Курд Закс: Музыкалық аспаптарды зерттеуші және оның мұрасы
Curt Sachs
Курти Сакс (1881-1959) – неміс музыктанушысы, музыкалық аспаптарды зерттеудің (органология) негізін қалаушылардың бірі. Hornbostel–Sachs жүйесін жасаған.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Неміс ашкенази еврей музыкатанушысы (1881–1959)
German Ashkenazi Jewish musicologist (1881–1959)
Курт Сакс (; 29 маусым 1881 – 5 ақпан 1959) – неміс музыкатанушысы. Ол қазіргі заманғы органологияның (музыкалық аспаптарды зерттеу ғылымының) негізін қалаушылардың бірі болды. Оның ең маңызды еңбектерінің бірі – Эрих фон Хорнбостельмен бірлесе жасаған Хорнбостель-Сакс жүйесі.
Curt Sachs (; 29 June 1881 – 5 February 1959) was a German musicologist. He was one of the founders of modern organology (the study of musical instruments). Among his contributions was the Hornbostel–Sachs system, which he created with Erich von Hornbostel.
Өмірбаян
Берлинде туған Сакс жастық шағында сол қалада пианино, музыка теориясы және композицияны оқыды. Дегенмен, 1904 жылы Берлин университетінде (кейін ол мұнда музыкология профессоры болды) алған докторлық диссертациясы өнер тарихына қатысты болды, оның жұмысы Верроккионың мүсіндік өнеріне арналған. Ол өнер тарихшысы ретінде мансабын бастады, бірақ көп ұзамай музыкаға көбірек берілді, нәтижесінде музыкалық аспаптардың ірі жинағы – Staatliche Instrumentensammlung директоры болып тағайындалды. Ол жинақтың көп бөлігін қайта ұйымдастырып, жаңартты, осылайша органолог ретіндегі мансабы басталды. 1913 жылы Сакс өзінің «Музыкалық аспаптардың нақты лексиконы» (Real Lexicon der Musikinstrumente) атты кітабын жариялады, бұл 200 жылдың ішінде музыкалық аспаптарға жасалған ең толық шолу болды. Келесі жылы ол және Эрих Мориц фон Хорнбостель «Zeitschrift für Ethnologie» журналында музыкалық аспаптарды жіктеудің жаңа жүйесін жариялап, танымал болды. Бұл жүйе бүгінде Сакс-Хорнбостель жүйесі деп аталады. Ол жылдар бойы бірнеше рет қайта қаралып, сынға ұшырады, бірақ этномузыкологтар мен органологтар арасында ең көп қолданылатын жіктеу жүйесі болып қала береді. 1933 жылы нацистер билікке келген кезде, Сакс еврей болғандықтан нацистік партия тарапынан Германиядағы лауазымдарынан босатылды. Осының салдарынан ол Парижге, содан кейін АҚШ-қа көшіп, Нью-Йорк қаласына қоныстанды. 1937-1953 жылдары Нью-Йорк университетінде оқытумен қатар, Нью-Йорк қалалық кітапханасында да жұмыс істеді. 1953 жылы Колумбия университетінде қосымша профессор болып тағайындалды және 1959 жылы қайтыс болғанға дейін осы қызметте болды. Ол Америка музыкологиялық қоғамының мүшесі болды және 1948-1950 жылдары президенті қызметін атқарды. Оның көптеген кітаптарында ырғақ, би және музыкалық аспаптар туралы еңбектер бар, ал 1940 жылы жарық көрген «Музыкалық аспаптар тарихы» (The History of Musical Instruments) бүкіл әлем бойынша музыкалық аспаптардың тарихына толық шолу жасаған ең маңызды еңбектердің бірі саналады. Ол W. W. Norton & Company компаниясымен ұзақ қарым-қатынас жасады, оның «Көне дүниеде музыканың қалыптасуы» (The Rise of Music in the Ancient World, 1943) кітабы осы қарым-қатынастың бастауы болды. Бұл еңбектер кейбір аспектілерде жаңа зерттеулермен алмастырылғанмен, олар әлі де осы саладағы маңызды мәтіндер саналады. Сакс 1959 жылы Нью-Йорк қаласында қайтыс болды. Сакстың мұрасын құрметтеу үшін 1983 жылы Американдық музыкалық аспаптар қоғамы Курт Сакс сыйлығын құрды, ол органология саласына елеулі үлес қосқан тұлғаға жыл сайын табыс етіледі.
Born in Berlin, Sachs studied piano, music theory and composition as a youth in that city. However, his doctorate from Berlin University (where he was later professor of musicology) in 1904 was on the history of art, with his thesis on the sculpture of Verrocchio. He began a career as an art historian, but promptly became more devoted to music, eventually being appointed director of the Staatliche Instrumentensammlung, a large collection of musical instruments. He reorganised and restored much of the collection, and his career as an organologist began. In 1913, Sachs saw the publication of his book Real Lexicon der Musikinstrumente, probably the most comprehensive survey of musical instruments in 200 years. The following year, he and Erich Moritz von Hornbostel published the work for which they are probably now best known in Zeitschrift für Ethnologie, a new system of musical instrument classification. It is today known as the Sachs Hornbostel system. It has been much revised over the years, and has been the subject of some criticism, but it remains the most widely used system of classification by ethnomusicologists and organologists. When the Nazis came to power in 1933, Sachs was dismissed from his posts in Germany by the Nazi Party because he was a Jew. As a result, he moved to Paris, and later to the United States, where he settled in New York City. From 1937 to 1953 he taught at New York University, and also worked at the New York Public Library. In 1953, he was appointed adjunct professor at Columbia University, a post he held until his death in 1959. He was a member of the American Musicological Society and served as president from 1948 to 1950. His numerous books include works on rhythm, dance and musical instruments, with his The History of Musical Instruments (1940), a comprehensive survey of musical instruments worldwide throughout history, seen as one of the most important. The long relationship he had with W. W. Norton & Company began with The Rise of Music in the Ancient World (1943). Although these works have been superseded by more recent research in some respects, they are still seen as essential texts in the field. Sachs died in 1959 in New York City. In honor of Sachs' legacy, the American Musical Instrument Society established the Curt Sachs Award in 1983, which it gives each year to an individual who has made significant contributions to field of organology.