Кіріспе
Танатофоралық дисплазия – генетикалық нанғылықтың қатерлі түрі, көбінесе өлімге алып келеді. Бұл ауыр сүйек бұзылысы болып табылады, оны пропорционалды емес кішкентай қабырға қуысы, өте қысқа аяқ-қолдар және қолдар мен аяқтардағы артық тері жиырылуларымен сипатталады.
Thanatophoric dysplasia is a severe skeletal disorder characterized by a disproportionately small ribcage, extremely short limbs and folds of extra skin on the arms and legs.
Симптомдар мен белгілер
Бұл жағдаймен туған нәрестелердің қол-аяқтары пропорционалды емес, қысқа болып келеді және терісінде қосымша бүктемелер пайда болады. Бұл аурудың басқа белгілеріне тар кеуде, кішкентай қабырғалар, жетілмеген өкпелер, үлкен маңдайлы, кең араласқан, айқын көзге түсетін үлкен бас жатады. Танатофоралық дисплазия – өлімге алып келетін, екі түріне бөлінетін сүйек дисплазиясы. І типтісі – өте дамылмаған ризомелиямен, иілген ұзын сүйектермен, тар кеудемен, салыстырмалы түрде үлкен баспен және үш жапырақты бас сүйегінің болмауымен сипатталады. Омыртқада платиспондилия байқалады, бас сүйегінің негізі қысқа болады және көбінесе foramen magnum кішірейеді. Маңдай дөңгелек, гипертелоризм және еріншең мұрын болуы мүмкін. Қол-аяқтар қалыпты, бірақ саусақтары қысқа. ІІ типтісі – қысқа, түзу ұзын сүйектермен және үш жапырақты бас сүйегімен сипатталады. Онда телефон тұтқасы пішіндес ұзын сүйектер және H әрпі пішіндес омыртқалар кездеседі.
Себептер
Бұл фибробласт өсу факторының 3-рецепторындағы мағына өзгертетін мутациялармен байланысты болуы мүмкін. Ол аутосомалық-доминантты жолмен беріледі. Бұл жағдай мұрагерлік болып табылса да, танатофоралық дисплазияның көп бөлігі бұрын отбасында осы аурудың болмаған адамдардағы жаңа мутациялардың нәтижесінде пайда болады. Танатофоралық дисплазиясы бар ешбір адам бала туғандығы белгілі емес, сондықтан бұл аурудың келесі буынға берілгені байқалған жоқ. Танатофоралық дисплазия 20 000-нан 50 000-ға дейін жаңа туған нәрестелердің 1-іне кездеседі, және І типті танатофоралық дисплазия ІІ типті танатофоралық дисплазиядан гөрі көбірек таралған.
Жіктеу
1-типті танатофоралық дисплазиясы бар нәрестелердің сан сүйектері қисық, омыртқа сүйектері жалпақ (платиспондилия) және кеуде қабырғалары қысқа болады. Назар аударыңыз: Дәрігерлер жүктілік кезінде жасалған ультрадыбыс суреттерінде қабырғалар кейде асимметриялық сияқты көрінеді, бірақ шындығында олар солай емес. Кейбір жағдайларда бұл остеогенез имперфектаның (OI) II типін дұрыс емес деп диагностикалауға себеп болды. 2-типті танатофоралық дисплазияда "көкекжапырақ бас" (kleeblattschaedel) деп аталатын ерекше бас пішіні кездеседі.
Болжам
Танатофоралық термині грек тілінде "өлім әкелуші" деген мағынаны білдіреді. Бұл жағдайға шалдыққан балалар көбінесе өлі туады немесе туғаннан кейін көп ұзамай тыныс жетіспеуден қайтыс болады. Шамалы саны балалық жасқа дейін, ал өте аз бөлігі одан да ұзақ өмір сүреді. Өмірге қалғандар өздігінен тыныс алуда қиындыққа тап болады және канюля немесе трахеостомия арқылы жақсылатылған оттегі немесе вентиляциялық қолдау сияқты тыныс алуға көмек қажет етеді. Сондай-ақ, омыртқаның тарылуы және құрысулардың белгілері де болуы мүмкін. 2013 жылғы мәлімет бойынша, ең үлкен жастағы тірі TD қалған адам 29 жастағы әйел болды. Бір ер адам 26 жасқа дейін өмір сүрді. Тағы бір ер адам 20 жасқа дейін өмір сүрді. 1998 жылы АҚШ-та 21 жастағы TD қалған ер адамның бар екені хабарланды, ал Германияда 10 және 12 жастағы екі бала – ұл және қыз TD-мен ауырып жатқаны белгілі болды. Сонымен қатар, 6 жастағы ұл және 1 жастағы екі ұл TD-мен бірге өмір сүрді. 2023 жылғы мәлімет бойынша, 26 жастағы Кристофер Альварес – колумбиялық, Нью-Йоркте TD-мен өмір сүреді.
Өрлеу
Бұл жағдай 60 000 туған баланың біреуінде кездеседі.