Кіріспе

Сальваторе Ахилле Этторе Лима (23 қаңтар 1928 – 12 наурыз 1992) – Сицилиялық мафиямен байланысы бар және Сицилия мафиясымен өлтірілген итальяндық саясаткер. Оны көбінесе Сальво Лима деп атайды. Мафиядан бас тарған (пентито) Томмасо Бускеттаның айтуынша, Лиманың әкесі Винченцо Лима мафия мүшесі болған, бірақ Лиманың өзінің Коза Ностраның толық құқықты мүшесі болғаны белгісіз. Бірінші итальяндық антимафиялық комиссияның соңғы есебінде (1963–1976) Лима Палермодағы мафиялық биліктің тірегі ретінде сипатталды. 1950 жылдары басталған Христиан демократиясы (ХД) партиясындағы ұзақ мансабында Лима алдымен Аминторе Фанфани фракциясымен, ал 1964 жылдан кейін жеті рет премьер-министр болған Джулио Андреотти фракциясымен, сондай-ақ соғыстан кейінгі Италияның көптеген үкіметтерінің құрамына кірді. Осы өзгеріс 1968 жылы оған ұлттық парламентте орын алуға мүмкіндік берді. Лима көбінесе Андреоттидің Сицилиядағы «проконсулы» деп аталды. Андреотти кезінде Лима бір кезде министрлік қызметін атқарды. Ол қайтыс болған кезде Еуропалық парламент мүшесі болды. Лима көпшілік алдында сирек сөйлейтін және сайлау науқанында қатыспайтын, бірақ дауыс беру күні келгенде көбінесе түсініксіз жерден үлкен қолдау алатын.

Палермо қаласының әкімі

1958 жылдан 1963 жылға дейін Лима өзінің туған жері Палермо қаласының мэрі болды, ал оның әріптесі, христиан-демократ Вито Чианчимино қоғамдық жұмыстар жөніндегі сарапшы болып жұмыс істеді. 1951 және 1961 жылдар аралығында Палермо халқының саны 100 мыңға артты. Лима мен Чианчимино басшылығымен қалада бұрын-соңды болмаған құрылыс шары болды. Олар Мафиямен байланысы бар құрылыс мердігерлерін қолдады, мысалы, Палермоның жетекші құрылыс кәсіпкері Франческо Вассалло – Палермоның кедей ауданында құм мен тас тасыған бұрынғы арба жүргізушісі. Вассалло Анджело Ла Барбера және Томмазо Бускетта сияқты мафиозилермен байланыста болды. Бес жыл ішінде 4000-нан астам құрылыс лицензиясына қол қойылды, олардың жартысынан астамы құрылыспен ешқандай қатысы жоқ үш зейнеткердің атына тіркелді. Бұл кезең кейіннен «Палермоның тонаушылығы» деп аталды, себебі құрылыс шары қаланың жасыл аймағының және оның сәулеттік келбетін көркейтін виллалардың бұзылуына әкелді, олардың орнына ешқандай ерекшелігі жоқ, сапасыз салынған пәтерлер бой көтерді. Осы уақыт аралығында Палермоның тарихи орталығы құлдырап, тоңды. 1964 жылы тергеу барысында Лима Анджело Ла Барберамен, Палермоның ең беделді мафиозилерінің бірімен таныс екенін мойындауға мәжбүр болды. Ол кезде қоғам мен билік бұл байланыстарды білмеді. Бускетта мафиозилер мен саясаткерлер арасындағы қарым-қатынас туралы фактілерді 1992 жылы судья Джованни Фальконе қаза болғаннан кейін ғана жария етті. Алайда, 1964 жылы Фальконенің алдыңғысы, судья Чезаре Терранова, Лиманың Ла Барбералармен байланысын нақты көрсетті. 1964 жылғы айыптама қағазында Терранова былай деп жазды: «Анджело мен Сальваторе Ла Барбера (Палермо аймағындағы белгілі басшылар) бұрынғы мэр Сальваторе Лиманы білгені және одан жақсылық сұрағандай қарым-қатынас жасағаны анық. Ла Барбера мафиозилерінің Палермоның бірінші азаматымен байланысы мафияның қоғамдық өмірдің бірнеше саласына енгенін растайды». Лиманың машинасы тоқтағанда, ол көліктен секіріп, қашуға тырысты, бірақ өлтіруші мотоциклден түсіп, Лимаға артына оқ атты, содан кейін жүгіріп келіп, мойнына оқ жарып, өлтірді. Ықпал жасаған адам дереу қашып кетті. Бұл қастандық Италияның ұлттық сайлауына үш апта қалғанда орын алды, ол итальян саясатындағы шешуші кезең ретінде жарияланды. Мафия Лима мен Андреоттидің Коррадо Карневаледі сот үкімін қайта қарау үшін тағайындауын күтті. «Үкімді жоққа шығарушы» ретінде танылған Карневале бұрыннан көптеген мафиялық айыптауларды ең ұсақ техникалық кемшіліктерге сүйене отырып жоққа шығарған болатын. Алайда, Карневале қоғам мен сол кезде Әділет министрлігіне ауысқан Джованни Фальконенің қысымына байланысты бас тартуға мәжбүр болды. Фальконе Премьер-министр Андреоттидің басшылығымен қызмет еткеніне қарамастан, Әділет министрі Клаудио Мартеллидің қолдауына ие болды. 1998 жылы Лиманы өлтіргені үшін Сальваторе Ринаны қоса алғанда, бірнеше мафия басшылары өмір бойына түрмеге кесілді. Фальконе мен Борселлиноның қазасына қатысты Томмазо Бускетта саясат пен Коза Ностра арасындағы байланыстар туралы ұзақ үнсіздігін бұзуға шешім қабылдады. Ол Лиманы 1950 жылдардың аяғынан бері танитынын мойындады. 1992 жылдың 16 қарашасында Бускетта Лучано Виоланте төрағалық еткен Антимафия комиссиясы алдында Коза Ностра мен Сальво Лима және Джулио Андреотти арасындағы байланыстар туралы куәлік берді. Ол Сальво Лиманы итальян саясатындағы мафияның байланысшысы ретінде көрсетті. «Сальво Лима, шын мәнінде, Коза Ностра ұйымының Римде шешілетін мәселелерін шешу үшін жиі жүгінетін саясаткер болды», - деп куәлік берді Бускетта. Басқа да куәгерлер Лимаға Италияның Кассациялық сотымен «макси-процесстің» апелляциясын «жөндеу» туралы арнайы тапсырма берілгенін және ол мұны орындамағаны үшін өлтірілгенін растады. «Римде шешімін қажет ететін кез келген мәселе үшін Лима біздің адам екенін білдім», - деді тағы бір пентито Гаспаре Мутоло. «Лима Палермода берген уәделерін орындамағандықтан немесе орындай алмағандықтан өлтірілді. Жоғарғы Соттың үкімі бізді жоғалтып алғандай сезіндірді. Бұл үкім мафиозилер үшін жаралы жануарлар секілді уытты доза болды. Сондықтан олар қырғынды жасады. Бірдеңе болуы керек еді. Мен сегіз жылға бас бостандығынан айырылған адамдардың өздерін ұстап беруіне таңқалдым. Содан кейін олар Лиманы өлтірді, мен түсіндім». Мутолоның сөзіне қарағанда, «Лима саяси әлемнің сол бөлігінің ең үлкен символы болғандықтан өлтірілді, ол дауыс беру үшін Коза Ностраға жақсылық жасады, бірақ енді ұйымның мүддесін қорғай алмады». 1998 жылы Лиманы өлтіргені ісі бойынша Джузеппе Кало, Франческо Мадония, Бернардо Бруска, Сальваторе Рина, Джузеппе Гравиано, Пьетро Альери, Сальваторе Монтальто, Джузеппе Монтальто, Сальваторе Бусчеми, Нене Джерачи, Раффаэле Ганчи, Джузеппе Фаринелла, Бенедетто Спера, Антонино Джуффре, Сальваторе Биондино, Микеланджело Ла Барбера және Симоне Скаличи өмір бойына түрмеге кесілді, ал Сальваторе Канчеми мен Джованни Бруска 18 жылға бас бостандығынан айырылды, ал Әділетпен ынтымақтасқан Франческо Онорато мен Джованни Баттиста Ферранте (қылмысты мойындаған) жасалған шабуылдың тікелей атқарушылары ретінде 13 жылға кесілді. 2003 жылы Кассация Пьетро Альери, Джузеппе Фаринелла, Джузеппе Гравиано және Бенедетто Спераға берілген өмір бойына түрме жазасын жойды.