Кіріспе

Австралияда туған американдық романист және әңгіме жазушы (1931–2016)

Ширли Хаззард (30 қаңтар 1931 – 12 желтоқсан 2016) – австралиялық-американдық романист, әңгіме жазушы және эссеші. Ол Австралияда туып, АҚШ азаматтығын да алған. Оның 2003 жылғы «Ұлы өрт» романы АҚШ Ұлттық кітап сыйлығын, Майлз Франклин сыйлығын және Уильям Дин Хауэлл медалін жеңіп алды. Хаззард сонымен қатар, Біріккен Ұлттар Ұйымының хатшылығында жұмыс істеген тәжірибесіне негізделген екі кітапты қоса алғанда, көркем емес туындылар да жазды, олар ұйымды қатты сынға алды. Оның әкесі – уэльстік (Режинальд Хаззард), анасы – шотландтық (Кэтрин Стайн Хаззард), екеуі де 1920 жылдары Австралияға көшіп келген және Сидней портының көпірін салған компанияда жұмыс істеген кезде танысқан. Хаззардтың ата-анасы оның сол жердегі университетке оқуға түсуін қалаған, бірақ соғыс кезінде ол қирап кеткен. 1956 жылы ол бір жылға Неапольге жіберілді және Италияны зерттеуге кірісті; одан кейін бірнеше жыл бойы жыл сайын сонда барып тұрды. Хаззардтың соңғы романы «Ұлы өрт» 20 жылдан кейін жарық көрді. Көркем туындылардан басқа, Хаззард Біріккен Ұлттар Ұйымын сынаған екі көркем емес кітап жазды: «Идеалдың жеңілісі» (1973) және «Ақиқаттың сыртын ашу» (1990). «Идеалдың жеңілісі» 1951 жылдан 1955 жылға дейін хатшылықта кең таралған маккартизмнің куәліктерін ұсынады. Хаззард «Капридегі Грин» атты естелік кітап жазды, онда ол күйеуі Фрэнсис Стигмуллермен, Флобер зерттеушісімен, сондай-ақ оның әдебиет және саяхаттанудағы серігі Грэм Гринмен 1960 жылдары танысқанын және оның өзіне әсер еткенін еске алады. Оның соңғы көркем емес туындысы «Ежелгі жағалау: Неапольден хабарлар» (2008) – Стигмуллермен бірлесіп жазылған Неаполь туралы жазбалар жинағы.

Стиль және тақырыптар

Хаззард Генри Джеймс пен Айви Комптон Бернетттің шығармаларына ғибрат алды, сыншылар олардың туындыларындағы ұқсастықтарды, әсіресе диалогтарды қолданудағы ортақтықтарды атап өтті. Хелен мен оның інісі, өліп бара жатқан Бенедикт «тамаша білімді, поэзиямен тіршілік ететін жұп» деп сипатталды, ал Хаззард бір кезде поэзия өмірінің басты орталығы болғанын айтқан. Хаззардтың прозасы поэзияға деген құштарлығын, оның ишараттылығы, нәзік қайталаулары, метафораларды қолдануы және «күнделікті өмірге әсер ететін барлық көрінбейтін күштерге деген қамқорлығы» арқылы көрінеді деп есептеледі. Ричард Эдер The New York Times газетінде Грин Каприде «жазушы Ширли Хаззард сол күні екі онжылдыққа созылған кроссвордты бастады, ол әдеттегі тартымдылығы мен әдептілігінен поэзияның шағын әдеби шеңберіндегі білушілердің жүрекке толы өлеңдерді жатқа айту мүмкіндігін пайдаланды» деп жазды. «Венераның транзиті» 1980 жылы Ұлттық кітап сыншылары шеңберінің сыйлығын жеңіп алды және Австралияның ең ұлы кітаптарының жинағына енді. «Оңтүстік шығанағы» 2010 жылы «Жоғалған Букер» сыйлығына үміткер болды. Хаззард Американың өнер және әдебиет академиясы мен институтының, сондай-ақ Британ Корольдік әдебиет қоғамының мүшесі және Австралия гуманитарлық академиясының құрметті мүшесі болды. 1984 жылы Австралия радиокорпорациясы оны жыл сайын танымал австралиялық тұлғалардың сөз сөйлейтін «Бойер лекциялары» сериясын оқуға шақырды. Лекциялар келесі жылы «Австралияда ересек болу» деген атпен басылды. 2012 жылы оның құрметіне Нью-Йорк қоғамдық кітапханасында және Колумбия университетінде конференция өтті.

Жеке өмір

1963 жылы Хаззард жазушы Фрэнсис Стигмуллерге тұрмысқа шықты және олар Еуропаға көшті. Алғашқыда олар Парижде тұрды, Италияға сапарлар жасады, ал 1970-жылдардың басында Каприде қоныстанды.