Кіріспе

Қайсыбір мәлімдеменің жалған екенін айту

Күнделікті ағылшын тілінде бас тарту дегеніміз кем дегенде үш мағынаны білдіреді: нақты бір мәлімдеме немесе айыптаманың шындыққа сай емес екенін айту (бұл дұрыс немесе бұрыс болуы мүмкін); өтінішті қабылдамау; және шын мәлімдеменің шындыққа сай емес екенін айту. Психологияда, шындықты жоққа шығару – адамның психологиялық тұрғыдан қолайсыз шындықтың алдын алу үшін шындықты мойындамау таңдауы. Психоаналитикалық теорияда, бас тарту – адам қабылдауға қиын келген фактімен бетпе-бет келгенде, оны қабылдамай, оның шындық еместігін әрі қарай дәлелдердің көп болуына қарамастан, мойындамайтын қорғаныс механизмі. Бас тарту тұжырымы он екі қадамдық бағдарламаларда маңызды, онда заттық тәуелділіктің проблемалық екенін мойындамау немесе кері қайтару бірінші, төртінші, бесінші, сегізінші және оныншы қадамдардың негізін құрайды. Ауыр сырқаттың белгілері бар адамдар кейде осы белгілерді мойындамай немесе елемей қалуы мүмкін, себебі ауыр денсаулық проблемасының болуы туралы ой ыңғайсыз немесе мазасыздық тудырады. Американдық Жүрек қауымдастығы жүрек шабуының емделуін кешіктірудің басты себебі ретінде бас тартуды атайды. Симптомдардың тым әртүрлі болуы және көбінесе басқа да түсіндіру мүмкіндіктерінің болуы науқасқа төтенше жағдайды жоққа шығаруға мүмкіндік береді, көбінесе бұл өлімге әкеледі. Қатерлі ісік қорқынышы болғандықтан пациенттер ұсынылған маммографияны немесе басқа да тексерулерді кейінге қалдыруы жиі кездеседі, тіпті бұл ұзақ мерзімді медициналық нәтижелерді нашарлатады.

Психология

Бастапқыда қысқа мерзімге мойндамау жақсы нәрсе болуы мүмкін, өйткені ол ауыр немесе стрестік жағдайға бейімделуге уақыт береді. Бұл өмірде қандай да бір өзгеріс жасауға бастама боларлық шара да болуы мүмкін. Алайда, мойндамау зиянды да болуы мүмкін; егер мойндамау жалғасып, адамға қажетті шаралар қабылдауға кедергі келтірсе, ол зиянды жауап болып саналады.