Жапонның ходжодзюцу өнері – бау-дорымен адамды шектеу тактикасы. Нава қолданып, қауіпсіздік пен бағыныштылықты қамтамасыз етеді. Тарихы мен мәдениеті зор.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ходжодзюцу (японша: 捕縄術) немесе Торинавадзюцу (японша: 捕縄術) немесе жай ғана Навадзюцу (японша: 縄術) – адамды арқан немесе бау-өткіш (жапонша: 縄) қолданып байлап ұстаудың дәстүрлі жапондық жекпе-жек өнері, қазіргі қолғапшалардың алдағы бақылауы. Көптеген мектептерден алынған түрлі материалдар, техникалар мен әдістерді қамтитын Ходжодзюцу – жапон тарихы мен мәдениетінің ерекше туындысы болып табылатын жапондық өнер. Жекпе-жек өнері ретінде Ходжодзюцу көбінесе дербес оқытылмайды, бірақ үлкен бугей немесе будо мектебінің оқу бағдарламасы аясында, көбінесе джуджутсудағы жоғары деңгейдегі оқу ретінде оқытылады. Қай көзден болса да, Ходжодзюцу техникалары мен әдістері Жапониядан тыс жерлерде сирек көрсетіледі.
Japanese art of restraining person with rope
Hojōjutsu ([[wiktionary:捕縄術) or Torinawajutsu ([[wiktionary:捕縄術) or just Nawajutsu ([[wiktionary:縄術), is the traditional Japanese martial art of restraining a person using cord or rope (called Nawa ([[wiktionary:縄) in Japanese), as a precursor to modern day handcuffs. Encompassing many different materials, techniques and methods from many different schools, Hojōjutsu is a quintessentially Japanese art that is a unique product of Japanese history and culture. As a martial arts practice, Hojōjutsu is seldom if ever taught on its own but as part of a curriculum under the aegis of the body of study encompassed by a larger school of bugei or budō, often as an advanced study in jujutsu. Regardless of the source, Hojōjutsu techniques and methods are seldom demonstrated outside Japan.
Техникалар мен әдістер
Жалпы алғанда, Ходжодзюцуды екі негізгі санатқа бөлуге болады. Біріншісі – тұтқынды ұстау және байлау. Бұл үшін мықты, жұқа арқан (көбінесе диаметрі 3–4 мм) қолданылатын, оны хаянава деп атайды ([[wiktionary:早縄), ал кейде самурайлардың қылыш қабықшасына ілген шағын арқаны (сагэо) да пайдаланылатын. Құқық қорғау органдарында констебльдер мұндай арқанды кішкентай орамда алып жүретін, одан арқанның бір ұшы беріліп тұратын. Бұл «торинэва» («ұстау арқаны») арқан тұтқынның денесіне, мойнына және қолына оралғанда, бір ұшын босатып, оралымнан тарту арқылы байланатын. Мұндай байлауды констебль тұтқын қарсылық көрсетіп тұрғанда жылдам жасауға тиіс болған. Осы кезеңде де байлау әдісінің эстетикалық және визуалды жақтарына, сондай-ақ жапон қоғамының мәдени талаптарына назар аударылатын. Сарапшылардың пікірінше, әлі сотталмаған күдіктіні байлау кезінде, оның қауіпсіз ұсталуын қамтамасыз ететін, бірақ қоғамда ұятқа қалдырмау үшін түйінсіз әдістер қолданылатын. Арқанды түйінмен бекітудің орнына, констебль арқанның бос ұшын ұстап, тұтқынды тергеуге алып бара жатып бақылап отыратын. Тергеу кезінде мойындау алу үшін түрлі жазалау түрлері қолданылуы мүмкін еді. Екінші санатта бір немесе кейде екі «негізгі арқан» немесе «хоннава» пайдаланылатын. Хаянава сияқты, олардың да ұзындығы әртүрлі болуы мүмкін, бірақ көбінесе қымыз арқанынан жасалған. Мұндай арқанның қалыңдығы әдетте алты миллиметрден жоғары, ал ұзындығы 25 метрге дейін жететін. Бұл арқан тұтқынды қамау орнына тасымалдау, сот процесінде ұстау және, әсіресе ауыр қылмыстар жасағандарды бас кесу, айқышқа шегелеу (яғни, тұтқынның денесіне найзалармен соққы беру алдында айқышқа байлау) немесе өртпен жазалау сияқты жазалауларға көрсету үшін хаянавадан гөрі берік және ұзақ мерзімді байлауды қамтамасыз ету үшін қолданылатын. Хоннава арқандарымен байлауды әдетте кемінде төрт адамнан тұратын топ жүзеге асыратын, олардың көмегімен хаянаваға қарағанда күрделі әрі әсем өрнектер жасауға болатын. Екі түр де тиімді ұстауды ерекше визуалды эстетикамен үйлестірген. Ходжодзюцудың бүгінгі таңда белгілі байлау түрлері адам анатомиясын терең түсінуді көрсетеді, олар бірнеше қайталанатын тақырыптарға негізделген. Мұндай тақырыптарға күшін азайту үшін аяқ-қолдарды тиімсіз күйде байлау, қарсылықты болдырмау үшін арқанды мойынға орау немесе оның тиімділігін төмендету үшін мойынға бірнеше орам жасау, сондай-ақ қолдың жоғарғы бөлігіндегі қан тамырлары мен нервтерге қысым түсіріп, қимыл-қозғалысты шектеу кіреді.
Generally speaking, Hojōjutsu can be divided into two broad categories. The first is the capture and restraint of a prisoner that was effected with strong, thin cord (usually 3–4 millimeters in diameter) called a hayanawa ([[wiktionary:早縄), and sometimes the sageo carried by samurai on the sword sheaths was used. In law enforcement, this cord was carried by constables who secreted the rope in a small bundle that fed cord from one end. This torinawa ("capture rope") was coiled so that the cord would pay out from one end as the bundled cord was passed around the prisoner's body, neck and arms as he or she was tied. This was usually accomplished by one constable in the course of performing an arrest while the prisoner was actively resisting and had to be accomplished quickly. Even at this stage, attention was still paid to visual and aesthetic concerns in the tying method as well as to the cultural needs of Japanese society. According to experts, an accused but not convicted prisoner would be tied using methods which allowed the prisoner to be securely restrained but which contained no knots to save the prisoner the shame of being publicly bound. Instead of securing the tie with knots, the constable held on to the free end of the rope and walked behind the prisoner to keep him or her under control as the prisoner was taken for an interrogation which could involve the application of one or more forms of judicial torture to elicit a confession. The second category utilized with one or occasionally two “main ropes” or “honnawa” which, like the hayanawa, could be any one of many different lengths, but was usually hemp in material. The thickness of this rope averaged at six or more millimeters in diameter, while the length could be as much as 25 meters long. This was used to provide a more secure, long term binding than is possible with the hayanawa for transportation to a place of incarceration, restraint at legal proceedings, and—in the case of particularly severe crimes—for the public display of the prisoner prior to execution by such methods as beheading, crucifixion (i. e., the prisoner was displayed tied to a cross before spears were driven through the body), or, in arson convictions, death by fire. Honnawa ties were applied by a group of people, usually not less than four, whose presence allowed the use of more intricate and ornate patterns than was the case with the hayanawa. Both forms combined effective restraint with a distinct visual aesthetic. In either form, the Hojōjutsu ties known today display a shrewd understanding of human anatomy through several recurrent themes. This can include leverage removal (tying limbs in positions that decrease the force they can generate), rope placement to discourage struggling or to make it less effective by placing one or more loops of rope around the neck and constricting restraint around points on the upper arms where determined struggle put pressure on blood vessels and nerves numbing the extremities.
Қазіргі кездегі табандылық
Ходжодзюцу қазіргі әлемде, Жапонияда да, басқа елдерде де сирек кездеседі. Торинава техникалары қазіргі жапон полиция қызметкерлерінің оқу бағдарламасына енгізілген, сондай-ақ ол джиу-джитсу мектептеріндегі озық тақырыптардың бірі болып саналады. Бұл өнер Бразилиядан Шығыс Еуропаға дейін әлемді аралап, басқа жапондық дәстүрлі жекпе-жек өнерлерімен бірге таралады. Кейіс қайтыс болған Дон Анжиердің "Йошида ха Шидаре Янаги рю" мектебінде ходжодзюцу бойынша кеңейтілген оқу бағдарламасы бар. Хонава техникалары көптен бері қолғаптар мен аяқ тілмелермен алмастырылғанымен, Жапониядағы дәстүрлі жекпе-жек өнерінің кейбір шеберлері осы өнерді сақтап қалуға тырысады. Масаки рю Будзюцу мектебінің сокесі (басшысы және мұрагері) Нава Юмио осы тақырыпта бірнеше кітап жазды және құқық қорғау саласындағы тарихи кеңесші ретінде жұмыс істеді. Мизукоши Хироның жақында қайта басылған "Торинавадзюцу" кітабы тарихи ақпаратты ұсынады, содан кейін 25-тен астам дәстүрлі түйіндіру техникаларының толық, практикалық нұсқаулары беріледі, оның ішінде сирек және көне мәтіндерден қайта жаңартылғандары да бар. Аталған мектептер: Сейго Рю Джуцу, Сейшин Рю Джуцу, Коден Эншин Рю Айюцу, Нанбу Ханден Ходжо Джуцу, Курокава Рю Нинюцу, Курама Йошин Рю Джуцу, Нагано Рю Хейхоу, Мицуо (Миппа) Мутеки Рю, Бо Рю және Тенфу Мусо Рю. Бұл – Сейко Фуджитаның "Зукай Торинавадзюцу" атты монументалды еңбегі, оны осы өнердің энциклопедиясы деп санауға болады, себебі ол көптеген мектептерден алынған жүздеген түйіндіру техникаларын көрсетеді.
Hojōjutsu shows limited survival in the modern world, both in Japan and elsewhere. Torinawa techniques are taught as part of the curriculum learned by modern Japanese police officers and it remains an advanced topic within schools of jujutsu, following it and other Japanese traditional martial arts as they make their way around the world from Brazil to Eastern Europe. Yoshida ha Shidare Yanagi ryu, art of the late Don Angier, contains an extensive hojōjutsu curriculum. Although the Honnawa techniques have long been supplanted by handcuffs and leg irons, some teachers of traditional martial arts in Japan work to continue to maintain the art form. The Soke (head of, and heir to the style) of Masaki ryu Bujutsu, Nawa Yumio, has written several books on the subject and has worked as an historical consultant on matters dealing with law enforcement and Mizukoshi Hiro's recently reprinted book Torinawajutsu offers historical background followed by thorough, practical instruction in more than 25 traditional ties including some recreated from rare and very old texts. The Koryu cited are Seigo Ryu Jujutsu, Seishin Ryu Jujutsu, Koden Enshin Ryu Iaijutsu, Nanbu Handen Hojo Jutsu, Kurokawa Ryu Ninjutsu, Kurama Yoshin Ryu Jujutsu, Nagano Ryu Heihou, Mitsuo (Mippa) Muteki Ryu, Bo Ryu and Tenfu Muso Ryu. That is the late Seiko Fujita’s monumental work, Zukai Torinawajutsu, which could be considered as the encyclopedia of this art, by showing hundreds of ties from many different schools.