Кіріспе
Даулы техника нәрестелердің ұйқы мәселелерін шешу үшін
Фербер әдісі немесе Ферберизация – Ричард Фербердің нәрестелердің ұйқы мәселелерін шешу үшін ойлап тапқан әдісі. Ол балаға сыртқы көмек көрсету алдында белгілі бір уақыт аралығында жылауға рұқсат беру арқылы балаларды өзін-өзі тыныштандыруға «ұйқыға үйретуді» қамтиды.
The Ferber method, or Ferberization, is a technique invented by Richard Ferber to solve infant sleep problems. It involves "sleep training" children to self soothe by allowing the child to cry for a predetermined amount of time at intervals before receiving external comfort.
"Қайқайлаңдар"
"Кри-ит-аут" (CIO) әдісі 1894 жылы Эммет Холттың "Балаларды күту және тамақтандыру" кітабында алғаш рет сипатталған. CIO – ата-ана баланы жұбатар алдында белгілі бір уақыт бойы жылауға рұқсат беретін кез келген ұйқыға үйрету әдісі. "Ферберизация" – осы әдістердің бірі. Фербер баланың жай ғана жылап қалғанын қаламайды, керісінше, ата-ана белгілі бір интервалдармен жұбаныш көрсетіп, қолдау арқылы баланың өзін-өзі тыныштандыруын үйренуіне уақыт беруді жақтайды. Фербердің ұйқыға үйрету әдісін қолдануға ең қолайлы жас – шамамен 6 ай. Марк Вайсблуттың толық жою әдісі сияқты басқа CIO әдістері, Фербер ұсынған нұсқаулардан тыс болғанымен, көбінесе қате түрде "Ферберизация" деп аталады. Вайсблут "Ферберизацияны" біртіндеп жою деп атайды. Кейбір педиатрлар CIO-ның кез келген түрі қажетсіз және балаға зиянды деп санайды.
Фербiрлеу қорытындылары
Фербер сәбиді ұйықтатуға арналған әртүрлі тәжірибелерді талқылайды және сипаттайды. «Ферберизация» термині қазір көбінесе келесі техникаларды білдіреді:
Баланың ұйықтауына дайындалу үшін қадамдар жасаңыз. Бұл түнгі салты мен күндізгі шараларды қамтиды. Ұйықтау уақытында баланы төсекте қалдырып, бөлмеден шығыңыз. Баланың тынышуы үшін, уақыт аралығын біртіндеп ұзартып қайта оралыңыз, бірақ оны қолыңызға алмаңыз. Мысалы, бірінші түні үш минуттан кейін, содан кейін бес минуттан кейін, одан кейін әр он минут сайын, бала ұйықтағанша қайта оралу керек. Әр келесі түні, бұрынғы түнгіге қарағанда ұзақ интервалмен қайта оралыңыз. Мысалы, екінші түні бес минуттан кейін, содан кейін он минуттан кейін, одан кейін әр он екі минут сайын, бала ұйықтағанша қайта оралу керек. Бұл техника төрт айлық сәбилерге арналған. Кейбір сәбилер үш айлық шағында түн бойы ұйықтай алады, ал кейбіреулері алты айлық шағында түн бойы ұйықтай алады. Алты айға дейін сәбиге түнгі уақытта тамақ қажет болуы мүмкін, ал барлық сәбилер үш айға дейін түнгі тамақтандыруды қажет етеді.
Сын
Жеті айдан асқан балалардың ұзақ мерзімді салдарына қатысты зерттеуде ұйқыға үйретудің ешқандай пайдалы немесе зиянды әсері жоқ екені анықталды, бірақ "жылатып ұйықтату" әдісі тексерілген жоқ. Зерттеуде екі басқа, көбірек жеңіл әдіс, оның ішінде "лагерьде болу" әдісі сыналыпты. Ортақ балама – бірге ұйықтау, ол да өз тәуекелдерімен және пайдаларымен келеді.
Танымал мәдениетте
Meet the Fockers фильмінде Роберт Де Нироның кейіпкері немересіне Фербер әдісін қолдануға тырысады. Бірақ Роза Кішкентай Джекті жұбатқандықтан, әдіс нәтижесіз аяқталады. "Қазіргі отбасы" телесериалының "Түн бойы ояу" атты эпизодында Митчелл қызы Лилиді Фербер әдісімен ұйықтатуға тырысады, ал оның күйеуі Кэмерон бұған қарсы болады. "Күннің аузында" Хейлидің де Фербер әдісімен ұйықтатылғаны айтылады. "Degrassi: The Next Generation" телесериалының "Need You Now: Part One" эпизодында KC ұлын асырап алған отбасы Фербер әдісін қолданып жатыр екенін біледі. "Raising Hope" телесериалының "Ұйықтатуға үйрету" эпизодында Хоуптың әжелері оны ұйықтатуға тырысады. "Сен туралы мазасыз" телесериалының "Сұхбат" эпизодында Джейми Полды бір түн Фербер әдісін қолдануға көндіреді. Осы процесте олар моральдық және психологиялық салдарлармен бетпе-бет келеді. Эпизодтың барлығы бір кадрмен түсірілген. "White Collar" телесериалының "Қор жинау" эпизодында Моззи Диана Берриганның бала күтімі Каренді Фербер әдісін қолданушы деп айыптайды. "This Is Us" телесериалының 5-ші маусымының 4-ші эпизоды "Шыншылдық" эпизодында Джек Ребекканы "жылап-төгілу" әдісі – шаршаған сәби Кевинге ұйықтауға көмектесудің жалғыз жолы екендігіне көндіруге тырысады, себебі ол өзін-өзі тыныштануға үйренуі керек. Сол сияқты, Кевиннің жасөспірім және ересек өміріндегі қиын жағдайларды өзі жеңіп шығатыны көрсетіледі. "House" телесериалының "The Down Low" эпизодында пациенттің танысы Фербер әдісін Тәттіммен қысқаша талқылайды. "Psych" телесериалының "Rob A Bye Baby" эпизодында Бертон Гастер Фербер әдісімен таныс емес бала күтіміне қарсылық білдіреді. "Confess, Fletch" фильмінде басты кейіпкер тергеу кезінде ұйықтамай жатқан полицей инспекторына "Ferberization Method" әдісі туралы айтады.