Жұтылу пневмониясы және оның диагностикасы/емделуі
Aspiration pneumonia
Пневмонияның түрлері, себептері мен емделу жолдары. Ауруға антибиотиктер (клиндамицин, меропенем) қолданылады. Жалпы наркоз бен тамақ ішуге шектеулер туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Емдеу көбінесе клиндамицин, меропенем, ампициллин/сульбактам немесе моксифлоксацин сияқты антибиотиктермен жасалады. Еркек және әйелдер бірдей дәрежеде зардап шегеді. Ес-түссіздік қасақана болуы мүмкін, мысалы, операция кезінде жалпы анестезия қолдану. Сондықтан көптеген хирургиялық операцияларға дайындалып жатқан адамдарға операциядан кем дегенде төрт сағат бұрын ауызға ештеңе ішуге не жеуге тыйым салынады (nil per os, NPO деп қысқартылады). Бұл жағдайлар бактериялардың өкпеге енуіне және инфекцияның дамуына мүмкіндік тудырады.
Treatment is typically with antibiotics such as clindamycin, meropenem, ampicillin/sulbactam, or moxifloxacin. Both sexes are equally affected. Impaired consciousness can be intentional, such as the use of general anesthesia for surgery. For many types of surgical operations, people preparing for surgery are therefore instructed to take nothing by mouth (nil per os, abbreviated as NPO) for at least four hours before surgery. These conditions enable the entry of bacteria into the lungs, thus allowing the development of an infection.
Тәуекел факторлары
Жұту қабілетінің бұзылуы: Дисфагияға себеп болатын жағдайлар адамдардың жұту қабілетін нашарлатады, нәтижесінде асқазаннан немесе ауыздан тыныс жолдарына бөлшектердің ену қаупі артады. Жұту дисфункциясы аспирациялық пневмониямен байланысты болғанымен, басқа да қауіп факторлары болмаса дисфагия жеткіліксіз болуы мүмкін. Басқа факторлар: Жасы, еркек жынысы, қант диабеті, нашар тамақтану, антипсихотикалық дәрілерді қолдану, протондық насос ингибиторлары және ангиотензин түрлендіргіш фермент ингибиторлары. Мекемеде тұру, ұзақ мерзімді ауруханада жату немесе хирургиялық араласулар, асқазан зонды арқылы тамақтандыру, тыныс жолдарына механикалық араласулар, иммундық тапшылық, темекі тарту тарихы, антибиотиктермен емдеу, қарттық, өкпеден секреттің шығарылуының төмендеуі, жөтел рефлексінің әлсіреуі, қалыпты шырышты қабаттың бұзылуы, мукоцилиарлық клиренстің нашарлауы, жасушалық және гуморальды иммунитеттің өзгеруі, тыныс жолдарының бітелуі және өкпе тінінің зақымдануы.
Impaired swallowing: Conditions that cause dysphagia worsen the ability of people to swallow, causing an increased risk of entry of particles from the stomach or mouth into the airways. While swallowing dysfunction is associated with aspiration pneumonia, dysphagia may not be sufficient unless other risk factors are present. Others: Age, male gender, diabetes mellitus, malnutrition, use of antipsychotic drugs, proton pump inhibitors, and angiotensin converting enzyme inhibitors. Residence in an institutional setting, prolonged hospitalization or surgical procedures, gastric tube feeding, mechanical airway interventions, immunocompromised, history of smoking, antibiotic therapy, advanced age, reduced pulmonary clearance, diminished cough reflex, disrupted normal mucosal barrier, impaired mucociliary clearance, alter cellular and humoral immunity, obstruction of the airways, and damaged lung tissue.
Орналасқан жері
Орындылығы көбінесе гравитацияға тәуелді және адамның қалып-құрылысына байланысты. Әдетте, оң жақ ортаңғы және төменгі өкпе бөліктері көбінесе зардап шегеді, себебі оң жақ бас бронхтың диаметрі үлкен және тік бағытта орналасқан. Тұрған кезде жұтыну (аспирация) жасаған адамдарда екі жақты төменгі өкпеге инфильтрация дамуы мүмкін. Оң жақ жоғарғы бөлігі – сұйықтық өкпенің белгілі бір аймағында жиналатын консолидацияның жиі кездесетін аймағы, осыған байланысты, тік жатқан күйде жұтыну (аспирация) жасаған алкогольге тәуелді адамдарда осы аймақта жиналады.
The location is often gravity dependent, and depends on the person's position. Generally, the right middle and lower lung lobes are the most common sites affected, due to the larger caliber and more vertical orientation of the right mainstem bronchus. People who aspirate while standing can have bilateral lower lung lobe infiltrates. The right upper lobe is a common area of consolidation, where liquids accumulate in a particular region of the lung, in alcoholics who aspirate in the supine position.
Диагностика
Аспирацияны бағалау әдетте сұйық және қатты тағамның тұтқырлығымен сынау арқылы жұту механизмін радиологиялық тұрғыдан бағалауды қамтитын видеофлюороскопиялық жұту зерттеуі арқылы жүзеге асырылады. Бұл зерттеулер дауыс шектеріне және одан төменге енуін бағалауға мүмкіндік береді, бірақ аспирацияның сезімтал және нақты белгісі емес. Аспирациялық пневмония көбінесе клиникалық жағдайлардың (аспирацияға бейім адамдар) және радиологиялық қорытындылардың (тиісті орналасқан инфильтрат) үйлесімі арқылы диагностикаланады. Аспирациялық пневмония мен химиялық пневмония ұқсас көрінуі мүмкін, бірақ оларды екі жағдайдың емдеудегі маңызды айырмашылықтарын ескере отырып, ажырату маңызды. Химиялық пневмония өкпе тінінің ішкі қабатының зақымдануынан туындайды, бұл сұйықтық ағынына себеп болады. Бұл реакцияның нәтижесінде туындаған қабыну аспирациялық пневмонияда байқалатын сияқты белгілерге, мысалы, жоғары WBC (ақ қан клеткалары) санына, радиологиялық қорытындыларға және қызбаға тез әкелуі мүмкін. Дегенмен, химиялық пневмонияның белгілері аспирациялық пневмониядағыдай инфекцияға байланысты емес қабынудан туындайтынын ескеру қажет. Қабыну – организмнің кез келген қауіпке қарсы иммундық жауабы. Осылайша, химиялық пневмонияны емдеу әдетте қабыну сұйықтығын жою және қолдау шараларын, әсіресе антибиотиктерді қоспағанда, қамтиды. Микробқа қарсы препараттарды қолдану химиялық пневмонияның екінші бактериялық инфекциямен асқынған жағдайларында қолданылады.
Evaluation of aspiration is generally performed with a video fluoroscopic swallowing study involving radiologic evaluation of the swallowing mechanism via challenges with liquid and solid food consistencies. These studies allow for evaluation of penetration to the vocal folds and below but are not a sensitive and specific marker for aspiration. Aspiration pneumonia is typically diagnosed by a combination of clinical circumstances (people with risk factors for aspiration) and radiologic findings (an infiltrate in the proper location). While aspiration pneumonia and chemical pneumonitis may appear similar, it is important to differentiate between the two due to major differences in management of these conditions. Chemical pneumonitis is caused by damage to the inner layer of lung tissue, which triggers an influx of fluid. The inflammation caused by this reaction can rapidly cause similar findings seen in aspiration pneumonia, such as an elevated WBC (white blood cell) count, radiologic findings, and fever. However, it is important to note that the findings of chemical pneumonitis are triggered by inflammation not caused by infection, as seen in aspiration pneumonia. Inflammation is the body's immune response to any perceived threat to the body. Thus, treatment of chemical pneumonitis typically involves removal of the inflammatory fluid and supportive measures, notably excluding antibiotics. The use of antimicrobials is reserved for chemical pneumonitis complicated by secondary bacterial infection.
Алдын алу
Аспарациялық пневмонияның көбеймейтіні және ауырлығының азаюымен байланысты бірнеше тәжірибелер бар, олар төменде егжей-тегжейлі сипатталған.
There have been several practices associated with decreased incidence and decreased severity of aspiration pneumonia as detailed below.
Ауыз гигиенасы
Зерттеулер ауыздағы бактериялардың жалғыз азаюы аспирациялық пневмонияның көрініс жиілігінің төмендеуімен және аспирациялық пневмониядан болатын өлім-жітімнің азаюымен байланысты екенін көрсетті. Ауыздағы бактериялардың санын азайтудың кең таралған әдістерінің бірі – микробқа қарсы препараттарды қолдану, олар жергілікті антибиотиктерден бастап, көктамырға енгізілетін антибиотиктерге дейін жетеді. Анестезия қолдану қорғаныс рефлекстерін, ең маңыздысы – құсу рефлексін басады. Осының салдарынан асқазаннан келген бөлшектер өкпеге оңай түсе алады. Белгілі бір қауіп факторлары аспирацияға жағдай жасайды, әсіресе жоғарғы асқазан-ішек жүйесінің қызметінің бұзылуына себеп болатын жағдайлар. Жалпы практикада аспирациялық пневмонияны емдеудің негізгі әдісі – инфекцияны тудыратын бактерияларды жою үшін антибиотиктерді қолдану болып табылады. Егер өкпеде көп мөлшерде сұйықтық жиналса, оны сығу да емделу процесіне көмектеседі. Зерттеулер аспирациялық пневмонияның басқа пневмония түрлерімен салыстырғанда ауруханадағы өлім-жітімнің жоғарылауымен байланысты екенін көрсетті. 30 күндік, 90 күндік және 1 жылдық өлім-жітімді қамтитын, әртүрлі уақыт кезеңдерін зерттейтін қосымша зерттеулер жүргізілуде. Көптеген факторларға байланысты, мысалы, денсаулықтың нашарлауы, жұту қабілетінің төмендеуі, жөтел рефлексінің әлсіреуі және неврологиялық асқынулар, дисфагияны гериатриялық синдром деп санауға болады. Егде жастағы адамдарда атипикалық көріністер жиі кездеседі. Егде жастағы пациенттерде Т-жасушаларының функциясы бұзылуы мүмкін, сондықтан олар қызбалы реакцияны дамыта алмайды. Егде жастағы адамдардың мукоцилиарлық клиренсі де бұзылады, нәтижесінде қақырық өндірілуі және жөтел азаяды. Сондықтан олар әртүрлі гериатриялық синдромдармен ерекшеленбейтін жағдайда көрініс беруі мүмкін. Өкпенің созылмалы қабынуы егде жастағы зейнеткерлер үйінде тұратын адамдарда аспирациялық пневмонияның маңызды белгісі болып табылады және аптасына бір рет қызу (бірнеше ай бойы) түрінде көрінеді. Радиологиялық зерттеулер өкпе тініндегі созылмалы қабынуды көрсетеді, бұл созылмалы микроаспирация мен өкпедегі созылмалы қабынудың байланысын көрсетеді.
Studies showed that the net reduction of oral bacteria was associated with a decrease in both incidence of aspiration pneumonia as well as mortality from aspiration pneumonia. One broad method of decreasing the number of bacteria in the mouth involves the use of antimicrobials, ranging from topical antibiotics to intravenous antibiotic use. The administration of anesthesia causes suppression of protective reflexes, most importantly the gag reflex. As a result, stomach particles can easily enter the lungs. Certain risk factors predispose individuals to aspiration, especially conditions causing dysfunction of the upper gastrointestinal system. In general practice The main treatment of aspiration pneumonia revolves around the use of antibiotics to remove the bacteria causing the infection. If there is a large accumulation of fluid within the lungs, drainage of the fluid may also aid in the healing process. Studies have shown that aspiration pneumonia has been associated with an overall increased in hospital mortality as compared with other forms of pneumonia. Further studies investigating differing time spans including 30 day mortality, 90 day mortality, and 1 year mortality. Owing to multiple factors, such as frailty, impaired efficacy of swallowing, decreased cough reflex and neurological complications, dysphagia can be considered as a geriatric syndrome. Atypical presentation is common in the elderly. Older patients may have impaired T cell function and hence, they may be unable to mount a febrile response. The mucociliary clearance of older people is also impaired, resulting in diminished sputum production and cough. Therefore, they can present non specifically with different geriatric syndromes. Chronic inflammation of the lungs is a key feature in aspiration pneumonia in elderly nursing home residents and presents as a sporadic fever (one day per week for several months). Radiological review shows chronic inflammation in the consolidated lung tissue, linking chronic micro aspiration and chronic lung inflammation.
Құшақтану
Құлаудан кейін, тамаққа тұншығу қарттарға күтімдегі екінші ең көп кездесетін алдын алуға болатын өлім себебі болып табылады. Инсульт сияқты кейбір медициналық проблемалардан өзгеше, Паркинсон ауруындағы дисфагия ауру прогрессиясымен бірге нашарлайды. Аспирациялық пневмония Паркинсон ауруымен ауырған және аурудың барысы 5 жылдан астам болған науқастардың шұғыл жағдайда ауруханаға түсуінің ең көп кездесетін себебі болды, ал пневмония – өлімнің басты себептерінің бірі.
After falls, choking on food presents as the second highest cause of preventable death in aged care. Unlike some medical problems, such as stroke, dysphagia in Parkinson's Disease degenerates with disease progression. Aspiration pneumonia was the most common reason for the emergency admission of patients with Parkinson's Disease whose disease duration was >5 years and pneumonia was one of the main causes of death.
Деменция
Алдын ала деменция және дисфагиясы бар адамдарға қатысты қолданылатын күтім үлгісі – жиі аспирациямен және оған байланысты қайта жатумен қатар жүретін, қайталап туындайтын көкірек инфекциялары. Көптеген деменциямен ауыратын адамдар тамаққа қарсылық танытады немесе оған бейжай қарайды және тамақ тілшесін жұтуда қиындық көреді. Ауыз гигиенасының нашарлығы, тамақтандыру мен позиция берудегі жоғары тәуелділік, сондай-ақ ауыз қуысын сору қажеттігі сияқты көптеген себептер де бар. Түтікше арқылы тамақтандыру қауіпсіз балама ретінде қарастырылғанымен, оның алдын ала деменциясы бар адамдарға пайдалы екені дәлелденбеді. Сондықтан, көкірек инфекциясының қаупіне қарамастан, ауыз арқылы тамақтану мен су ішуді жалғастыру артық.
The familiar model of care for people with advanced dementia and dysphagia is the revolving door of recurrent chest infections, frequently associated with aspiration and related readmissions. Many individuals with dementia resist or are indifferent to food and fail to manage the food bolus. There are also many contributory factors such as poor oral hygiene, high dependency levels for being positioned and fed, as well as the need for oral suctioning. While tube feeding might therefore be considered a safer option, tube feeding has not been shown to be beneficial in people with advanced dementia. The preferred option therefore is to continue eating and drinking orally despite the risk of developing chest infections.