Кіріспе

FDA v. Brown & Williamson Tobacco Corp., 529 U. S. 120 (2000) – АҚШ Жоғарғы Сотының әкімшілік құқықтағы маңызды ісі. Ол Тамақ, дәрі-дәрмектер және косметикалық өнімдер туралы заң Тамақ және дәрі-дәрмек басқармасына (FDA) темекі өнімдерін "дәрі" немесе "медициналық құрал" ретінде реттеуге құқық бермейді деп шешті. Бұл кейіннен "Отбасылық темекі тартуды болдырмау және темекі бақылау туралы" заңмен күшін жойды, ол FDA-ға осындай өнімдерді реттеуге қажетті өкілеттіктерді берді.

Құқықтық принцип

Агенттіктің өкілеттігі оның құрылтай заңымен анықталады. Егер Конгресс агенттікке белгілі бір саланы реттеу құқығын қайта-қайта бермей, және агенттіктің бақылауынан тыс, толыққанды реттеу жүйесін құрса, агенттік сол саланы реттеуге құқылы емес. Бұл жағдайдағы тәсіл, АҚШ-тың «Southwestern Cable Co.» ісіндегі тәсілмен салыстырылады. «Southwestern Cable» ісінде агенттікке, өзінің мақсатына жету үшін қажет болған жағдайда, заңда нақты көзделмеген салаларды реттеуге рұқсат берілген, тіпті осындай құқықтарды алуға бағытталған заңнамалық әрекеттер сәтсіз аяқталған жағдайда да, ал FDA агенттіктерге Конгресс жеке заңнамалық жүйе әзірлеген салаларды реттеуге рұқсат бермейді.

Фактілер мен іс жүргізу тәртібі

Азық-түлік және дәрі-дәрмек басқармасы (FDA) темекі өнімдерін реттеуге тырысты. Темекі компаниялары, оның ішінде Браун & Уильямсон және Филип Моррис компаниялары (басқаларымен қатар), бұл ережелерге қарсы шықты. Аудандық сот талапкердің талабын ішінара қанағаттандырып, ішінара қабылдамады. Апелляциялық сот бұл шешімді күштен шығарып, темекі компаниясының пайдасына шешім шығарды. Жоғарғы Сот соңында апелляциялық соттың темекі компаниясының пайдасына шығарған шешімін растады, FDA-ның аталған ережелерді қабылдау және күшіне енгізу құқығы жоқ екенін мәлімдеді.

Талдау

FDA-ның реттеу құқығы Тамақ, дәрі-дәрмек және косметика туралы заңнан (FDCA) туындады. FDA никотинді «дәрі» деп, ал темекі және түймеленбеген темекіні FDCA мағынасында организмге никотин жеткізетін «құралдар» деп қарастырды. Конгресс FDCA қабылданғаннан кейін темекіге қатысты бірнеше заңдар қабылдады, бірақ FDA ешқашан темекіге бақылау танытқан жоқ. Сот Конгресс FDA-ға темекіні реттеу құқығын беруді көздемегенін және осылайша ережелердің күшін жойғанын мәлімдеді.

Қосымша өзгерістер

Бұл шешім 2009 жылғы Отбасылық темекі тартудың алдын алу және темекіні бақылау туралы заңның қабылдануымен күшін жойды, ол FDA-ға темекі индустриясын реттеу және темекідегі никотин деңгейін бақылау өкілеттігін берді.