Кіріспе

Үшінші конституциялық билік саласы

Америка Құрама Штаттарының федералды сот жүйесі – АҚШ Конституциясы және федералды үкімет заңдарына сәйкес құрылған Америка Құрама Штаттары федералды үкіметінің үш билік саласының бірі. АҚШ федералды сот жүйесі негізінен АҚШ Жоғарғы Сотынан, АҚШ Апелляциялық соттарынан және АҚШ Округтік соттарынан тұрады. Сондай-ақ, оған басқа да екінші деңгейдегі федералды соттар кіреді. Конституцияның III бабы Жоғарғы Сот құруды талап етеді және Конгреске басқа федералды соттарды құруға және олардың қарауына шектеулер қоюға рұқсат береді. III бапта федералды судьялар отставкаға шыққанға, импичмент жарияланып сотталғанға дейін немесе қайтыс болғанға дейін Сенаттың келісімімен Президент тағайындайды.

Соттар

Барлық федералдық соттар ресми атауларында "Америка Құрама Штаттары" (қысқартылғанда "А.Қ.Ш.") деген сөздермен оңай анықталады; ешбір штаттық сот өзінің атының бір бөлігі ретінде бұл белгіні қолдана алмайды. Федералдық соттар, әдетте, алғашқы инстанцияда істерді қарап шығатын соттарға және төменгі соттардың даулы шешімдерін қайта қарауға арналған апелляциялық соттарға бөлінеді.

АҚШ Жоғарғы соты

АҚШ Жоғарғы Соты – соңғы инстанция болып табылатын сот. АҚШ Апелляциялық соттарының шешімдері Жоғарғы Сотқа шағымдануға жатады, бірақ көптеген федералдық істер үшін Апелляциялық сот – «соңғы нүкте». Кейбір зерттеушілер федералдық соттардың тағы бір шектеуі – сот шешімдеріне атқарушы биліктің мойын бұрмауы екенін айтады, онда атқарушы билік оларды міндетті прецедент ретінде қабылдаудан жаңылғандай болады. АҚШ-тың ішкі кірістер заңдарын Ішкі кірістер қызметі арқылы басқару контекстінде, мойын бұрмаулар (қабылдаулар бойынша әрекеттер деп аталатын құжаттар сериясында жарияланған) «әдетте stare decisis немесе прецедент қағидасының қолданылуына әсер етпейді». Салық органы «осы қағидаларды мойындайды және әкімшілік рәсімдер кезінде мәселелерді көбінесе мойындайды». Дегенмен, сирек жағдайларда, IRS белгілі бір округте осы мәселе бойынша істі жоғалтқан болса да, сол округтегі заңдық мәселені сотқа беруді жалғастыра алады.

Тарих

Конфедерация мақалалары Конституцияға дейін Конгресске Америка Құрама Штаттарының сот билігін алғаш рет құру үшін нақты негіз берді. IX бапта есептелген бұл билік, АҚШ юрисдикциясын пираттық және ашық теңізде жасалған қылмыстар бойынша сотқа беруге, жау кемелерін ұстау туралы штаттық сот шешімдерінен соңғы шағымдарды қабылдауға, екі немесе одан көп штат арасындағы дауларды (шекаралар мен юрисдикция бойынша дауларды қоса алғанда) шешудің соңғы жолы болуға және екі немесе одан көп штаттар берген, жерді иелену құқығы туралы қайшылықты шарттардан туындаған жеке тұлғалар арасындағы дауларды соңғы шешіммен анықтауға мүмкіндік берді. Тұтқынға алу істері жөніндегі апелляциялық сот – АҚШ құрған алғашқы сот болды. Коннектикут пен Пенсильвания, Нью-Йорк пен Массачусетс, Джорджия мен Оңтүстік Каролина штаттары арасындағы шекаралық дауларды шешу үшін қосымша АҚШ соттары құрылды. Солтүстік-Батыс аймағы үшін де АҚШ соты құрылды. 1789 жылы Конституция күшіне енгеннен кейін Конгресс федералды сот жүйесін толығымен құруға өкілеттік алды. Конституцияның өзі тек Жоғарғы Сотты құрды. 1789 жылғы Сот жүйесі туралы заң Конституцияға сәйкес құрылған алғашқы төменгі (яғни, бірінші инстанция) федералды соттарды құрды және бірінші ІІІ баптағы судьяларды бекітті. АҚШ-тың барлық заң мектептері АҚШ федералды соттарының өкілеттіктері мен шектеулеріне ерекше назар аударатын, сотқа жүгіну мүмкіндігі, бас тарту доктриналары, күшін жою доктринасы және habeas corpus сияқты тақырыптарды қамтитын таңдау курсын ұсынады.