдың 12 сәуірі).
Саймон Старлинг
Саймон Старлингтің «Нанкин бөлшектері» атты туындысы, Самсон аяқ киім фабрикасының алдындағы көптеген қытай жұмысшыларын бейнелейтін шағын стереоскопиялық фотосуретке негіделген. Самсон оларды Миссисипи өзенінен батысқа дейінгі аймақтағы ең ірі қытай жұмысшылар тобын құрап, ереуілді тоқтату үшін Калифорниядан шығысқа жеткізген. Старлинг бұл стереоскопиялық суретті электронды микроскоп арқылы қарап, фотосуретті құрайтын жеке металл бөлшектерін көріп, осыдан кейін Қытайдың Нанкин қаласында қолмен жасалған екі ірі мүсін жасауға ұмтылды. (2008 жылғы 13 желтоқсан – 2009 жылғы 1 қараша).
Иниго Манглано-Овалле
Иниго Манглано Овалдың "Гравитация – ескерілуге тиіс күш" МАСС МоКА-ның үлкен 5-ғимаратындағы галереясында Мис ван дер Рогеге тиесілі шыны үйдің кері бұрылған нұсқасымен ашылды. Үйдің архитектурасы Мис ван дер Рогенің төрт бағанды үйі немесе 50x50 үйі (1951) үшін жасаған жоспарларына негізделген, бірақ ол жоба ешқашан іске аспаған. Көрмеге қоса, "Always After (The Glass House)" (2006) атты фильм де көрсетілді. (2009 жылдың 12 желтоқсаны – 2010 жылдың 31 қазаны)
Тоқу машинасы
Дейв Коулдың MASS MoCA-дағы The Knitting Machine жобасы аясында жасаған скульптуралық инсталляциясы, екі экскаватордан тұрады. Экскаваторлар 20 футттық алып тоқу инелерімен арнайы жабдықталған, олардың көмегімен үлкен американдық ту жасалған. Ту аяқталған соң, дәстүрлі үшбұрыш пішіндес түйілді және Коулдың "Volkswagen Beetle-ден сәл кішірек" деп сипаттаған көрмелік корпуста қойылды. Көрмеде 20 футттық тоқу инелері мен тоқу процесінің видеосы да көрсетілді. (30 маусым 2005 жыл – 31 желтоқсан 2005 жыл)
Материалдық әлем
Скульптурадан қоршаған ортаға. Пластикалық қабаттардан бастап балық аулау желілеріне дейін, өнеркәсіптік түрде өндірілген материалдарды пайдалана отырып, Майкл Бетлер, Орли Генгер, Тобиас Путрих, Элисон Шотц, Дэн Штайнхилбер және Уэйд Кавано мен Стивен Б. Нгуен ынтымақтастығы мұражайдың екінші және үшінші қабаттарындағы бұрынғы фабрика ғимараларын пайдаланады. (2010 жылғы 24 сәуір – 2011 жылғы 1 наурыз.)
Леонард Нимой
Құпия жандар. Суретші-актер Леонард Нимой жақындағы фотосуреттер сериясын көрсететін болды. Массачусетс штатының Нортгемптон қаласының жанында түсірілген фотосуреттерде Нимой қоғамнан еріктілерді шақырып, өздерінің шын немесе қиялдағы "құпия жандары" ретінде суретке түсуге және киінуге дайын портрет үлгілерін іздеді. Ірі, нақты өлшемдегі фотосуреттермен бірге, суретшінің өзінің түскен адамдарымен болған әңгімелерін көрсететін бейнежазба да ұсынылды. (1 тамыз 2010 – 2 қаңтар 2011 ж.).
Ләйлә Әли
«Қағаздағы суреттер» – Лейла Алидің қағаздан жасалған шағын көлемді туындыларының көрмесі (1996–1999 жж.). Алидің комикстерге ұқсас, жынысы белгісіз, дөңгелек жасыл бас және әртүрлі қарапайым киімдері бар кейіпкерлері құпия дамып жатқан оқиғалардың ортасында бейнеленген. Бірінші көріністе, оның «Жасылбастары» түрлі-түсті және балалар кітабының иллюстрациялары сияқты тартымды көрінеді. Алайда, жақын қарағанда, алаңдатарлық сюжеттер анық көрінеді. Африка-американдық Али көптеген мәдени және нәсілдік өзгерістерден өткендей көрінетін сюрреалистік кейіпкерлер жасады. Әлидің көптеген бөлшектері айтылмаған, жұмбақ сюжеттері әлемнің кез келген тарихи кезеңіне оңай қолданылады. Нацистік Германиядан бастап, Сейлемдегі қарапайым соттарға дейін, отбасылық және мектептегі зорлық-зомбылыққа дейін, Алидің мультфильмдік кейіпкерлері тарихтың ғажап уақытсыз суреттерін ғана емес, сонымен қатар қазіргі заманның айнасын және болашақтың қауіпті көріністерін ұсынады. (2001 жылдың 8 қарашасы – 2002 жылдың 28 қаңтары.) 2006 жылы Али MASS MoCA-да алаңда туындыларын көрсетті, бұл Дин Мосспен бірлескен өнер шарасы болды (алғаш рет 2005 жылы The Kitchen-те көрсетілді). Әли сондай-ақ жақын жердегі Уильямс колледжінде профессор болып жұмыс істейді.
5 ғимараттың өткен көрмелерінде
5-ші ғимаратта бұрын көрме өткізген суретшілер қатарында Роберт Раушенберг, Тим Хокинсон, Роберт Уилсон, Энн Гамильтон, Цай Гуо Цян, Карстен Хёлер, Санфорд Биггерс, Сюй Бинг және Ледел Мо болды.
Кристоф Бюхельдің инсталляциясы
2007 жылдың мамыр айында музей швейцариялық инсталляция суретшісі Кристоф Бюхельмен құқықтық дауға түсіп қалды. Музей Бюхельге «Демократияға дайындық алаңы» атты ірі инсталляция жасауға тапсырыс берді. Көрмеге қайта салынған кинотеатр, тоғыз жүк контейнері, толық көлемдегі Кейп-Код стиліндегі үй, жылжымалы үй, автобус және жүк көлігі кіруі тиіс болған. 2007 жылдың 21 мамырында MASS MoCA АҚШ-тың Массачусетс округінің федералды сотына судья Майкл А. Понсорға бір айыптама бойынша шағым түсіріп, музейдің суретшінің келісімінсіз Бюхельдің өнер инсталляциясын көпшілікке ұсынуға құқығы бар екенін мәлімдеді. Бюхель жұртшылыққа оны аяқталмаған күйінде және оның рұқсатынсыз көрсету оның жұмысын бұрмалап, авторлық құқығын бұзады және АҚШ заңдары бойынша, атап айтқанда, 1990 жылғы Бейнелеушілердің құқықтары туралы заң бойынша берілген моральдық құқықтарын бұзады деп мәлімдеді. 2007 жылдың 21 қыркүйегінде Спрингфилдтегі Массачусетс федералды округінің сотының судьясы Понсор авторлық құқық бұзушылықтар жоқ екенін және егер осылай деп белгіленсе, аяқталмаған жұмысты көрсетуде ешқандай бұрмалау жоқ деп шешті. Судья Понсор оның пікірінің заңдық прецедент ретінде қарастырылмау мүмкін екенін атап өтті. Музейге Бюхельдің өнерін оның келісімінсіз көрсетуге рұқсат берілсе де, ол бұлай істемеді. Бюхель округтік соттың шешіміне шағымданып, 2010 жылдың қаңтарында АҚШ-тың Бірінші апелляциялық соты судья Понсордың шешімін жоққа шығарды, Визуалды суретшілердің құқықтары туралы заңның аяқталмаған өнер туындыларына да қатысты екенін анықтады және Бюхельдің MASS MoCA оның жұмысын көпшілік алдында көрсетудегі эксклюзивті құқығын бұзғаны туралы авторлық құқық туралы заң бойынша негізді талап қойғанын анықтады.
Жалпы әдебиеттер
Тренер, Дженифер (ред.); Уитман, Николас (фотограф), MASS MoCA: Фабрикадан мұражайға дейін. Солтүстік Адамс: MASS MoCA Publications, 2000.