Кіріспе

Испан авторы

Ана Мария Матуте Аусехо (26 шілде 1925 – 25 маусым 2014) – халықаралық деңгейде танымал испан жазушысы және Корольдік испан академиясының мүшесі. 1959 жылы «Primera memoria» романы үшін «Надаль» сыйлығын алды. Әдеби шығармашылығы үшін «Сервантес» сыйлығын алған үшінші әйел, ол испан Азамат соғысынан кейінгі кезеңнің көрнекті романисетінің бірі саналады.

Өмірбаян

Матуте 1925 жылғы 26 шілдеде дүниеге келген. 1936 жылы Испанияда Азамат соғысы басталғанда Матуте он жаста болды. Осы ағайынды соғыс Матутетің шығармашылығына ең зор әсер еткен деседі. Ол тек "екі тарап арасындағы шайқастарды ғана емес, сонымен қатар әр тараптың ішкі агрессиясын" қарастырды. 1939 жылы ұлтшылдардың жеңісінен кейін Франсиско Франко әскери диктатура орнатты, ол 1975 жылы қайтыс болғанға дейін отыз алты жылға созылды. Матуте осы соғыстан кейінгі кезеңде, диктатура тұсында жазушы ретінде қалыптасқандықтан, оның туындыларында зорлық-зомбылық, жалғыздық, қайғы-қасірет және әсіресе, әдемілік пен тазалықтың жоғалуы сияқты тақырыптар жиі кездеседі. Бір рет жазғандары үшін айыппұл төлеген. Ол өзінің алғашқы "Қасыңдағы бала" әңгімесін 17 жасында жариялады. Эмоциялық құйтырудың пайдасы, адамның үнемі өзгеріп отыруы және әдемілік ешқашан толыққанды жоғалмайтыны туралы ашық пікір білдірді. Матуте университет профессоры болған. Нидерландының Хилверсум қаласындағы халықаралық мектепте оқыды және әртүрлі елдерге лекция оқуға немесе қонақ оқытушы ретінде саяхат жасады. АҚШ-тағы ғылыми жұмысы төрт онжылдыққа созылды, ол 1966 жылы Цинциннати қаласындағы Біздің ханым колледжінде сөз сөйлегеннен бастау алды. 1969 жылы 28 сәуірде Мэриленд штатындағы Худ колледжінің Татем өнер орталығында дәріс берді. 1990 жылы 12 наурызда Юта штатындағы Бригам Янг университетінде сөйлеуге шақырылды, онда испан тілінде аударма жасау өнерін жетілдіру туралы лекция оқыды. Сондай-ақ Оклахома, Индиана және Вирджиния университеттерінде қонақ лекция оқыды. Американың Испан қоғамының құрметті мүшесі және Испан және Португал тілдерінің мұғалімдерінің американдық қауымдастығының мүшесі болды. 1958 жылы "Лос Меркадерес" трилогиясының бірінші романы үшін Надаль сыйлығын жеңіп алды.

Өлім

2014 жылдың 25 маусымында Матуте 88 жасында жүрек талмасынан қайтыс болды және Барселонадағы Монжуик зиратында жерленді.

Сыртқы ресурстар

Вашингтондағы Конгресс кітапханасында орналасқан Испан бөлімінде Ана Мария Матутенің өзінің «Algunos muchachos» прозалық туындысынан оқыған арнайы жазбасы бар. 2000 жылдың 5 мамырында жазылған бұл испандық автор Конгресс кітапханасында осы туындыны испан тілінде оқыған. Матутенің өзі оқыған жазбасы Испан әдебиеті мұрағатында сақталады, оны онлайн табуға болады. Мазмұны «Algunos muchachos» туындысынан: «Пролог» (2:54); «El rey de los zennos I» (4:13 минут); II (14:21 минут); III (28:31 минут).