Жаңа Испанияның көрнекті композиторы: Мануэль де Сумая

Кіріспе

Мексикалық композитор Мануэль де Сумайя немесе Мануэль де Зумайя (шамамен 1678 – 21 желтоқсан 1755) Жаңа Испания отарлық кезеңіндегі ең белгілі мексикалық композитор болды. Оның музыкасы Жаңа әлемде барокко стилінің қалыптасуының нәтижесі саналды. Ол Батыс жарты шарда итальян тілінде мәтін жазылған "Партенопа" (қазір жоғалған) операсын жазған алғашқы адам болды. Антонио Вивальди сияқты, Сумайя да өмірі бойы белсенді Рим-католик дін қызметкері болды.

Өмір

Мануэль де Зумайя Мексика қаласында дүниеге келген. (1678 жылы шамамен туған; 1755 жылы 21 желтоқсанда Оахака аймағының Антекера қаласында қайтыс болған). Оның нақты туған күні анықталмаған. Бір анық нәрсе – ол 1680 жылдың 14 қаңтарында крещениеден өткен, бұл туралы "Метистер, қаралар және мулаттардың крещение кітабында" (Book of Baptisms for mestizos, blacks, and mulattos) және "Испандықтардың крещение кітабында" (Book of Baptisms for Spaniards) жазылған, екеуі де Мексика қаласындағы Метрополиттік сакристия мұрағатында сақтаулы. Мануэль де Зумайя – мексикалық композитор және органшы. Ол шамамен 1690 жылы Мексика соборында қызмет етуді бастады, оның үлкен таланты тез танылды. Оның аты алғаш рет 1694 жылдың 25 мамырындағы құжатта пайда болды, сол кезде собор басшылары әкесінің ерте қайтысынан кейін оған қаржылай көмек көрсеткен. Оған органшы Хосе де Идиакестен орган, ал композитор және капелла шебері Антонио де Салазардан композицияны оқуға мүмкіндік берілді. Зумайяның «Родриго» пьесасы 1707 жылдың 25 тамызында тақ мұрагері Луис туған күніне арналып орындалды, мүмкін, оның өзінің музыкасымен. 1908 жылы ол собордың екінші органшысы болып тағайындалды, ал 1710 жылы, әлі композицияны оқып жүрген кезінде, уақытша капелла шебері болып тағайындалды. Ол сондай-ақ вице-король Фернандо де Аленкастр, Линарес герцогының біріншісі, композитор және аудармашы ретінде жұмысқа алынды. Линарес 1711 жылы премьерасы өткен «Партенопа» операсын тапсырыс берді. 1714 жылдың 20 маусымында Зумайя собордың бас органшысы болып тағайындалды, ал 1715 жылы Салазар зейнеткерлікке шыққанда капелла шебері аталды. 1734-1736 жылдары ол собор оркестріне қосымша музыканттар қосты. 1738 жылы Зумайя Оахакаға көшіп, Оахака соборында капелла шебері болуға үміттенеді, бірақ ол лауазым бос емес еді. Зумайя архиепископ Томас Монтаньоның жеке капелланы болды. 1742 жылдың 16 қарашасында, тиісті білімі мен тәжірибесі болмаса да, ол собордың уақытша пасторы болып тағайындалды. Зумайя 1745 жылдың 11 қаңтарында капелла шебері болып тағайындалды. Зумайя оркестрді кеңейтіп, бірнеше дарынды музыканттарды тәрбиеледі. Мануэль де Зумайя 1738 жылдан бері тұратын Оахака қаласында 1755 жылдың 21 желтоқсанында қайтыс болды.

Manuel de Zumaya was born in Mexico City. (Born around 1678; died in Antequerra, Valle de Oaxaca, on December 21, 1755). The exact date of his birth has not been conclusively determined. The only certainty is that he was baptized on January 14, 1680, as recorded in the baptismal records found in the Book of Baptisms for mestizos, blacks, and mulattos, as well as in the Book of Baptisms for Spaniards, both located in the Archive of the Metropolitan Sacristy in Mexico City. Manuel de Zumaya was a Mexican composer and organist. He likely began his service at Mexico City Cathedral around 1690, quickly gaining recognition for his prodigious talent. His name first appeared in a document dated May 25, 1694, when the cathedral chapter provided financial assistance following his father's premature death. They arranged for him to study organ under organist José de Ydiáquez, and composition under composer and maestro de capilla Antonio de Salazar. Zumaya's play Rodrigo in honor of the birth of Crown Prince Luis was performed on August 25, 1707, possibly with his own music. In 1908 he was named second organist at the cathedral and in 1710 was named interim maestro de capilla, even though he was still studying composition. He was also hired by the viceroy, Fernando de Alencastre, 1st Duke of Linares, as a composer and translator. Linares commissioned the opera Partenope, which premiered in 1711. On June 20, 1714, Zumaya was promoted to principal organist at the cathedral and was named maestro de capilla when Salazar retired in 1715. Between 1734 and 1736, he added additional musicians to the cathedral's orchestra. In 1738, Zumaya moved to Oaxaca, hoping to become the maestro de capilla at Oaxaca Cathedral, but the post was not actually vacant. Zumaya became personal chaplain to the archbishop, Dean Tomás Montaño. On November 16, 1742, in spite of a lack of training or suitabnle experience, he was appointed interim curate of the cathedral parish. Zumaya was eventually named maestro de capilla on January 11, 1745. Zumaya expanded the orchestra and mentored several promising musicians. Manuel de Zumaya died on December 21, 1755, in Oaxaca, where he had resided since 1738.

Стиль

Оның шығармалары – оның таланттары мен стильдерінің көпқырлылығын көрсетеді. Ол ертегі Ренессанс стилінің де, жаңа Барокко стилінің де шебері болған. 18 ғасырдағы Жаңа Испанияның ерекше композиторы Зумая псевдо-Ренессанс вокалдық полифониясында да, Барокко стилінде де жан-жақтылығын көрсетті. Оның латын мотеттері мен гимндері көбінесе еркін имитациялық контрапунктке негізделген, ал «Alma Redemptoris mater» шығармасы қарапайым әнді шығармашылықпен өңдеген, ал Ұлы Сенбі күнгі Ақтаулары испан ақтауларының мәнерін енгізген. Зумаяны ерекшелендіретін нәрсе – оның батыл гармониялық ізденістері, әсіресе үлкейтілген және кішірейтілген аккордтарды, сондай-ақ екіншілік доминанттарды қолдануы. Оның Барокко композициялары күшті мотивтік белсенділікпен, күрделі аспаптық фигурациямен және жанды гармониялық прогрессиялармен сипатталады. «Celebren» вилансикосында сүйемелдеуде көрінеу қарапайым мотивтер пайда болып, бірте-бірте күрделі байланыстар арқылы өріліп, үнемі алға жылжу сезімін тудырады. 1711 жылы Жаңа Испанияның жаңа вице-королі, итальян операсының жанкүйері Линарес герцогы Дон Фернандо де Аленкастр Норонья и Сильва Зумаяға итальяндық либреттоларды аударып, оларға жаңа музыка жазуды тапсырды. Біріншісі, «La Parténope» либреттосы Мексика қаласындағы Ұлттық кітапханада сақталған, бірақ музыка жоғалып кеткен. «Hieremiae Prophetae Lamentationes» – Грегориан стиліндегі көне нотациялық шығарма. Зумая 1715 жылы Мексика қаласының соборында Капелла шеберінің лауазымына үміткерлерді іріктеу емтиханы кезінде тартымды әрі көңілді «Sol fa de Pedro» (Петрдің сольфеджиосы) шығармасын жазды. Зумаяның тағы бір танымал туындысы – «Celebren Publiquen» – оның жоғары Барокко дәуірінің полихоралық дыбысын басқару қабілетін көрсетеді. Хор ресурстарын екі түрлі мөлшердегі хорларға бөлу арқылы ол 18 ғасырдың басында испан және мексикалық хор мектептерінде бағаланған стильді көшірді. Бай текстуралар мен аспаптық жазулар Зумаяның «заманауи» стилін көрсетеді және оның анахронистік Ренессанс үлгілерінен мүлдем өзгеше. Зумаяның шығарылымдық «Angelicas Milicias» шығармасы Барокко оркестрі мен хорын керемет үйлестіру қабілетін көрсетеді, бұл Марияның қадірлігіне арналған сұлу және салтанатты шығарма жасау үшін жасалған. «Albricias Mortales» интерлюдиясы «Angelicas Milicias» стилінде жасалған.

His works are a multiplicity of his talents and styles. He was a master of the older Renaissance style and of the newer Baroque style. Zumaya, an exceptional composer from the New Spain in the 18th century, demonstrated versatility in both pseudo Renaissance vocal polyphony and Baroque stylings. While his Latin motets and hymns often featured free imitative counterpoint, his Alma Redemptoris mater creatively paraphrased plainchant, and his Lamentations for Holy Saturday incorporated the Spanish Lamentation tone. What distinguishes Zumaya is his bold harmonic exploration, particularly in his use of augmented and diminished chords, as well as secondary dominants. His Baroque compositions are marked by energetic motivic activity, intricate instrumental figuration, and lively harmonic progressions. In the villancico Celebren, seemingly unassuming motifs emerge in the accompaniment, gradually intertwining in complex ways to generate a sense of continuous advancement. In 1711, the new Viceroy of New Spain, Don Fernando de Alencastre Noroña y Silva, Duke of Linares, a devotee of Italian opera, commissioned Zumaya to translate Italian libretti and write new music for them. The libretto of the first, La Parténope survives in the Biblioteca Nacional de Mexico in Mexico City, though the music has been lost. The Hieremiae Prophetae Lamentationes is a Gregorian style antiquated notational piece. Zumaya authored the charmingly jolly Sol fa de Pedro (Peter's Solfeggio) in 1715 during the examinations to select the Chapel Master at Mexico City's cathedral. Zumaya's other famous piece, Celebren Publiquen, shows his ability to handle the polychoral sound of the high Baroque era. With his distribution of the choral resources into two choirs of unequal size, he copied the style that was favoured by the Spanish and Mexican choral schools in the early 18th century. The rich textures and instrumental writing reflect Zumaya's "modern" style and are at the opposite end of the spectrum from his anachronistic Renaissance settings. Zumaya's recessional Angelicas Milicias presents his ability to superbly combine the Baroque orchestra and choir to create a sublime and stately piece in honor of the Virgin Mary. The interludio, Albricias Mortales, is done in much the same style as Angelicas Milicias.