Кіріспе
Сүтқоректілер түрі
Ракали (Hydromys chrysogaster), сонымен қатар рабе, "Австралиялық су құндызы" немесе су егесі деп аталады, бұл Австралияның туа біткен кеміргіші, алғаш рет 1804 жылы ғылыми тұрғыда сипатталған. "Ракали" атауының аборигендік атауын қабылдау Австралияның қоршаған ортаны қорғау ұйымының оң көзқарасын қалыптастыруға бағытталған. Бұл түр өзендердің, көлдердің және теңіз жағалауларының жағалауларындағы қуыстарда тіршілік етеді және су жәндіктерімен, балықтармен, қабықтылылармен, мидиялармен, бұршақтармен, бақалармен, құс жұмыртқаларымен және шағын су құстарымен қоректенеді. Ракалилердің дене ұзындығы , салмағы , ал құйрығының ұзындығы шамамен 6 см. Әйелдер еркектерге қарағанда кішірек, бірақ құйрықтарының ұзындығы әдетте бірдей. Олардың артқы аяқтары жартылай қанатты, жүні су өткізбейді, басы жалпақ, мұрны ұзын және дөңгелек, көптеген мұрттары, кішкентай құлақтары мен көздері бар. Денесі су ағынына бейімделген, бас сүйегі үлкен, жалпақ және созылған, жоғарғы және төменгі жақтарында екі моляр тісі бар, су тышқанына ұқсас. Олардың түсі қарадан қоңырға дейін, ал құрсақтары қызғылт сарыдан аққа дейін, құйрықтары қара, ұштары ақ. Олардың саны азайып бара жатқандықтан, 1938 жылы қорғау туралы бұйрық шығарылды.
Таксономия және сипаттама
Hydromys chrysogaster – су ортасында өмір сүруге ең бейімделген Hydromyini кеміргіштері тобының өкілі. Олардың басы жалпақ, артқы аяқтары жартылай қанатты, ал терісі су өткізбейтін және жылуды сақтайтын қасиетке ие. Олардың су өткізбейтін, қалың жүні өте қою түсті, қарадан сұрға дейін, ал ішкі жағы ақтан қызғылт сарыға дейін өзгереді. Қалың, қара құйрығы ақ ұшымен нақтырақ көрінеді. Олардың жүні жынысына қарай түлеу арқылы өзгеріп отырады. Еркек және ұрғашылары күзде және жазда түлейді, ал ұрғашылары көктемде қосымша түлейді. Түлеу температураға, репродуктивтік жағдайына, бүйрек үсті бездерінің салмағына, денсаулығына және әлеуметтік өзара әрекетке байланысты жүзеге асады. Артқы аяқтары кең және жартылай қанатты, кең беті, жалпақ басы және ұзын мұрттары – оларды ерекшелейтін белгілер. Денесінің ұзындығы құйрығын есептемегенде 39 см-ге жетеді. Бұл жақсы бейімделген, жартылай сулы және аумақтық түр, көбінесе жалғыз өмір сүретіндіктен, тығыз қоныстанған жерлерде өте агрессивті болуы мүмкін. Ұрыс жиі болады, нәтижесінде ересек еркектер мен ұрғашылардың екеуі де ұрыс кезінде шағылысқаннан кейін құйрықтарында іздер қалады. Оларға 2 метрге дейін тереңдігі бар көлдер мен фермалық тоғандар, терең су сақтағыштары, баяу ағысты өзендер, арналар мен ағындар, эстуарийлер, жағалау көлдері және қорғалған теңіз шығанақтары кіреді. Олардың тамақтану әдеттері осы түрді нематодалардың жұқтыруына осал етеді, 1959 жылы олардың асқазан қабырғаларына енген Cosmocephalus australiensis-тің көп саны тіркелді. Басқа да құрттар, атап айтқанда, кестодтар мен трематодтар жұқа ішекте көптеп кездеседі. Спарганоз да ракалиге әсер етеді; бұл паразиттер иық және арқа аймағындағы тері астында оралады. Жұқтыру деңгейі және кездесетін гельминттердің түрлері олардың мекендейтін аймағына байланысты өзгереді.
Метаболизм
Ракали суық және ыстық температураға жақсы бейімделмеген, себебі оқшаулау қабілеті төмен. Су сүтқоректілері жылулық жағынан қауіпті ортаны болдырмау үшін немесе оны толықтыру үшін дене температурасын салыстырмалы түрде тұрақты ұстауы керек. Австралияның күндіз белсенді болатын сирек кеміргіштерінің бірі ретінде, олар дене температурасын 15° төмен ұстай алмайды және 35° жоғары температурада гипертермия қаупіне тап болады. Олардың қан тамырлар жүйесінде жылуды жоғалтуға арналған желілік бейімделулер бар, бірақ жылуды сақтауға көмектесетін ірі қан тамырлардың торшасы жоқ. Бұл ылғалды түк болғанда нашар терморегуляцияға және нашар оқшаулау қабілетіне әкеледі. Осы су түлігінің энергия жұмсауы төмен, құрлықта қозғалғанда судағы қозғалысқа қарағанда аз оттегі қолданады. Ракалилер өздерінің ең жоғары жүзу жылдамдығынан екі есе жылдам жүгіре алады. Жүгіргендегі метаболизм деңгейі жүзуге қарағанда 13-40% артық көтеріледі.
Жыртқыш және жыртқыш
Адамдар олардың ең ірі жойғыштары болып табылады, сондықтан 1938 жылы ракалиді заңмен қорғау қажет болды. Оларды жұмсақ түктері үшін аулап, зиянды түр деп есептеген. Қазіргі кезде популяциясы қалпына келген деп саналады және Батыс Австралияны қоспағанда, барлық штаттарда "алаңдауға орын жоқ" санатында қарастырылады. Суармалы жүйелерде зиянды жануарлар ретінде қарастырылады, себебі олар жағалауларды бұзып, ағып кетуге себеп болады. Бірақ, олар тұщы су шағалаларына (яббилерге) азықтанғандықтан, жағалауларға келтіретін зиянды азайтады. Ракалидің жауы – үлкен балықтар мен жыландар (жас кезінде суда жүргенде), сондай-ақ жыртқыш құстар, түлкілер мен мысықтар. H. chryogaster, Rattus түрлерімен салыстырғанда, кеш піседі және ұзақ көбейту циклына ие. Олардың көбейту қабілеті төмен, ұрықтану кешіктіріледі, лактациялық анеструс, қысқы анеструс, еструс циклы және жүктілік ұзаққа созылады. Олардың дамуы кезеңдермен байланысты жүреді: кірер тістердің шығуы, есту және көз ашу, қатты тағам жеу, жасөспрімдік және толық көбейтуге дайындық.
Мәртебе
Жалпы еліз бойынша халық саны тұрақты көрінеді, бірақ жекелеген популяциялар маңызды қауіпке тап болып отыр. Батыс Австралияның Бидайлы аймағындағы жағдайы нашарлау үстіндегі түрлерге қала құрылысы, топырақ тұздануы, су арналарының нашарлауы және ластануы олардың статусының өзгеруіне ықпал етті.