Кіріспе

Американдық жарыс машиналарын жасаушы және құрастырушы Харольд Арминий Миллер (9 желтоқсан 1875 – 3 мамыр 1943), көбінесе Гарри деп аталды, 1920-1930 жылдары ең белсенді болған американдық жарыс машиналарын жасаушы және құрастырушы. Гриффит Борджсон оны "американдық жарыс машинасы тарихындағы ең ұлы шығармашылық тұлға" деп атады. Миллер жасаған машиналар Индианаполис 500-де тоғыз рет жеңіске жетті, ал оның қозғалтқыштарын қолданған басқа машиналар тағы үш рет жеңіп алды. 1923-1928 жылдар аралығында Инди 500 жарысына қатысқан машиналардың 83%-ы Миллердің машиналарынан құралды.

Өмірбаян

Миллер 1875 жылдың 9 желтоқсанында Висконсин штатының Меномони қаласында Джейкоб Миллердің (1833–1900) және Марта Энн (Таттл) Миллердің (шамамен 1835–1922) отбасында дүниеге келді. Миллердің автомобиль бизнесіндегі алғашқы жұмысы – қысқа ғұмырлы Йель автомобиль компаниясы. Йельден ол Мичиган штатының Лансинг қаласына көшіп, автокөлік саласындағы пионер Рэнсом Э. Олдспен Oldsmobile компаниясында жұмыс істеді. Ол жерде ол алғашқы Вандербильт кубогы жарыстарында жарыс механігі болып жұмыс істеді. 1906 жылғы жарыс маусымы нашар өткеннен кейін Миллер Лос-Анджелес, Калифорнияға барып, карбюратор өндірісіне маманданған шағын машина жасау шеберханасын ашты. Миллердің инновацияларының қатарында, мүмкін, велосипедке орнатылған алғашқы қозғалтқыш және алғашқы сыртқы мотор бар. Миллер 4 цилиндрлі қозғалтқыш жасап, оны қайыққа орнатты. Оның көршісі Оле Эвинруд екі цилиндрді алып тастап, алғашқы сыртқы моторды патенттеді. Миллер сондай-ақ алғашқы алюминий поршеньдерді жасады, бүгінге дейін қозғалтқыштарды әзірлеуде қолданылатын алюминий қорытпаларын және Гельмгольц резонаторларын пайдаланатын алғашқы карбюраторлар мен индукциялық жүйелерді жасады. Карбюратор бизнесімен жарысқа қатысуы оны алдымен жарыс машиналарын жөндеуге, содан кейін құрастыруға әкелді. 1910 жылдары Миллер карбюраторларын сату арқылы жылына 1 миллион доллар табады. 1920 жылдардың басында ол өзінің 3,0 литрлік (183 куб дюйм) қозғалтқышын жасады. Ол өзінің шеберханасында қызмет көрсеткен Дюсенберг және Peugeot қозғалтқыштарының әртүрлі конструкцияларынан шабыттанды. Онда 4 цилиндр, жоғары орналасқан екі құбырлы вал және цилиндрге 4 клапан болды. Томми Милтон осы қозғалтқышты жасау үшін қаржылай қолдау көрсетті, бірақ онымен бірінші жеңіске жеткен Джимми Мерфи болды. Ол Джимми Мерфидің Дюсенберг машинасын 1922 жылғы Индианаполис 500 жарысында жеңіске жеткізді. Содан кейін Миллер өзінің 2,0 және 1,5 литрлік (122 және 91 куб дюйм) қозғалтқыштарының турбокомпрессорлы нұсқаларын қолданатын Миллер бір орындық жарыс машиналарын жасауға кірісті. Қозғалтқыштар 1929 жылға дейін 500 жарысында тағы төрт рет жеңіс алды, екі рет (1926 және 1928) Миллер шассиінде, ал 1929 және 1938 жылдар аралығында тағы жеті рет жарыста жеңімпаз атанды (екі рет, 1930 және 1932 жылдары Миллер шассиінде). 1920-1930 жылдары Миллер қозғалтқыштары бірнеше жарыста жеңіске жетіп, су жылдамдығы бойынша әлемдік рекордтарды орнатты. Судағы қозғалтқыштарымен жеңіске жеткендердің арасында ұлы Гар Вуд болды. 1933 жылы Миллер банкротқа ұшырады. Оның шеберхана бастығы және бас механик Фред Оффенхаузер бизнесті сатып алып, 1980 жылдарға дейін сәтті жарысқан Оффенхаузер ретінде қозғалтқышты дамытуды жалғастырды. Банкроттан кейін Миллер Индианаполис 500 жарысына құмар Престон Такермен жарыс машиналарын жасады, ал 1935 жылы олар Миллер және Такер, Инк. компаниясын құрды, оның алғашқы жұмысы Генри Форд үшін он модификацияланған Ford V8 жарыскерлерін жасау болды. Олардың дамуы мен сынақтарына жеткілікті уақыт болмағандықтан, барлық бұл машиналар, құбырларға тым жақын орнатылған рульдік механизмдер қызып, істемей қалғандықтан жарыстан шығып қалды. Кейіннен дизайнды жекеменшік жарысшылар жетілдірді, ал 1948 жылға дейін Индианаполисте үлгілері болды. Миллер және Такер, Инк., Индианаполиске көшіп, жарыс машиналарын әзірлеуді және жасауды жалғастырды. 1930 жылдардың аяғында Миллер мен Такер сонымен қатар Такер ұрыс машинасының прототипін жасап, оны Голландия және АҚШ үкіметтеріне сатуға тырысты. Машина тас жолда да, қиын жерде де жүруге қабілетті болды және бірнеше инновациялық ерекшеліктері болды, соның ішінде электрмен жұмыс істейтін қару мұнарасы, оны АҚШ үкіметі сатып алып, көптеген қолданбаларда, соның ішінде B17 және B29 бомбалаушыларында, PT катерлерінде және десанттық кемелерде қолданды. Миллер Такер ұрыс машинасынан дизайн элементтерін, атап айтқанда, аспасын American Bantam компаниясына алып барды, онда ол алғашқы Jeep-ті әзірлеуге қатысты. Такер мен Миллер 1943 жылы Миллер қайтыс болғанға дейін бірге жұмыс істеді. Такер Миллердің жесірінің жерлеу шығынын төлеуге көмектесті. Миллермен жұмыс істеген кезде Такер бас механик Джон Эдди Оффутпен танысты, ол кейіннен оған 1948 жылғы Такер Седанның алғашқы прототибін әзірлеуге және жасауға көмектесті. Миллер 1943 жылдың 3 мамырында Мичиган штатының Детройт қаласындағы Грейс ауруханасында 67 жасында қайтыс болды.

Марапаттар

1990 жылы Ұлттық спринт машиналарын даңқ залына енгізілді. 1999 жылы Америка Мотор спорты даңқ залына қабылданып, 2003 жылы Автомобиль даңқ залына енгізілді.