Кіріспе
Қытайдағы өзен. Бұрын көптеген басқа атаулармен белгілі болған Цзялинь өзені Сычуань алқабындағы Янцзы өзенінің маңызды саласы болып табылады. Оның аты Шэньси провинциясының Фэнь округіндегі Цзялинь аңғарынан шыққан. Цзялинь өзенінің ең айқын ерекшелігі бұрын оның мөлдір жасыл суы болатын. Одан бұрын ол көбінесе Ба деп аталды, Цзиньша және Янцзы өзендерімен салыстырғанда.
The Jialing River, formerly known by numerous other names, is a major tributary of the Yangtze River in the Sichuan Basin. It is named after the Jialing Valley in Feng County, Shaanxi through which it flows. The Jialing River's most notable characteristic was formerly its pellucid green waters. Before that, it was generally known as the Ba, by comparison with the Jinsha and Yangtze.
География
Цзялинг өзенінің бастауы, атау бойынша, Цзялинден басталады, бұл қытай тілінде "Дзя (嘉陵) қабірі" деген мағынаны білдіреді. Дзя (赵代王嘉) – Чжао (赵国) мемлекетінің соңғы патшасы, Чжао мемлекетін жеңгеннен кейін Цинь мемлекетіне (қазіргі Тяньшуй қаласы, Гансу провинциясы, 甘肃省天水市) әкетілген. Өзен қысқа ғана уақытқа Гансу провинциясынан өтіп, содан кейін Шаньсиге қайта кіріп, оңтүстікке қарай Сычуань провинциясына бағыт алады. Дегенмен, Цзялинг өзенінің ең ұзын тармағы Сычуань провинциясының Аба тибет және Цян автономды облысындағы бастауға дейін жетеді, ал өзеннің жалпы ұзындығы шамалы. Бұл бастау Баозуо өзенінің бастауында орналасқан, ол Байлонг өзенінің саласы болып саналады, ал Байлонг өзені Цзялинг өзені жүйесінің негізгі тармағы және басты саласы болып табылады. Цзялинг және Байлонг тармақтары Сычуань провинциясының Гуанъюань қаласында қосылып, Янцзы өзеніне дейін Цзялинг ретінде ағып жатады. Өзен Лангчжон қаласында Сычуань ойпатының төменгі жағына жетеді және ирек жолмен Чунцин қаласына, содан кейін Янцзы өзенімен қосылатын жерге дейін ағып өтеді. Басты тармақты құрайтын Байлонг өзенінен басқа, Цзялинг өзенінің ірі салаларына Сихан өзені, Фу өзені (сонымен қатар Суй Хэ деп те аталады) және Ку өзені жатады. Сихан өзені Шаньси провинциясында Цзялинг өзенімен қосылады, ал Фу және Ку өзендері Чунцин қаласының Хечуань ауданында Цзялинг өзенінің оң және сол жағалауларына құяды. Цзялинг өзенінің бойында орналасқан қалаларға Тяньшуй, Баоджи, Лонгнан, Гуанъюань, Лангчжонг, Нанчонг және Чунцин жатады. Цзялинг өзенінің алабында және оның салалары бойында орналасқан қалаларға Тяньшуй, Баоджи, Лонгнан, Миянь, Суйнин, Бажонг, Ванюань, Дачжоу және Гуанъань кіреді.
Фауна
Өзенде барлығы 151 түр балық кездеседі, олардың 51 түрі Янцзы өзені бассейніне тән.
Тарих
Хан және Цзялинь алқаптары ежелгі Ба мемлекетінің орталық аймағы болды, оның ірі қалалары олардың салаларының қосылған жерлерінде орналасқан. Цзялинь өзенінің маңызы Чжу мемлекетінің билігін кеңейту кезінде, б.з.б. 5-4 ғасырларда артты. Цзялинь Тан дәуіріндегі суретші Ву Даоцзиге байланысты аңыздың бірінде еске алынады. Император Сюаньцзунның Кайюань дәуірінде Вуға Цзялинь өзенінің бағытын бейнелеу тапсырылды және жұмыс үшін оны Сичуаньға, өзен бойымен саяхаттауға жіберді. Ол император сарайына оралғаннан кейін бір күнде жадынан суретті аяқтады делінеді. Кейде оның өнері Ли Сиксунның бұзғаны айтылады, ол онымен бірге жүріп, көптеген дайын эскиздерден баяу жұмыс істеудің дәстүрлі тәсілін ұстанды. Бірақ, егер бұл оқиға шындыққа жақын болса, онда бұл Вудың эскиздерге тәуелді болмағанын емес, оның жұмыстың жылдамдығын көрсетеді. 1880 жылға қарай, Чунциннің 24 кеме қатынасы гильдиясының төртеуі Цзялинь өзенімен кеме тасымалымен айналысты. Чунцин, Лингши, Лежи және Хэчуаньда кеме жасаушылықтар дамыды. 1920 жылдары Чунциннің сегіз паром гильдиясының бесеуі Цзялинь арқылы маршруттармен жүзіп өтті. 1949 жылы Қытай Азамат соғысы аяқталғаннан кейін өзен бірнеше рет тереңдетіліп, түзуледі, соның нәтижесінде 1970 жылдардың басында жыл бойы кеме жүруге қолайлы болды.