Кіріспе
Орталық Еуропа археологиялық мәдениеті (б.з.д. 5000–4000 ж.)
NOTOC
The Lengyel culture is an archaeological culture of the European Neolithic, centered on the Middle Danube in Central Europe. It flourished from 5000 to 4000 BC, ending with phase IV, e. g., in Bohemia represented by the 'Jordanow/Jordansmühler culture'. It is followed by the Funnelbeaker culture/TrB culture and the Baden culture. The eponymous type site is at Lengyel in Tolna county, Hungary. It was preceded by the Linear Pottery culture and succeeded by the Corded Ware culture. In its northern extent, overlapped the somewhat later but otherwise approximately contemporaneous Funnelbeaker culture. Also closely related are the Stroke ornamented ware and Rössen cultures, adjacent to the north and west, respectively. Subgroups of the Lengyel horizon include the Austrian/Moravian Painted Ware I and II, Aichbühl, Jordanów/Jordanov/Jordansmühl, Schussenried, Gatersleben, etc. It is a wide interaction sphere or cultural horizon rather than an archaeological culture in the narrow sense. Its distribution overlaps with the Tisza culture and with Stroke Ornamented Pottery (STK) as far north as Osłonki, central Poland. Lengyel pottery was found in western Hungary, the Czech Republic, Slovakia, Austria, Poland, and Slovenia. Several Sopot culture finds in Croatia and Hungary were dated to the same general periods as the Lengyel culture finds. Influence in pottery styles is found even further afield, in parts of Germany and Switzerland. Agriculture and stock raising (mainly cattle, but also pigs, and to a lesser extent, ovicaprids) was practiced, though many wild faunal remains have also been recovered. Settlements consisted of small houses as well as trapezoid longhouses. These settlements were sometimes open, sometimes surrounded by a defensive ditch. Inhumation was in separate cemeteries, in the flexed position with apparently no preference for which side the deceased was laid out in. Lengyel sites of the later period show signs of the use of copper in form of beads and hammered ribbons, marking the dawn of the Chalcolithic period in Central Europe. It was associated with the cover term Old Europe by Marija Gimbutas, though may have been undergone "kurganization" by the Proto Indo Europeans and become integrated into the successor Globular Amphora culture. According to archaeogenetic studies, its population had no or negligible amount of Indo European steppe ancestry.
Ленгель мәдениеті – Орталық Еуропадағы Орта Дунай өңірінде орналасқан Еуропалық неолиттің археологиялық мәдениеті. Ол б.з.д. 5000–4000 жылдары дамып, IV кезеңімен аяқталды, мысалы, Богемияда «Иорданов/Иордансмюлер мәдениеті» арқылы көрініс берді. Одан кейін Фуннелбикер/TrB мәдениеті және Баден мәдениеті келеді. Атау беруші типтік орны – Венгрияның Толна округіндегі Ленгель қаласы. Оған дейін Сызықты керамика мәдениеті, ал одан кейін Сымды керамика мәдениеті болды. Солтүстік бөлігінде шамамен бірдей кезеңдегі, бірақ сәл кейінірек Фуннелбикер мәдениетімен қабаттасты. Солтүстік және батысқа жақын орналасқан Строк өрнекті керамика және Рёссен мәдениеттерімен де тығыз байланысты. Ленгель горизонтының кіші топтарына Австрия/Моравия суретті керамикасы I және II, Айхбюль, Иорданов/Иорданов/Иордансмюль, Шуссенрид, Гатерслебен және т.б. жатады. Бұл тар мағынадағы археологиялық мәдениет емес, кең өзара әрекеттесу аймағы немесе мәдени көкжиең. Оның таралуы Тиса мәдениетімен және Польшаның орталық бөлігіндегі Ослонкиге дейін созылатын Строк өрнекті керамикасымен (STK) үндеседі. Ленгель керамикасы Батыс Венгрия, Чехия, Словакия, Австрия, Польша және Словенияда табылған. Хорватия мен Венгриядағы бірнеше Сопот мәдениетінің қазбалары Ленгель мәдениетінің қазбаларымен бірдей кезеңге жатады. Германия мен Швейцарияның кейбір аймақтарында да керамика стильдерінің ықпалы байқалады. Ауыл шаруашылығы және мал шаруашылығы (негізінен ірі қара мал, шошқа және аз дәрежеде едік мал) жүргізілді, сонымен қатар көптеген жабайы жануарлардың қалдықтары да табылды. Елді мекендер кішкентай үйлерден және трапеция пішіндес ұзын үйлерден тұрды. Бұл елді мекендер кейде ашық, кейде қорғаныс ормен қоршалған. Жерлеу зираттарда, дене бүгілген күйде жасалды, марқұмның қай жағына жатқызылғанына қарамастан. Кейінгі кезеңдегі Ленгель орындарында мыс қолданылғанының белгілері бар, олар білезіктер мен соғылған жолақтар түрінде кездеседі, бұл Орталық Еуропадағы халколит кезеңінің басталуын білдіреді. Мария Гимбутас бұл мәдениетті «Ескі Еуропа» деп атады, бірақ прото-индоевропалықтардың «күргендеуіне» ұшырап, кейін Глобулярлы амфора мәдениетіне енген болуы мүмкін. Археогенетикалық зерттеулерге сәйкес, оның халқында индоевропалық далалық ата-бабалардың іздері жоқ немесе өте аз.
NOTOC
The Lengyel culture is an archaeological culture of the European Neolithic, centered on the Middle Danube in Central Europe. It flourished from 5000 to 4000 BC, ending with phase IV, e. g., in Bohemia represented by the 'Jordanow/Jordansmühler culture'. It is followed by the Funnelbeaker culture/TrB culture and the Baden culture. The eponymous type site is at Lengyel in Tolna county, Hungary. It was preceded by the Linear Pottery culture and succeeded by the Corded Ware culture. In its northern extent, overlapped the somewhat later but otherwise approximately contemporaneous Funnelbeaker culture. Also closely related are the Stroke ornamented ware and Rössen cultures, adjacent to the north and west, respectively. Subgroups of the Lengyel horizon include the Austrian/Moravian Painted Ware I and II, Aichbühl, Jordanów/Jordanov/Jordansmühl, Schussenried, Gatersleben, etc. It is a wide interaction sphere or cultural horizon rather than an archaeological culture in the narrow sense. Its distribution overlaps with the Tisza culture and with Stroke Ornamented Pottery (STK) as far north as Osłonki, central Poland. Lengyel pottery was found in western Hungary, the Czech Republic, Slovakia, Austria, Poland, and Slovenia. Several Sopot culture finds in Croatia and Hungary were dated to the same general periods as the Lengyel culture finds. Influence in pottery styles is found even further afield, in parts of Germany and Switzerland. Agriculture and stock raising (mainly cattle, but also pigs, and to a lesser extent, ovicaprids) was practiced, though many wild faunal remains have also been recovered. Settlements consisted of small houses as well as trapezoid longhouses. These settlements were sometimes open, sometimes surrounded by a defensive ditch. Inhumation was in separate cemeteries, in the flexed position with apparently no preference for which side the deceased was laid out in. Lengyel sites of the later period show signs of the use of copper in form of beads and hammered ribbons, marking the dawn of the Chalcolithic period in Central Europe. It was associated with the cover term Old Europe by Marija Gimbutas, though may have been undergone "kurganization" by the Proto Indo Europeans and become integrated into the successor Globular Amphora culture. According to archaeogenetic studies, its population had no or negligible amount of Indo European steppe ancestry.
Археогенетика
Липсон және басқалар (2017), Нарасимшан және басқалар (2019) және Паттерсон және басқалар (2022) Венгриядан алынған Ленгель мәдениетіне жатқан тоғыз адамда Y гаплогруппалары H, H P96, I2a2a S6635, I2a1a1b S21825, G2a2a1 PF3148, J2a1a2b Z6055, C1a2 V86 және E1b1b1a1b1 L618 анықталды. Алынған мтДНК U8b1a2b, N1a1a, T2b, H және H44, J1c, W1 түрлерінің әр түрлі тармақтарынан құралды. ADMIXTURE талдауы бойынша, олардың тегінің шамамен 85-98% ерте еуропалық фермерлерге, 4-12% батыс аңшы-жинаушыларға және 0-3% батыс далалық мал өсірушілерге байланысты болды.