Кіріспе

Жойылып кеткен сүтқоректі жануарлар түрі
жойылып кеткен түр

Кіші білби (Macrotis leucura), сондай-ақ яларла, кіші қоян құлақты бандикут немесе ақ құйрықты қоян құлақты бандикут деп те аталады, қоянға ұқсас сүтқоректі жануар еді. Бұл түрді алғаш рет Олдфилд Томас 1887 жылы Британ мұражайының сүтқоректілер коллекциясынан алынған бір дана бойынша Peregale leucura деп сипаттады. Жас қоянның мөлшерімен тең бұл түр Орталық Австралияның шөлдерінде өмір сүрді. 1950-1960 жылдардан бері ол жойылып кеткен деп есептеледі.

Таксономия

Оллдфилд Томас 1887 жылы түрдің сипаттамасын жариялады, Аделаидадағы Британдық мұражайға "J. Beazley" деп жіберілген, белгісіз жерден алынған үлгіні пайдаланды; автор үлгінің Солтүстік территориядан немесе оңтүстік Аделаида қаласының аймағынан алынғанын анықтады. Оллдфилд Томас "қоян бандикоты" Macrotis lagotis-пен туыстығын мойындады, бұл түр бұрын Peragale туысына жатқызылған, бірақ жаңа түрді сипаттаған үлгілердегі айырмашылықтарды анықтады. Сондай-ақ, бұл түр синоним ретінде де танылды. Финлейсон 1935 жылы осы туыстың мәселесін қайта қарады. Түрдің атауларының бірі – ақ құйрықты бильби. Оның жүнінің түсі ақшыл сарғыш қоңырдан сұр қоңырға дейін, ал ішкі жағында ақ немесе сарғыш ақ жүн, ал аяқтары мен құйрығы ақ болды. Бұл жануардың құйрығы ұзын, оның жалпы дене ұзындығының шамамен 70% құрады. Macrotis-тің жұмсақ жібектей текстуралы ұзын жүні бар, түрдің ұзын құйрықтары мен жылдам қозғалатын құлақтары кәдімгі қоянға (лагморфтарға) ұқсас; олар ұзын және тар тұмсықтары бар, жер қазғыш жануарлар. Бұл түрдің жалпы түсі Macrotis lagotis-ке қарағанда көңілдірек және кішірек болды; M. leucura-ның құлақтары негізінен ұшына дейін 63 мм өлшенді. Құйрығының астыңғы жағында негізінде сұрғылт дақ бар, бірақ ұзын және бұталы жүні көбінесе ақ. Питер Шоутен бұл жануарды өзінің табиғи ортасында бейнелейтін сурет салған.

Таралуы және мекендейтін ортасы

Бұрынғы таралу аймағы мен таралуы туралы өте аз мәлімет бар, себебі заманауи тарихта бұл түр тек алты рет кездестірілген, ал алғашқысы белгісіз аймақтан алынған. Қазіргі уақытта бұл түр құрғақ Орталық Австралия мен Солтүстік-Шығыс Оңтүстік Австралиядағы Гибсон және Ұлы Құмды шөлдерінде, сондай-ақ Айр көлінің бассейнінің солтүстік жартысындағы Солтүстік Территорияның Оңтүстік-Шығысында мекендеген. Бұл түр сонымен қатар қоныс аударған кеміргіштерді аулап жеген. Ол құмдықтарда терең қуыстар жасап, күндіз кіреберісті бос құммен жапқан. Бұл түрдің маусымдық емес көбейетіні және егіз туудың оған тән екені айтылады. Финлейсонның сөзіне сәйкес, бұл жануар сол аймақта көптеп кездескен, бірақ Австралияның жергілікті халықтарының ауызша дәстүрі оның 1960 жылдарға дейін сақталғанын көрсетеді. Кіші бильби санының азаюы мен соңында жойылуы бірнеше факторға байланысты болды. Мысық және түлкі сияқты жатсырт жыртқыштардың әкелуі, қоянмен азық үшін бәсекелестік, өрт режимінің өзгеруі және ортаның нашарлауы – бұл түрдің жойылуына себеп болған факторлар. Алайда, Джейн Торнбек пен Мартин Дженкинс өздерінің кітабында оның таралу аймағының басты бөлігіндегі өсімдік жамылғысының сақталғанын, мал мен қоянның жайылуына аз дәлел бар екенін және кіші бильбидің жойылуына мысықтар мен түлкілердің себеп болуы мүмкін екенін айтады.