Кіріспе
Қорми ( ; Қорми диалектісінде Ħar Qurmi деп айтылады), сондай-ақ Città Pinto атағымен белгілі, Мальтаның Оңтүстік аймағындағы, аралдың орталығындағы Валеттаның оңтүстік-батысында орналасқан қала. 2018 жылдың наурыз айына қарай халқы 16 324 адамды құрайды, бұл Мальтаның бесінші ірі қаласы. Қормиде екі шіркеу бар, біреуі Әулие Георгийге, екіншісі Әулие Себастьянға арналған. Онда екі аңғар бар: Wied il Kbir (Үлкен аңғар) және Wied is Sewda (Қара аңғар). Оның көршілес қалалары: Марса, Лука, Жэбьюдж, Сиджиеви, Хамрун, Биркиркара, Аттард, Санта-Венера және Балзан. Қормидің егде жастағы тұрғындары қазірге дейін азайып бара жатқан Қорми диалектісінде сөйлейді.
Этимология
Корми атауы, ең алдымен, Сицилияда 1095 жылдан бері тіркелген Curmi тегінен шыққан болуы мүмкін. Мальтадағы бірнеше жердің атауы да тектен алынған, оның ішінде Балзан, Аттард және Гаксак. 1419 жылы Корми алғаш рет есімдерде кездескенде, ауылда осы текті екі адам ғана тұрған. 17 ғасырдан бері әртүрлі халықтық этимологиялар айтылып келеді. Доменико Магри топонимді сусын ретіндегі curmi сөзімен байланыстырады. Г. Ф. Абела ауыл атауының шығу тегі ретінде жүзімді арабша атауы – карм немесе карме деп санайды. Агиус де Солданис грек тіліндегі "crumi" – су жиналатын жер деген сөзді ұсынады. Ал С. Сциклуна оны грек тіліндегі "гормос" – портына теңейді, себебі Ұлы порт бұрын Кормиге дейін ішкі аймаққа дейін жеткен. Соңғы екі жағдайда да топонимнің грек тіліндегі шығу тегін растайтын құжаттар жоқ. Орта ғасырларда Корми өсіп, гүлденген, бұл, әдетте, Ұлы портқа жақын орналасуымен және орталық екенімен байланысты. Қала туралы алғашқы жазба 1417 жылға жатады, онда қала Dejma – ұлттық гвардияға 100 адам бергендігі айтылған. Корми, мүмкін, Мальтаның Ұлы қоршауы кезінде Марсадағы түрік лагеріне жақын болғандықтан құлдырау кезеңін бастан өткерген. 1575 жылы Мальтаның алғашқы инквизиторы және апостолдық делегаты Монсеньор Пьетро Дусина жазған есебінде Корми бүгінгі Хамрун мен тіпті Валлеттаны да қамтитын үлкен аумақты басқаратын белсенді приходтардың бірі екені жазылған. Қазіргі Санкт-Джордж шіркеуі 1684 жылы аяқталған. 1743 жылы қала Ұлы магистр Мануэль Пинто да Фонсекадан оны "қала" деңгейіне көтеруді сұраған. Оған рұқсат берілді және қала 1743 жылғы 25 мамырда Città Pinto атағын алды. Кормиде де оба ауруы болған, бұл тарихында кейбір құлдырауларға әкелді. Алайда, британдық билік кезінде Кормиде жаңа мекемелер ашылды, негізінен мектептер. 1850 жылдан кейін Корми Мальтадағы ең ірі елді мекендердің біріне айналды, онда сол кезде сирек кездесетін су және электр энергиясы сияқты жайлылықтар болды. Сауда мен қолөнер өркендеді, әсіресе ат жарысы, мальтиялықтар көбінесе Корми тұрғындарымен байланыстыратын хобби. Дүниежүзілік соғыстар кезінде Корми де шағын рөл атқарды. Бірінші дүниежүзілік соғыста Кормиден көптеген адамдар Салоникадағы және Кормидегі, мысалы, кейіннен шіркеуге айналған Сент-Себастьян ауданындағы дирижабль станциясындағы бірнеше британдық базаларда жұмыс істеді. Екінші дүниежүзілік соғыста Корми тұрғындары Қарулы Күштерге қосылды. Корми сонымен қатар Коттонера аймағынан келген көптеген адамдарға пана болды, өйткені бұл аймақ Ұлы порттың жанында орналасқан және ось державалары қатты шабуыл жасаған аймақ. Корми жақын болса да, Ұлы порт аймағында емес, сондықтан ол сол уақытта пана табуға қолайлы болды. Кормиде әулие Георгий және әулие Себастьянға арналған екі шіркеу бар. Біріншісі – әулие Георгий шіркеуі. Алайда, Корми өсіп дамығанда, қаланың өсуін жеңілдету үшін оны екі приходқа бөлу қажеттігі туындады. Әулие Себастьян таңдалды, өйткені Корми оба ауруы кезінде оған жүгінген, себебі ол католик дәстүріне сәйкес обадан ауыратын адамдардың қорғаушысы және қамқоршысы. Бұл көптеген Корми тұрғындарының Ġorġ (Джордж) және Bastjan (Себастьян) есімдерін және олардың баламаларын таңуларына әкелді. Қазіргі уақытта Корми Мальтадағы үшінші ірі елді мекен, екі приход, бірнеше мекеме және елді мекенді басқаратын жергілікті кеңес бар.
Басқару
1798 жылы Мальта француз оккупациясы кезінде жергілікті басқару болған, бірақ бұл шектеулі және қысқа мерзімді тәжірибе еді. Мальтада жергілікті кеңестер тек 1990 жылдары енгізілді, ал алғашқы жергілікті кеңес сайлаулары 1994 жылы Кормиде өтті. Содан кейін 1998, 2001, 2004 және 2007 жылдары сайлаулар өтті.
Денсаулық сақтау
Қормиде Сан-Дварду ауданында орналасқан Мемлекеттік денсаулық сақтау орталығы (жергілікті тұрғындар "il Poliklinik" деп атайды) бар. Вид ауданында сондай-ақ Сент-Томас жеке ауруханасы да орналасқан. Қормиде тағы да түрлі дәріханалар мен жеке клиникалар жұмыс істейді.
Ас мәзірі
Мальтаның негізгі тағамы – нан, ал мальтиялық нанға деген сұраныс өте жоғары. Корми Мальтаның нан жасау орталығы ретінде танылған. Бұл қалада елдегі ең көп санды нан пісіретін орындар орналасқан, олардың бірқатары әлі де дәстүрлі әдіспен, ағаш отты пештерді пайдалана отырып жұмыс істейді. 2007 жылы Кормидің тарихи маңызы «Lejl f'Casal Fornaro» («Касал Форнародағы түн») атты ұлттық шараны қабылдағанда ерекше атап өтілді, бұл Кормидің ғасырлар бұрынғы атауын еске түсірді. Бұл шараға беспрецеденттік көптеген адам келді, тіпті дәстүрлі мерекелерге қарағанда да көп. Шараның сәтті өтуіне байланысты 2008 және 2009 жылдары да жалғасты, ал төртіншісі 2010 жылдың 16 қазанында өтуге жоспарланған. Осы шара барысында келушілер дәстүрлі мальтиялық ауылда жүргендей сезіне алады, онда Кормидің мұрасын және дәстүрлі өмір салтын көрсететін қойылымдар мен көрмелер ұйымдастырылады. Бұдан өзге, олар нағыз мальтиялық тағамдарды татып көре алады. Корми жыл сайынғы Qormi Wine Festival және Мальта Ұлттық Көктем фестивалін де өткізеді. 2011 жылы Мальта Ұлттық Көктем фестивалінің үшінші ретінде Кормидің нан пісірушілері әлемдегі ең үлкен нанды пісірді, оның салмағы екі тонна, ал диаметрі тоғыз фут болды.
Дін
Қормидің екі қамқоршысы – әулие Георгий және әулие Себастьян. Қорми осы екі әулиеге арналған екі приходқа бөлінеді. Алғашқы приход – әулие Георгий приходы болған. Әулие Себастьян приходы 1918 жылы қосалқы приход ретінде құрылғаннан кейін 1936 жылы құрылды. Осы приходтың тамыры 1813 жылғы оба кезінде құтқарылғандығы үшін алғыс айту мақсатымен орнатылған әулиенің мүсініне және 1880 жылы салынған шағын шіркеуге дейін жетеді. Жазда екі апта бойы қалада әулиелердің мерекесі тойланады. Әулие Георгий мерекесі маусымның соңғы жексенбісінде, ал әулие Себастьян мерекесі шілде айының үшінші жексенбісінде аталып өтеді. Қала сонымен қатар, көптеген өмірлік мүсіндері мен 500-ден астам қатысушысы бар әулие Георгий шіркеуінен басталатын Ұлы жұма процессиясымен де танымал. Әулие Георгийдің бас діни қызметкерінің жетекшілігімен 1919 жылы құрылған Кумитат Фести Эстерни комитеті жұмыс істейді. Бұл комитет жергілікті фиестаны ұйымдастыру үшін қаражат жинауға бағытталған көптеген шараларға жауапты. Бұл Мальтадағы осындай алғашқы комитет.
Бандалық клубтар
Pinto Philharmonic Society, St. Sebastian Band (Is Soċjetà Filarmonika Pinto, Banda San Sebastjan) — 1862 жылы құрылған, Qormi қаласындағы алғашқы музыкалық клуб болғанымен қатар, ол сонымен қатар ең алғашқы мальталық музыкалық клубтардың бірі. Бастапқыда Сент-Джордж приходында болған, бірақ кейіннен приход шекараларына байланысты Сент-Себастьян приходына көшірілді. Filarmonica San Giorgio (Għaqda Mużikali San Ġorġ Martri) — 1893 жылы Сент-Джордж приходында құрылған. Құрылғалы бері бұл оркестр приходтың мерекесін және Ұлы аптаның шараларын ұйымдастыруға белсенді қатысып келеді. Бұл ұйым елдің өзін-өзі басқару құқығы үшін күресте де өте белсенді болды. Anici Band & Social Club (L Għaqda Soċjo Mużikali Anici) — 1988 жылы Сент-Джордж приходында құрылған.
Filarmonica San Giorgio (Għaqda Mużikali San Ġorġ Martri) founded in 1893 in the St George parish. Since its formation the band has actively participated in the organisation of the parish feast and Holy Week activities. The organisation was also very active in the country's struggle to obtain self government. Anici Band & Social Club (L Għaqda Soċjo Mużikali Anici)—founded in 1988 in the Saint George parish.
Медиа
Қормиде екі қоғамдық радиостанция бар. "Bastjaniżi FM" 95 FM жиілігінде тәулік бойы хабар таратады. Бастжанизи FM веб-сайтында тікелей эфир трансляциясы жүргізіледі. Бұл қоғамдық радио Санкт-Себастьянның төрт белсенді мерекелік ұйымы – Себастьян фейерверк зауыты, Ghaqda Armar, Kummisjoni Zghazagh Bastjanizi және Санкт-Себастьян тобы тарапынан құрылды. "Leħen il Belt Ġorġjana" 105.6 FM жиілігінде хабар таратады және 2008 жылдың сәуір айында ашылды. Ол Санкт-Джордж приходында жұмыс істейтін барлық комиссияларды біріктірді. Жалғыз газет – жергілікті кеңестің "Id Dielja" ("Жүзім қауесілдері") атты тоқсандық басылымы, ол бұл атау ескі кездегі жүзім бақтарының көптігіне сілтеме жасайды. Għaqda Ġuże' Muscat Azzopardi/Awturi Qriema жылына екі рет "Altior ab Imo" жариялайды, ол өз мүшелеріне жіберіледі.
Спорт
Қорми – сары және қара түстердегі формамен ойнайтын «Қорми ФК» футбол командасының туған жері. Команда 2018 жылы Мальта жоғары лигасына жол алды. Қормиде 1995 жылы құрылған «Қорми» баскетбол клубы да орналасқан. «Қорми Шаркс RFC» – жақында Қормиге көшіп келген регби командасы.