Кіріспе

Француз суретшісі (1803–1860)

Александр Габриэль Декамп (3 наурыз 1803 – 22 тамыз 1860) – шығыс тақырыбындағы туындыларымен әйгілі француз суретшісі.

Өмір

Декамп Париж қаласында дүниеге келген. Жастық шағында ол Шығыс елдерінде саяхаттап, шығыс өмірін және пейзаждарын табиғатқа адал, бірақ консервативті сыншыларды озаттыратын ерекшелікпен бейнеледі. Бірақ оның шеберлігі тез танылып, ол Делакруа мен Ингреспен бірге француз мектебінің жетекшілерінің бірі саналды. 1855 жылғы Париж көрмесінде ол үлкен немесе кеңес медалін алды. Өмірінің көп бөлігін Париж маңында өткізді. Ол жануарларды, әсіресе иттерді ұнататын, және түрлі далалық спорт түрлерімен айналысты. 1860 жылы Фонтенблода аң аулау барысында аттан құлап қаза тапты.

Ориентализмнің негізін қалаушы

Декамп 1831 жылы Парижде өткен Салонда шығыс өмірінің күнделікті көріністерін көрсеткендіктен, ориентализмнің негізін қалаушы болып саналды. Оның туындылары мен стилі, жарықтың күшті контрасты мен қалың бояулардың қолданылуы суретшілерге ғана емес, фотографтар мен жазушыларға да үлгі болды. Ол ориентализмдегі ең ықпалды суретші болды және жаңа ориенталистік мектептің жетекшісі деп жарияланды. Делакруа «Алжир әйелдері» (1834) және «Танжер фанатиктері» (1838) туындыларында оны бейнеледі. Теофил Готьедің «Константинополь» (1853) романы Генри Джеймс тарапынан «ұлы сөздік Декамп» деп сипатталды. Максим Дю Камп оны Шығыстың Христофор Колумбы деп атады, ал Теофил Готье оның Шығысты ашқан рөлін, Жан-Жак Руссоның он сегізінші ғасырда табиғатты ашқан рөлімен салыстырды. Кристин Пелтр оның даңқына тең келетіні – «Араб түндері» (Мың бір түн) ғана дейді.

Шығармалары

Декамптың стилі ерекше және терең француздық болды. Ол айқын көркемдік көзқарас, қалың, тіпті дөңгелек сызықтармен салынған бояулар, және түстердің, жарық пен көлеңкенің керемет контрасттарымен ерекшеленді. Оның тақырыптары өте кең ауқымды болды. Ол Шығысқа сапарларында Киелі кітаптардағы оқиғаларды суреттеу үшін пайдаланды, бұл оқиғаларды еуропалық суретшілердің алғашқыларынан бастап жергілікті ортада шынайы бейнеледі. Осы санатқа оның "Жүсіптің бауырлары сатуы", "Нілден Мұсаны алуы" және Самсонның өмірінен тоғыз күшті көмір және ақ түсті эскиздері жатады. Оның тарихи суреттерінің ең әсерлісі – "Кимврлердің жеңілісі", ол варварлардың қалың тобы мен тәртіпті армия арасындағы шайқасты бейнелейді. Декамп француз және түрік тұрмысынан алынған көптеген жанрлық суреттер жасады, олардың ең ерекше белгісі – юмор. Осы ерекшелік оның көптеген жануарлар суреттеріне де тән; Декамп әсіресе маймылдарды суреттеуді ұнатты. Оның "Маймыл сарапшылар" атты белгілі суреті француз сурет академиясының төрешілер алқасын паштайды, олар оның бұрынғы бірнеше жұмыстарын белгілі бір стандарттан ауытқулары үшін қабылдамаған. Оның суреттері мен эскиздері алғаш рет Евгений Ле Руидің литографиясы арқылы ағылшын жұртшылығына таныстырылды.