Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Италиялық ақсүйек әйел, 13 ғасырдағы тұлға
Italian noblewoman
the 13th century person
Франческа да Римини немесе Франческа да Полента (1283 және 1286 жылдар аралығында қайтыс болған) – Равенна қаласының ортағасырлық ақсүйек әйелі. Ол күйеуі Джованни Малатестаның оның ағасы Паоло Малатестамен болған қарым-қатынасын білгеннен кейін өлтірілген. Ол Данте Алигьеридің замандасы болды, ол оны "Құдайлық комедия" шығармасындағы кейіпкер ретінде бейнелеген.
Francesca da Rimini or Francesca da Polenta (died between 1283 and 1286) was a medieval noblewoman of Ravenna, who was murdered by her husband, Giovanni Malatesta, upon his discovery of her affair with his brother, Paolo Malatesta. She was a contemporary of Dante Alighieri, who portrayed her as a character in the Divine Comedy.
Өмір мен өлім
Равенналық Гвидо I да Полентаның қызы Франческа 1275 жылы немесе оған жуық уақытта батыл, бірақ мүгедек Джованни Малатестаға (Джансиотто немесе "Ақсақ Джованни" деп те аталды), Вериккьолық Малатестаның ұлы, Риминидің иесіне үйленді. Бұл неке саяси мақсатта жасалды; Гвидо Малатеста әулетімен соғыста болған, ал оның қызының Джованниге үйленуі Малатеста мен Полента әулеттері арасындағы келісіммен орнатылған бейбітшілікті сақтаудың бір жолы еді. Риминиде ол Джованнидің кіші інісі Паолоға ғашық болды. Паоло да үйленген болса да, олар шамамен он жыл бойы жасырын қарым-қатынаста болды, содан кейін Джованни 1283 және 1286 жылдар аралығында Франческаның жатын бөлмесінде оларды кездейсоқ ұстап, екеуін де өлтірді.
Daughter of Guido I da Polenta of Ravenna, Francesca was wedded in or around 1275 to the brave, yet crippled Giovanni Malatesta (also called Gianciotto or "Giovanni the Lame"), son of Malatesta da Verucchio, lord of Rimini. The marriage was a political one; Guido had been at war with the Malatesta family, and the marriage of his daughter to Giovanni was a way to secure the peace that had been negotiated between the Malatesta and the Polenta families. While in Rimini, she fell in love with Giovanni's younger brother, Paolo. Though Paolo, too, was married, they managed to carry on an affair for some ten years, until Giovanni ultimately surprised them in Francesca's bedroom some time between 1283 and 1286, killing them both.
Дантедің "Илаһи комедиясында"
Франческа Дантенің "Тозақ" бөлімінде, "Құдайлық комедияның" бірінші бөлігінде кейіпкер ретінде пайда болады, онда ол тозақта лайықты сөйлеу мүмкіндігіне ие болған алғашқы жан. Франческаның куәлігі мен айыпталуы оның есімі мен мұрасының негізін қалаушы алғашқы тарихи жазба болып табылады. Данте Франческа туралы білгені, көбінесе оның немере інісі Гвидо Новелло да Полентадан, ол өмірінің соңында Равеннада Дантеге қонақ болып қызмет еткен. "Тозақ" 5-ші бөлімінде Данте мен Вергилий Франческа мен оның сүйіктісі Паолоны тозақтың екінші шеңберінде кездестіреді, ол құмарлыққа арналған. Олар өздерін құмарлықтарының жетегінде кетіп, соған батырып алғандай, күшті желдерге ұшырайды. Данте Франческа мен Паолоға жақындап келеді. Франческа олардың оқиғасын айтуға өз еркімен келіседі, ал Паоло фондық жағдайда жылайды. Ол алдымен өзін атымен емес, туған қаласымен таныстырады; Франческаның жермен байланысын орнатуы оның жеке тұлғасынан ерікті түрде бас тартуын және өзін-өзі нысанға айналдыруын білдіреді. Данте Франческаны айыптауы оның еркіндікке толық бас тартуынан туындайды. Дантеге арналған әсерлі сөзінде Франческа өзінің күнәсі үшін махаббатты кінәлайды. Франческа Паолоның бірінші болып оған ғашық болғанын түсіндіріп, "Асыл жүректе жылдам тұтанған махаббат, менен алынған сүйкімді жандар үшін осыны қалай тұтқындағанын" сипаттайды; және бұл жағдай әлі де мазалайды. Ол өзін Паолоның махаббатына бой алдырған әлсіз жаратылыс ретінде көрсетеді. Франческаның махаббаттың өзін "басып алғаны" туралы айтуы, оның өзін жағдайының құрбаны ретінде қарастырғанын көрсетеді. Ол былай деп жалғастырады: "Сүйген адамына қайта сүйіспеншілік білдірмеуді кешірмейтін махаббат, оның сұлулығына соншалықты құмар болды, әлі де мені тастамайды". Мұнда ол Паолоға деген сезімін өзінен тумайтын, "Махаббаттың" өзі бұйырған деп мәлімдейді. Ол өзін пассивті құрбан ретінде көрсетеді, өз еркіндігін мойындаудан бас тартады. Соңында Франческа былай дейді: "Махаббат бізді бір өлімге жеткізді". Франческа өзінің махаббатының басталуы мен салдары үшін жауапкершілікті мойындамайды. Франческа мен Паолоның неке бұзушылығына әдебиет себеп болды. Франческа мен Паолоның қарым-қатынасы Ланселот дю Лак туралы оқиғаны оқыған кезде басталады. Франческа Дантеге "Менің аузымды дірілдетіп, осы ұлы сүйікті маған сүйді, ол менен ешқашан ажыраспайды. Кітап және оны жазған адам – Галеотто болды: сол күні біз одан әрі оқымадық" дейді. Франческа өзін пассивті нысан ретінде көрсетеді және оқыған әдебиетке әрекет ету қабілетін береді. Иронияға орай, егер Паоло мен Франческа оқуды аяқтаған болса, олар Гвинера мен Ланселоттың неке бұзушылығы король Артурдың патшалығын жоятынын білген болар еді. Дантенің Франческаны әдеби бейнелеуі оған моральдық таңдаудың маңызды мысалы болуға мүмкіндік береді. Данте Франческаны мейіріммен бейнелейді және оған бұйрық беруші және сендіруші дауыс береді. Франческа "ешқашан паломниктің, баяндаушының немесе, ең бастысы, оның сүйіктісінің, ол куәлік беру орнында үнсіз болып отырған беделді еркек дауысымен тоқтатылмайды". Сонымен қатар, Франческаның сендіру күші оның тілінен туындайды, ол махаббат поэзиясының, әсіресе Дантенің ерте өлеңдерінің эхосын білдіреді. Осылайша Франческа Дантенің өзінің көрінісіне айналады. Франческаның куәлігінен кейін Данте есінен танып, "өлі денедей құлайды". Паломниктің символдық өлімі Франческаның өз құмарлықтарына бағынуымен паралель. Франческа "Данте өзінің бұрынғы тұлғасының бейнесіне" айналады. Франческаның қателігінен сабақ алу паломникке әдебиетпен қарым-қатынасын түзетуге көмектеседі. Данте Франческаны айыптап отырса да, оның мейірімді әдеби бейнесі оған шынайы өмірде болмаған абырой мен тарихи маңыз береді. Басқаша айтқанда, оның тарихи мұрасы әдеби айыптаудан асып түседі.
Francesca appears as a character in Dante's Inferno, the first part of the Divine Comedy, where she is the first soul damned in Hell proper to be given a substantive speaking role. Francesca's testimony and condemnation is the first historical record of her, laying the foundation for her remembrance and legacy. Dante's knowledge of Francesca most likely stemmed from her nephew, Guido Novello da Polenta, who served as Dante's host in Ravenna at the end of his life. In Inferno 5, Dante and Virgil meet Francesca and her lover Paolo in the second circle of hell, reserved for the lustful. The couple are buffeted by violent winds in a similar manner that they allowed themselves to be swept away by their passions. Dante approaches Francesca and Paolo. Francesca takes ownership of telling their story while Paolo weeps in the background. She first introduces herself not by name, but by the city in which she was born; Francesca's self association with the land implies a voluntary detachment from her personhood and a self objectification. Dante's condemnation of Francesca stems from her complete refusal of agency. In her compelling speech to Dante, Francesca blames love as the agent of her sin. Francesca explaining that Paolo loved her first and describes how "Love, which is swiftly kindled in the noble heart, seized this one for the lovely person that was taken from me; and the manner still injures me." She depicts herself as a passive agent who succumbed to Paolo's love for her. Francesca's description of love "seizing" her implies that she views herself as a helpless victim of her circumstance. She continues that, "Love, which pardons no one loved from loving in return, seized me for his beauty so strongly that, as you see, it still does not abandon me." Here, she affirms that her reciprocation of Paolo's affection was dictated by "Love" itself, rather than a genuine love that came from within. Again, she portrays herself as a passive victim, refusing to recognize her own agency. Finally, Francesca explains that "Love led us on to one death." Francesca does not accept responsibility for the origins nor the consequences of her affair. It is also important to underscore that Francesca and Paolo's adultery was enabled by literature. Francesca and Paolo's relationship began innocently while reading a tale about Lancelot du Lac. Francesca tells Dante that she "was kissed by so great a lover, he, who will never be separated from me, kissed my mouth, all trembling. Galeotto was the book and he who wrote it: that day we read there no further." Again, Francesca refers to herself as a passive object and assigns agency to literature that she reads. Ironically, if Paolo and Francesca had finished reading, they would have learned that Guinivere and Lancelot's adultery eventually destroys King Arthur's kingdom. Dante's literary portrayal of Francesca allows her to become a relevant example for moral agency. Dante portrays Francesca compassionately and assigns her a commanding and persuasive voice. Francesca is "never actively interrupted by any authoritative male voice, be it the pilgrim's, the narrator's or, importantly, her lover's, who is silently present at the scene of the testimony." Additionally, Francesca's persuasive power derives from her language, which echoes that of love poetry, especially from Dante's early poems. In this way, Francesca becomes a reflection of Dante himself. At the end of Francesca's testimony, Dante faints and "fell as a dead body falls." The pilgrim's symbolic death parallels Francesca's submission to her desires. Francesca becomes an "avatar of a persona that had been Dante's own." Learning from Francesca's faults allows the pilgrim to rectify his own relationship with literature. Though Dante condemns Francesca, his compassionate literary portrayal gives her a dignity and a historical significance that she was deprived of in real life. In other words, her historical legacy transcends her literary condemnation.
Джованни Боккаччо
Данте Франческаны бейнелегеннен кейінгі жылдары Франческа туралы әңгімелер тарала бастады. Олардың арасында ең танымал ақын Джованни Боккаччоның «Құдайлық комедияға» түсіндірмесінде айтылған нұсқасы – «Данте комедиясы туралы түсініктемелер». Боккаччо Франческаның Паолоны делдал ретінде пайдаланып, Джованниға тұрмысқа шығуға алданып қалғанын мәлімдеді. Гвидо Франческаның мүгедек Джованниға үйленуге келіспейтінінен қорқып, Джованнидың орнына әлдеқайда сұлу Паолоны шақырған көрінеді. Франческа алданысты үйленген күнінің ертесінде ғана білді. Дегенмен, оқиғаның бұл нұсқасы шындықтан алыс болуы мүмкін. Франческаның Джованни мен Паолоның кім екенін, сондай-ақ Паолоның бұрыннан үйленгенін білмеуі мүмкін емес еді, себебі ағайындылардың Равенна және Франческаның отбасымен байланыстары болған. Боккаччо 1313 жылы дүниеге келді, Франческаның өлімінен кейін 27 жыл өткен соң. Боккаччодан кейінгі Данте туралы көптеген зерттеушілер оның нұсқасын қайталап айтса да, одан бұрын ешкім мұндай әңгіме айтқан емес.
In the years following Dante's portrayal of Francesca, legends about Francesca began to appear. Chief among them was one put forth by poet Giovanni Boccaccio in his commentary on the Divine Comedy, Esposizioni sopra la Comedia di Dante. Boccaccio stated that Francesca had been tricked into marrying Giovanni through the use of Paolo as a proxy. Guido, fearing that Francesca would never agree to marry the crippled Giovanni, had supposedly sent for the much more handsome Paolo in Giovanni's stead. It wasn't until the morning after the wedding that Francesca discovered the deception. This version of events, however, is very likely a fabrication. It would have been nearly impossible for Francesca not to know who both Giovanni and Paolo were, and that Paolo was already married, given the dealings the brothers had had with Ravenna and Francesca's family. Also, Boccaccio was born in 1313, some 27 years after Francesca's death, and while many Dante commentators after Boccaccio echoed his version of events, none before him had mentioned anything similar.
Қазіргі заманғы қабылдау
XIX ғасырда Паоло мен Франческаның тарихы көптеген театрлық, опералық және симфониялық туындыларға шабыт берді. 2023 жылы музыкант Хозиер өзінің 2023 жылғы Unreal Unearth альбомының құрамына "Francesca" синглін енгізді.
In the 19th century, the story of Paolo and Francesca inspired numerous theatrical, operatic, and symphonic adaptations. In 2023, the musician Hozier released the single "Francesca" as part of his 2023 album Unreal Unearth.
Жалпы сілтемелер
Мейсон, А. Э. В. (1935). Сэр Джордж Александр және Сент-Джеймс театры. 1969 жылы қайта басылды, Нью-Йорк: Бенджамин Блом.
Mason, A. E. W. (1935). Sir George Alexander & The St. James' Theatre. Reissued 1969, New York: Benjamin Blom.