Кіріспе

Жозеф айқасы (немісше: Josephskreuz) – Германияның Стольберг (Харц) қаласының жанындағы 580 метрлік биіктіктегі Гроссер Ауэрберг тауында орналасқан қос айқас пішіндес бақылау мұнарасы. Жозеф айқасы – 38 метр биіктігі және 125 тонна салмағы бар болаттан құралған конструкция, ол 1896 жылдың 20 сәуірінен 1896 жылдың 9 тамызы аралығында салынған. Жозеф айқасы 1987 жылдан 1990 жылға дейін келушілерге жабық болды, содан кейін жөнделіп, қайта ашылды.

Тарих

17 ғасырда Ауэрбергте ағаштан жасалған бақылау мұнарасы болды, ол 1768 жылы тозу және ауа райының салдарынан қиратылды. 1832 жылы Стольберг графы Иосиф Стольберг берлинлік сәулетші Карл Фридрих Шинкельге жаңа мұнараның жобасын тапсырды, оны Стольбергтен келген ағаш шебері салды. Екі қырлы крест пішінде салынған Шинкельдің ағаш мұнарасының құрылысы 1833 жылдың 24 қыркүйегінде аяқталды. 1834 жылдың 21 маусымында мұнара ресми түрде ашылып, тапсырыс берушісінің құрметіне «Жозеф айқасы» деп аталды. Мұнарада баспалдақ болған жоқ, көтерілу үшін тек бағана қолданылды. 1850 жылы кресттің қабырғалары жаңартылды. 1880 жылдың маусымында ғимарат найзағайдан өрт сөндіру кезінде қирады. Отто Бейсвенгердің жобасымен жаңа Жозеф айқасын салу 1896 жылдың 20 сәуірінде басталды. Мұнара Шинкельдің түпнұсқасынан екі қырлы крест пішінін алды, бірақ Париждің Эйфель мұнарасының үлгісімен болаттан жасалған конструкция ретінде салынды, тіпті тіреулер арасындағы аркалар да көшірілді. 50 000 маркалық шығынды Стольберг үйі мен Гарц клубы төледі. 1896 жылдың 9 тамызында жаңа Жозеф айқасы салтанатты түрде ашылды. 20 ғасырда айқас тез бұзылып, 1987 жылы нашар күйіне байланысты келушілерге жабылды. 1989 жылы қайта жаңарту жұмыстары басталды және 1990 жылдың 28 тамызында қайта ашылды.