Кіріспе

Ресей патшасы және жазушысы (1858–1915)

Ресейдің Ұлы князі Константин Константинович (22 тамыз 1858 – 15 маусым 1915) – Ресей императоры Николай I-нің немересі, сонымен қатар белгілі ақын және драматург. Ол «К. Р.» псевдонімімен, яғни Константин Романов есімінің және әкесінің есімінің бас әріптерімен жазды.

Ерте өмір

Ресейдің Ұлы князі Константин Николаевич пен оның әйелі Саксония-Альтенбургская ханшайымы Александраның төртінші баласы, Ұлы княз Константин 1858 жылғы 22 тамызда (ескі стиль бойынша 10 тамыз) Санкт-Петербург губернаторлығының Царскосельский уезіндегі Стрельнадағы Константин сарайында дүниеге келді (қазіргі Санкт-Петербургтің бір бөлігі). Оның үлкен әпкесі, Ұлы герцогиня Ольга 1867 жылы грек патшасы Георг I-ге тұрмысқа шықты. К.Р. бала кезінен-ақ Романдықтар әулетінің ұлдарына қажетті әскери тәрбиеден гөрі әдебиетке, өнерге және музыкаға көбірек қызығушылық танытты. Дегенмен, Ұлы княз Ресей императорлық теңіз флотына қызмет етуге жіберілді. К.Р. оған риза болмады және теңіз күштерінен кетіп, Император гвардиясының элиталық Измайловский полкіне қосылды, онда ол өзінің еңбегімен көзге түсті.

Қоғамдық өмір

К.Р. орыс өнерінің де меценаты болды, сонымен қатар өзі де суретшілікпен айналысты. Дарынды пианист, Ұлы князь Ресей музыкалық қоғамының төрағасы болды және Чайковскийді ең жақын достарының бірі санайтын. Бірақ К.Р. ең алдымен әдебиетке ден қойған адам еді. Ол бірнеше орыс әдеби қоғамдарын құрды. Шет елдік шығармаларды (Шиллер мен Гёте сияқты) орыс тіліне аударды, әсіресе Гамлеттің орыс тіліндегі аудармасымен мақтан тұтты. К.Р. өзі де шебер ақын және драматур болды, сонымен қатар пьесаларын қоюға да үлкен қызығушылық танытты. Ұлы князь өзінің соңғы пьесасы – "Иудея патшасы" спектаклінде де ойнады, онда Ариматеялық Жүсіптің рөлін сомдады. Ұлы княздың өнерге деген құштарлығы мен міндеткерлігі Александр III және Николай II-ге ұнады. Біріншісі К.Р.-ды Ресей ғылым академиясының президенті, ал кейіннен барлық әскери колледждердің бастығы етіп тағайындады. 1902 жылы ол Швеция Корольдік ғылым академиясының құрметті мүшесі аталды, бұл оның швед-орыс шекаралық комиссиясын басқарғандығымен байланысты болды. К.Р. және оның әйелі Николай II және императрица Александрамен жақын қарым-қатынаста болған Романовтардың аз ғана тобының ішінде болды, олар К.Р.-дың отбасына деген адалдығына риза болды, бұл көптеген басқа Ұлы княздардың босқимдығынан гөрі ыңғайлырақ болды. Ол сондай-ақ Ұлы герцогиня Елизаветаның жақын досы болды және ол Ресейге алғаш рет үйленуге келгенде оған деген құрметін білдіретін өлең жазды. Ол сондай-ақ Елизаветаның күйеуі, террористтердің бомбасынан қаза тапқан Сергей Александровичтің жерлеу рәсіміне қатысу үшін Мәскеуге барған императорлық отбасының санаулы мүшелерінің бірі болды.

Жыныстық қатынас

KR-дің қоғамдық өмірі үлгілі, адал (тіпті консервативті) болғанмен, жеке өмірінде зор күйзеліс болды. Егер KR-дың өлімінен ұзақ соң жарық көрген, өте ашық күнделіктері болмағанда, әлем тоғыз баланың әкесі, ең нәзік туындыларын жазған Ұлы герцогтың гомосексуалистік сезімдермен күрескенін білмейтін болар еді. Бұрын айтылғандай, KR-дың алғашқы гомосексуалистік тәжірибелері Императорлық гвардияда болды. Ұлы князь өз сезімдерін басуға тырысты. Бірақ әйеліне деген махаббатына қарамастан, KR жоғары мәртебелі адамға ұсынылатын құштарлықтан қашқақтауға шама келтірмеді. KR күнделігінде 1893 және 1899 жылдар аралығында өзі "басты күнәсі" деп атаған нәрседен аулақ болғанын жазды. Бірақ жетінші баласы дүниеге келгеннен кейін, KR Санкт-Петербургтегі еркектерге арналған үйлердің тұрақты қонағына айналды. 1904 жылы ол күнделігінде: "Жаяулы аттыма жол көрсеттім, монша үйінен өттім. Тіке жүре жаздадым, бірақ Певческий көпіріне жетпей, кері қайтып, ішке кірдім. Осылай, көп күш жұмсамай, тағы да бір құмарлыққа берілдім" деп жазды. Қарсылық көрсету мен құмарлыққа бой ұсыну KR-дың күнделіктерінде жиі кездесетін тақырып. Олег ханзада немістермен шайқаста қаза тапты. Келесі наурыз айында оның күйеу баласы Багратион Мухранский Кавказ майданында қаза болды. Бұл қайғылы жайттар KR-дың денсаулығы мен рухын сызды, ол 1915 жылдың 15 маусымында [ескі стиль бойынша 2 маусым 1915 жыл] қайтыс болды.

Ресей революциясынан кейінгі КР отбасының тағдыры

1917 жылы қазанда большевиктер билікті басып алғаннан кейін Иоанн, Гавриил, Константин және Игорь князьдер тұтқындалды. Князь Гавриил денсаулығына байланысты Петроградта қалды, ал қалған үш князь Оралдағы Алапаевск қаласына жер аударылды. Олар онда бірнеше ай бойы түрмеде отырды, бірге олармен әйгілі герцогиня Елизавета Федоровна, герцог Сергей Михайлович және князь Владимир Палей де болды. 1918 жылдың 17-18 шілдесіне қараған түні (Екатеринбургте II Николай мен оның отбасы өлімге кесілгеннен кейін 24 сағат өткен соң) Алапаевск түрмесіндегілер большевиктердің қолынан қаза болды. Олардың мәйіттерін Ақ әскер тастап кетілген шахтадан тауып, Қытайдағы Пекин қаласының жанындағы шейіттер шіркеуіне қайта жерледі. Князь Гавриил Максим Горькийтің араласуы арқасында түрмеден босатылды, Горький бұрын бірнеше Романовтарды құтқаруға тырысқан еді. Гавриил және оның әйелі (олар революциядан кейін үйленген) эмиграцияға кетіп, Парижге қоныстанды, Гавриил 1955 жылы қайтыс болды. Жесір княгиня Татьяна балаларымен бірге Румынияға, содан кейін Швейцарияға қашып кетті. Кейін ол монах болып, 1979 жылы Иерусалимде қайтыс болды, ол Зәйтүн тауындағы православиелік монастырьдің игумені болған. КР-дің әйелі мен екі кіші баласы, князь Георгий мен княгиня Вера соғыс жылдарында, Уақытша үкіметтің тұрақсыз кезеңінде және қазан революциясынан кейін Павловскіде қалды. 1918 жылдың күзінде большевиктер швед патшайымының шақыруымен оларды кемемен Швецияға (Ångermanland кемесімен, Таллин арқылы Хельсинкиге, ал Мариехамн арқылы Стокгольмге) жіберуге рұқсат берді. Стокгольм портында олар князь Густав Адольфпен кездесті, ол оларды патша сарайына алып барды. Елизавета Маврикевна, Вера және Георгий келесі екі жылды Швецияда өткізді, алдымен Стокгольмде, содан кейін Салтсёбаденде тұрды. Бірақ Швеция олар үшін тым қымбат болғандықтан, олар Бельгия корольі Альберт I-нің шақыруымен Бельгияға, содан кейін Германияға көшіп, Альтенбург қаласына қоныстанды, онда 30 жыл тұрды, тек бірнеше жыл Англияда болды. Елизавета 1927 жылдың 24 наурызында Лейпцигте рактан қайтыс болды. Князь Георгий 1938 жылы Нью-Йоркте қайтыс болды. Княгиня Вера Германияда тұрды, бірақ Совет әскерлері елдің шығыс бөлігін басып алғаннан кейін Гамбургке қашып, 1951 жылы АҚШ-қа көшіп, 2001 жылы Нью-Йорктегі Ньяк қаласында қайтыс болды.