Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Австрия империясының құрамына кірген жер (1815–1866)
Constituent land of the Austrian Empire (1815–1866)
Бұл корольдік келесі елу жылдың ішінде жойылды – Ломбардия аймағы 1859 жылы Екінші итальян Тәуелсіздік соғысынан кейін Францияға өткізілді, ал Франция оны дереу Сардиния Корольдігіне берді. Ломбардия-Венеция 1866 жылы таратылды, оның қалған аумағы Италияның үшінші Тәуелсіздік соғысында Австрияға қарсы жеңіске жеткеннен кейін жаңадан құрылған Италия Корольдігіне қосылды.
The kingdom would cease to exist within the next fifty years—the region of Lombardy was ceded to France in 1859 after the Second Italian War of Independence, which then immediately ceded it to the Kingdom of Sardinia. Lombardy Venetia was finally dissolved in 1866 when its remaining territory was incorporated into the recently proclaimed Kingdom of Italy following the kingdom's victory against Austria in the Third Italian War of Independence.
Жасау
1814 жылғы Париж шартында австриялықтар 1714 жылдан бері Габсбург монархиясы басқарған, ал 1708 жылдан 1796 жылға дейін Мантуя герцогтігімен бірге династияның австриялық тармағы басқарған бұрынғы Ломбард Милан герцогтігінің аумақтарына, сондай-ақ 1797 жылғы Кампо-Формио шарты бойынша үзіліс-үзіліспен австриялық үкімділікте болған бұрынғы Венеция Республикасына деген өз талаптарын растады. Вена конгресі осы жерлерді Австрияның Габсбург императорының жеке басқаруымен біріктіріп, бір патшалық құрды; бұл көршілес Тоскананың Ұлы Герцогтігінен, Модена және Реджио герцогтіктерінен, сондай-ақ Габсбургтер билігінде тәуелсіздігін сақтап қалған Парма герцогтігінен ерекшеленді. Австрия императорының күнделікті өкілі ретінде Венадағы императорлық сарай тағайындаған және Милан мен Венецияда тұратын вице-корольдер жұмыс істеді.
In the Treaty of Paris in 1814, the Austrians had confirmed their claims to the territories of the former Lombard Duchy of Milan, which had been ruled by the Habsburg monarchy since 1714 and together with the adjacent Duchy of Mantua by the Austrian branch of the dynasty from 1708 to 1796, and of the former Republic of Venice, which had been under Austrian rule intermittently upon the 1797 Treaty of Campo Formio. The Congress of Vienna combined these lands into a single kingdom, ruled in personal union by the Habsburg Emperor of Austria; as distinct from the neighbouring Grand Duchy of Tuscany, the Duchy of Modena and Reggio as well as the Duchy of Parma, which remained independent entities under Habsburg rule. The Austrian emperor was represented day to day by viceroys appointed by the Imperial Court in Vienna and resident in Milan and Venice.
Патшалықтың жылдары
Ломбардия-Венеция патшалығын 1815 жылдан 1835 жылы қайтыс болғанға дейін император Франциск I басқарды. Оның ұлы Фердинанд I 1835 жылдан 1848 жылға дейін билік жүргізді. 1838 жылдың 6 қыркүйегінде Миланда ол Ломбардияның темір тәжін киген соңғы патша болды. 1859 жылы Ломбардияны жоғалтқаннан кейін тәж Венаға әкелінді, бірақ 1866 жылы Венецияны жоғалтқаннан кейін Италияға қайта оралды. Жергілікті әкімшілік итальян тілінде жұмыс істеді және кадрлары да итальяндықтардан құралғанымен, австриялық билік Италияның бірігу қозғалысымен (Risorgimento) күресуге тиіс болды. 1848 жылдың 22 наурызында болған "Миланның бес күні" деп аталатын халық төңкерісінен кейін австриялықтар Миланнан қашып кетті, және қала Governo Provvisorio della Lombardia (Ломбардия уақытша үкіметі) астанасы болды. Келесі күні Венеция да австриялық билікке қарсы көтеріліп, Governo Provvisorio di Venezia (Венеция уақытша үкіметі) құрды. Фельдмаршал Жозеф Радецкий басқаратын австриялық әскерлер, 1848 жылдың 24-25 шілдесінде Кустоза шайқасында сардиндық әскерлерді жеңгеннен кейін, Миланға (6 тамыз) және Венецияға (1849 жылдың 24 тамызы) кіріп, австриялық билікті қайта орнатты. Австрия императоры Франц-Иосиф I патшалықтың қалған өмірі бойы билік етті. Вице-король лауазымы жойылып, оның орнына генерал-губернатор тағайындалды. Лауазымға бастапқыда 1857 жылы зейнеткерлікке шыққан фельдмаршал Радецкий кірді, ал кейіннен ол Франц-Иосифтің кіші інісі Максимилианға (кейіннен Мексика императоры болған) берілді, ол 1857 жылдан 1859 жылға дейін Миланның генерал-губернаторы болып қызмет етті.
The Kingdom of Lombardy–Venetia was first ruled by Emperor Francis I from 1815 until his death in 1835. His son Ferdinand I ruled from 1835 to 1848. In Milan on 6 September 1838, he became the last king to be crowned with the Iron Crown of Lombardy. The crown was subsequently brought to Vienna after the loss of Lombardy in 1859 but was restored to Italy after the loss of Venetia in 1866. Though the local administration was Italian in language and staff, the Austrian authorities had to cope with the Italian unification (Risorgimento) movement. After a popular revolution on 22 March 1848, known as the "Five Days of Milan", the Austrians fled from Milan, which became the capital city of a Governo Provvisorio della Lombardia (Lombardy Provisional Government). The next day, Venice also rose against the Austrian rule, forming the Governo Provvisorio di Venezia (Venice Provisional Government). The Austrian forces under Field Marshal Joseph Radetzky, after defeating the Sardinian troops at the Battle of Custoza (24–25 July 1848), entered Milan (6 August) and Venice (24 August 1849), and once again restored Austrian rule. Emperor Franz Joseph I of Austria ruled over the kingdom for the rest of its existence. The office of viceroy was abolished and replaced by a governor general. The office was initially assumed by Field Marshal Radetzky upon his retirement in 1857, it passed to Franz Joseph's younger brother Maximilian (who later became emperor of Mexico), who served as governor general in Milan from 1857 to 1859.
Патшалықтың соңы
Екінші итальяндық Тәуелсіздік соғысынан және 1859 жылғы Сольферино шайқасындағы жеңілістен кейін, Австрия Цюрих шарты бойынша Ломбардияны Минцио өзеніне дейін, Мантуя және Пескьера бекіністерін қоспағанда, француз императоры Наполеон III-ге беруге міндеттелді, ол оны дереу Сардиния Корольдігіне және жаңа құрылып келе жатқан итальян мемлекетіне өткізді. Максимилиан Триестке жақын Мирамар сарайына көшті, ал астана Венецияға орналастырылды. Бірақ, қалған Венеция және Мантуя да үшінші итальяндық Тәуелсіздік соғысынан кейін, 1866 жылғы Прага бейбіт шарты арқылы Италия Корольдігінің құрамына кірді.
After the Second Italian War of Independence and the defeat in the Battle of Solferino in 1859, Austria by the Treaty of Zurich had to cede Lombardy up to the Mincio River, except for the fortresses of Mantua and Peschiera, to the French Emperor Napoleon III, who immediately passed it to the Kingdom of Sardinia and the embryonic Italian state. Maximilian retired to Miramare Castle near Trieste, while the capital was relocated to Venice. However, remaining Venetia and Mantua likewise fell to the Kingdom of Italy in the aftermath of the Third Italian War of Independence, by the 1866 Peace of Prague.
Әкімшілік
Әкімшілік тұрғысынан Ломбардия-Венеция Корольдігі 1851 жылы ресми түрде жеке монархтардың иеліктері деп жарияланған екі тәуелсіз үкіметтен (Gubernien) тұрды. Әр бөлігі бірнеше провинцияға бөлінді, бұл шамамен Наполеон Италия Корольдігінің департаменттерімен сәйкес келді. Ломбардияға Милан, Комо, Бергамо, Бреша, Павия, Кремона, Мантуя, Лоди-Крема және Сондрио провинциялары кірді. Венецияға Венеция, Верона, Падуа, Виченца, Тревизо, Ровиго, Беллуно және Удине провинциялары кірді. 1855 жылы Императорлық және Корольдік Статистика басқармасы жариялаған Карл фон Цоерниг-Цернхаузеннің этнографиялық картасына сәйкес, Ломбардия-Венеция Корольдігінің халқы 5,024,117 адамды құрады, олар келесі этникалық топтардан тұрды: 4,625,746 итальян (Ломбардиялық венециялықтар); 351,805 фриулиялық; 12,084 неміс (Венециядағы кимбрийлер); 26,676 словенец; және 7,806 еврей. 1428 жылдан бері алғаш рет Ломбардия бірлік ретінде қайта пайда болды, тарихта алғаш рет «Ломбардия» термині осы нақты бірлік атау үшін ресми түрде қолданылды, бірақ Солтүстік Италияның барлығы үшін емес. Әкімшілік ішкі және сыртқы байланыстар мен құжаттарда итальян тілін пайдаланды, ал оның саясат, қаржы немесе сот саласындағы үстемдігіне австриялық шенеуніктер күмән келтірмеді. «Gazzetta di Milano» (1816-1875) газеті итальян тілінде шығып, корольдіктің ресми басылымы болды. Әкімшілікте жұмыс істейтін мемлекеттік қызметкерлердің басым бөлігі итальяндықтар болды, олардың шамамен 10% ғана Австрия империясының басқа аймақтарынан тартылды. Кейбір екі тілді, итальян және неміс тілдерін білетін мемлекеттік қызметкерлер көршілес Тироль графтығынан келді. Дегенмен, неміс тілі әскерилердің ресми тілі болды, ал жоғары полиция шенеуніктері империяның басқа бөліктерінен келген, неміс тілінде сөйлейтін адамдар еді. Жоғары губернаторлық лауазымдар да австриялық аристократтарға берілді. Австриялық генерал Карл фон Шёнхальс өзінің естеліктерінде Австрия әкімшілігінің ауыл халқы мен Павия және Падуа университеттерінде білім алған орта таптың қолдауын алғанын жазды, олар әкімшілікте мансапқа ие бола алды. Шёнхальс сондай-ақ австриялықтардың жергілікті аристократтарға жоғары мемлекеттік лауазымдарды сенімсіздікпен қарап, бас тартқанын атап өтті, себебі олар дәстүрлі түрде университет білімін алмады және отбасылық байланыстары арқасында жетекшілік позицияға ие болды. Осының салдарынан аристократтар қоғамды басқаруда өзін бекіту мүмкіндігінен айырылып, австриялықтарға қарсы тәуелсіздік соғыстарын қолдады.
Administratively the Kingdom of Lombardy–Venetia comprised two independent governments (Gubernien) in its two parts, which officially were declared separate crown lands in 1851. Each part was further subdivided into several provinces, roughly corresponding with the départements of the Napoleonic Kingdom of Italy. Lombardy included the provinces of Milan, Como, Bergamo, Brescia, Pavia, Cremona, Mantua, Lodi Crema, and Sondrio. Venetia included the provinces of Venice, Verona, Padua, Vicenza, Treviso, Rovigo, Belluno, and Udine. According to the Ethnographic map of Karl von Czoernig Czernhausen, issued by the Imperial and Royal Administration of Statistics in 1855, the Kingdom of Lombardy–Venetia then had a population of 5,024,117 people, consisting of the following ethnic groups: 4,625,746 Italians (Lombard Venetians); 351,805 Friulians; 12,084 Germans (Cimbrians in Venetia); 26,676 Slovenians; and 7,806 Jews. For the first time since 1428, Lombardy reappeared as an entity, the first time in history that the term "Lombardy" was officially used to call specifically that entity and not for the whole of Northern Italy. The administration used Italian as its language in its internal and external communications and documents, and the language's dominant position in politics, finance or jurisdiction was not questioned by the Austrian officials. The Italian language [[Gazzetta di Milano (1816 1875) was the official newspaper of the kingdom. Civil servants employed in the administration were predominantly Italian, with only about 10% of them being recruited from other regions of the Austrian Empire. Some bilingual Italian German speaking civil servants came from the neighbouring County of Tyrol. The German language, however, was the command language of the military, and top police officials were native German speakers from other parts of the empire. The highest governorships were also reserved for Austrian aristocrats. Austrian General Karl von Schönhals wrote in his memoirs that the Austrian administration enjoyed the support of the rural population and the middle class educated at the universities of Pavia and Padua, who were able to pursue careers in the administration. Von Schönhals further noted that the Austrians mistrusted and refused the local aristocrats from high government offices, as they traditionally had rejected university education and had been able to gain leadership positions because of their family background. Consequently, the aristocrats saw themselves deprived of the possibility of establishing themselves in the management of society and supported the wars of independence against the Austrians.