Кіріспе

Ағылшын композиторы және әншісі (1858–1935)

Исидор де Лара, туған аты Исидор Коэн (9 тамыз 1858 – 2 қыркүйек 1935), – ағылшын композиторы және әншісі. Италия мен Францияда оқығаннан кейін Англияға оралып, бірнеше жыл Гильдхолл музыка және драма мектебінде сабақ берді, сондай-ақ көркем әндердің танымал орындаушысы және композиторы атанды. 1880-ші жылдардың басында ол сахна үшін музыка жазуды бастады, ал 1890-шы жылдардың соңынан Бірінші дүниежүзілік соғысқа дейін Монте-Карлода опера жанрында ең үлкен жетістіктеріне қол жеткізді. Оның ең танымал операсы – "Мессалин" (1899), ХХ ғасырдың басында Еуропа және АҚШ-та көп рет қайта қойылды. Ол Лондонға оралып, 1920-ші жылдардың көп бөлігін Англияда тұрақты Ұлттық опера компаниясын құруға арнады, бірақ көп табысқа жете алмады.

Өмірбаян

Лондонда туған де Лара 1874 жылы Милан консерваториясында Альберто Мазукатодан композиция, ал Франческо Лампертиден ән салуды оқу үшін Миланға барды. 1876 жылы ол Эдуард Лаломен оқуға Парижге кетті. Келесі жылы Лондонға оралып, Гильдхолл музыка және драма мектебінде ән профессоры қызметіне орналасты. Ол концерттік әнші және вокалдық әндердің авторы ретінде танылды, оның ішінде "Ұйқы бағы" (1877) және "Тыныш жылдардан кейін" (1887) әндері ерекше танымал болды. 1880-жылдардың басында де Лара театрға арналған музыка жазуға көңіл бөлді. Оның алғашқы операсы "The Royal Word" 1883 жылдың 17 сәуірінде Лондонның Гайетти театрында де Лараның Англия королі II Карл рөлінде ойнауымен премьераланды. Одан кейін "Бұрыс ноталар" (1883) және "Минна, немесе тік жардан құлау" (1886) опералары жарық көрді. Бірнеше жыл өткен соң, танымал француз баритоны Виктор Маурель оны Будданың өміріне негізделген "Азияның жарығы" кантатасын итальян операсына – "La luce dell'Asia" айналдыруға көндірді, ол 1892 жылы Ковент-Гарденде қойылды. Оның қолдауымен де Лара Монакода қалды және мансабының ең табысты кезеңін бастады. Оның "Моина" операсы 1897 жылы қойылды. 1899 жылы оның ең әйгілі туындысы "Мессалина" премьерасы болды, онда сол дәуірдің ең ұлы итальяндық теноры Франческо Таманьо қатысты. Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғанда де Лара Лондонға оралды. Осы қиын кезеңде өнерді сақтау туралы ойлап, ол мұқтаж музыканттарға көмек көрсету үшін қор құрды. Соғыс аяқталғаннан кейін 1920-жылдары ағылшын ұлттық операсын құруға тырысты, бірақ тұрақты труппаны ұстап тұруға қажетті қаржылық қолдау таба алмады. Ол 1935 жылдың 2 тамызында Париж қаласында қайтыс болды.

Шығармалары

Де Лара орташа өнімді композитор болды, барлығы 13 опера, 67 вокалдық өнер әні және шамалы ғана камералық музыка шығарды. Оның музыкалық стилі өте алуан түрлі болды, алайда Жюль Массене мен Камиль Сен-Санстың ықпалы оның операларында анық байқалады. Музыка зерттеушісі Найджел Бертон: «Оның стилі дамыды деуге болады, бірақ ол толыққанды орнықпады» деді. Оның шығармашылығының кейбір тұрақсыздығы кемшілік те, күшті жақ та болды. Оның жазбаларындағы музыкалық лексиканың өзгеруі оған кез келген көңіл-күйді, сезімді немесе әсерді бірден жасауға мүмкіндік берді, бірақ кейде музыкалық эффектілер орынсыз немесе негізсіз болып көрінеді; бұл сын Джакомо Мейерберге қатысты да айтылды. Сыншылар де Лараның әрі кетіп, сезімталдыққа бейімділігін де атап өтті. Бір сыншы айтқандай, «музыка драмалық биікке көтерілуге тиіс болған сәттерде, ол жасанды көркемдікке құлдырайды». Алайда, де Лараның керемет музыкалық сезімі болғаны белгілі, және ол өте жақсы композитор. Мүмкін, де Лараның ең күшті жағы – оның бір мезгілде талғаммен және өте шығармашылықпен оркестрлеу шеберлігі болды.