Кіріспе

Ex parte Young, 209 U.S. 123 (1908) – АҚШ Жоғарғы Сотының ісі, штаттардың ең жоғары билігіне қарамастан, федералдық заңға немесе Конституцияға қайшы әрекет еткен жағдайда, федералдық соттарда штат өкілдеріне қарсы шаралар (тоқтау бұйрығы) беруге мүмкіндік береді.

Фактілер

Миннесота штаты теміржолдардың штатта қандай ақы алуына шектеу қоятын заңдар қабылдады және бұзушыларға айыппұл салу, тіпті түрмеге қамау сияқты қатаң жазалар белгіледі. Солтүстік Тынық мұхиты темір жолының акционерлері АҚШ-тың Миннесота округінің апелляциялық сотына заңдардың Конституцияға қайшы екенін, олардың Конституцияның 14-толықтыруының процессуалдық кепілдіктерін, сондай-ақ сауда саласындағы ережелерді бұзатынын мәлімдеді. Акционерлер теміржол компаниясын заңды орындаудан тоқтатуға талаппен сотқа берді. Олар сондай-ақ Миннесотаның Бас прокуроры Эдвард Т. Янгты заңды күшіне енгізуге тыйым салу үшін сотқа шақырып алды. Янг 11-толықтыруға сәйкес, басқа штаттардың азаматтары штаттарды федералды сотта соттаудан тыйым салады, демек соттың істі қарауға құқығы жоқ деп мәлімдеді. Бірақ федералды апелляциялық сот Янгқа заңды орындауға тыйым салды. Келесі күні Янг Миннесота штатының сотына жүгінді, федералды соттың тыйымын бұза отырып, теміржолдарды заңға бағынуға мәжбүрлеуді талап етті. Сот Янгтің әрекеттерін түсіндіруді талап етті, ол 11-толықтыру туралы мәлімдемесін қайталады. Янгтың федералды соттың тыйымын бұзғаны, Миннесота заңын штаттық сотта күшіне енгізу арқылы сот Янгты сотқа шақырды. Янг АҚШ Маршалдарының күзетіне берілді, сондықтан ол АҚШ Жоғарғы Сотына босату туралы қаулы шығару үшін өтініш білдірді.

Келіспеушіліктер

Төреші Джон Маршалл Харлан ашуланып, Янгқа қарсы сотқа шағымданудың жалғыз себебі оның штат өкілі болғаны және сот шешімінің нәтижесі штаттың мүмкіндіктерін шектеуге алып келетінін жазды. Осылайша, бұл Он бірінші түзетуде тыйым салынған, штатқа қарсы тікелей шағымданудан ешқандай айырмасы жоқ. Харлан штаттың тек өкілдері арқылы ғана әрекет ете алатынын, ал бұл шешім штатты сотта өкілдік етуден айыратынын атап өтті. Сондықтан ол бұл шешімді "біздің үкімет жүйесіндегі радикалды өзгеріс" деп сынап, "Конституция қабылданғанда немесе Он бірінші түзету елдің жоғарғы заңының бір бөлігі болғанда ешқашан ойламаған, штаттарды бағынышты жағдайға түсіретінін" айтты. Харлан сондай-ақ Конституциялық құқықтарды федералдық соттардың орнына штаттық соттар арқылы қорғауға болатынын мәлімдеді. Егер штаттың төменгі соты Конституцияны сақтамаса, олар штаттың жоғарғы сотына шағымдануға болады, ал содан кейін АҚШ Жоғарғы Сотына жүгінуге болады.