Натали Земон Дэвис: Ерте заман тарихшысының өмірі мен еңбектері

Кіріспе

Канадалық және американдық тарихшы (1928–2023)

Натали Земон Дэвис (8 қараша 1928 – 21 қазан 2023) – ерте замана кезеңін зерттеген американдық-канадтық тарихшы. Ол Принстон университетінің Генри Чарльз Ли атындағы профессоры болды. Оның еңбектері бастапқыда Францияға қатысты болған, бірақ кейіннен Еуропаның басқа аймақтарына, Солтүстік Америкаға және Кариб аймағына дейін кеңейді. Мысалы, оның «Трикстердің саяхаттары» (2006) кітабында Италия, Испания, Марокко және Солтүстік Африка мен Батыс Африканың басқа бөліктері Лео Африканның жаңа географиялық зерттеулері тұрғысынан қарастырылады. (2023 жылға қарай, мәтін алты тілге аударылған.) Дэвистің барлық кітаптары басқа тілдерге аударылған: «Мартин Герренің қайтысы» кітабы жиырма екі тілге аударылды. Ол Америка тарихшылар қауымдастығының екінші әйел президенті болды (біріншісі Нелли Нилсон, ол 1943 жылы президент болған). Дэвис Холберг халықаралық естелік сыйлығымен және Ұлттық гуманитарлық медальмен марапатталды, сондай-ақ Канада орденінің серігі атағын алды.

Өмір

Натали Земон Дэвис 1926 жылы 8 қарашада Мичиган штатының Детройт қаласында шығыс еуропалық орта таптық еврей отбасында дүниеге келді. Ол өзінің зияткерлік жолын еврей мұрасына байланыстырды, бірақ оның еңбектері еврей мәселелеріне арналмаған. Дэвис Кранбрук Кингсвуд мектебінде оқыды, содан кейін Смит колледжінде, Радклифф колледжінде, Гарвард университетінде және Мичиган университетінде білім алды, ол 1959 жылы докторлық диссертациясын қорғады. Оның диссертациясы 16 ғасырдағы Лион қаласындағы баспагерлер арасындағы дін мен әлеуметтік жағдай туралы болды. 1948 жылы математик және белсенді Чандлер Дэвиспен (1926–2022) танысып, үйленді. Натали Смит колледжінде оқыған кезінде солшыл саясатқа қатысты. Ол тарихты антропология, этнография және әдебиет теориясы сияқты ғылымдармен байланыстыратын салааралық тарихтың жақтаушысы. "Жаңа заман Франциясының қоғамы мен мәдениеті" (1975) еңбегінде ол қолөнершілер мен шаруалардың өмірін зерттеді: олардың протестанттық реформациямен байланысы, карнавалдар, көтерілістер, діни зорлық-зомбылық және баспаның олардың ойлау жолына тигізген әсері. Көпшілікке кеңінен танымал болған "Мартин Геррдің оралуы" (1983) кітабында ол Пиреней тауының бір ауылында 16 ғасырдағы жалған адамның танымал оқиғасын зерттейді, шаруалардың жеке тұлға туралы қандай ойларға келгенін анытады. Карло Гинзбургтің "Сыр мен құрттар" шағын тарихымен, радикалды диірменші Менокккио туралы зерттемесімен жиі байланыстырылатын Дэвистің кітабы Дэниел Виньедің "Мартин Геррдің оралуы" фильміне тарихи кеңесші ретінде жұмыс істеген тәжірибесінен өркендеді. Оның кітабы алғаш рет 1982 жылы, фильмнің премьерасымен бірге француз тілінде жарық көрді. Financial Times газеті Земон Дэвисті "микротарихтың пионері" деп сипаттады. Дэвистің әңгімеге деген қызығушылығы "Архивтегі ойдан шығарылған әңгімелер: Кешірім туралы әңгімелер және оларды айтушылар 16 ғасырдағы Францияда" (1987) кітабымен жалғасты. Бұл кітапта барлық әлеуметтік топқа жататын адамдардың патшаға адам өлтіруден кешірім сұрап айтқан әңгімелері зерттелген. Оның (аяқталмаған) "18 ғасырдағы Суринам туралы тоғысқан тарихтар" кітабы христиан және еврей қоныс аударушыларының плантацияларындағы құлдар мен бос адамдардың отбасылары арасындағы байланыс және қарым-қатынас желілерін зерттейді. Дэвистің тарихи жазбалары кейде аналогтық дәлелдерді пайдалану арқылы және "мүмкін" сияқты сөздерді, сондай-ақ "ол ойлаған болуы мүмкін" сияқты тіркестерді қолдану арқылы болжамдарға жүгінеді. Оның еңбектерін сынға алған кейбір зерттеушілер бұл жағдайды алаңдатады және бұл практика тарихшы мамандығының эмпирикалық негізін бұзуы мүмкін деп санайды. Дэвис бұл мәселеге 1992 жылы жарық көрген "Әңгімелер және білуге құштарлық" атты эссесінде жауап берді, онда ол тарихшылардың интерпретация жасау рөлін де, өткенге қатысты дәлелдерді іздеуді де қамтиды: екеуі де болуы керек және адамдардың "ақиқатты" толыққанды меңгергендігін айтуына жол бермеу үшін мойындалуы керек. Ол "Шеттегі әйелдер" кітабын үш тақырыбының оған жасаған сынмен бастады, олар оның тәсіліне және оларды бір кітапқа біріктіргеніне наразылық білдірді. "Экрандағы құлдар" (2000) еңбегінде Дэвис көркем фильмдердің өткенді айтудың құнды тәсілін ұсынуға қабілетті екенін, оны "ой эксперименттері" деп атайды, бірақ бұл тек олар жалпы тарихи дәлелдермен байланысты болған жағдайда ғана мүмкін.

Natalie Zemon Davis was born in Detroit, Michigan on November, 8 1926 into a middle class Jewish family of Eastern European origin. She traced her intellectual path to her Jewish heritage although her work did not center on Jewish issues. Davis attended Cranbrook Kingswood School and she was subsequently educated at Smith College, Radcliffe College, Harvard University, and the University of Michigan, from which she received her PhD in 1959. Her dissertation treated religion and class among the printers of Lyon in the 16th century. In 1948, she met and married the mathematician and activist Chandler Davis (1926–2022). Natalie became involved in left wing politics while at Smith College She is a proponent of cross disciplinary history, which consists of combining history with disciplines such as anthropology, ethnography and literary theory. In her Society and Culture in Early Modern France (1975), she explored the lives of artisans and peasants: their relation to the Protestant Reformation, their carnivals, uprisings, and religious violence, and the impact of printing on their ways of thinking. In her book best known to the public, The Return of Martin Guerre (1983), she followed a celebrated case of a 16th century impostor in a village in the Pyrénées to see how peasants thought about personal identity. Often linked with Carlo Ginzburg's microhistory The Cheese and the Worms about the radical miller Menocchio, Davis's book grew out of her experience as historical consultant for Daniel Vigne's film Le retour de Martin Guerre. Her book first appeared in French in 1982 at the same time as the premiere of the film. The Financial Times described Zemon Davis as a "pioneer of microhistory". Davis's interest in story telling continued with her book, Fiction in the Archives: Pardon Tales and their Tellers in 16th century France (1987), a study of the stories people of all classes told to the king to get pardoned for homicide in the days before manslaughter was a possible plea. Her book (unfinished), Braided Histories on 18th century Suriname studies networks of communication and association among families, both slave and free, on the plantations of Christian and Jewish settlers. Davis's historical writings sometimes resorted to speculation through her use of analogous evidence and inserting words like "perhaps" and phrases like "she may have thought." Some critics of her work find this troubling and think that this practice threatens the empirical base of the historian's profession. Davis's answer to this is suggested in her 1992 essay "Stories and the Hunger to Know", where she argues both for the role of interpretation by historians and their essential quest for evidence about the past: both must be present and acknowledged to keep people from claiming that they have an absolute handle on "truth". She opened her Women on the Margins with an imaginary dialogue, in which her three subjects upbraid her for her approach and for putting them in the same book. In her Slaves on Screen (2000), Davis maintains that feature films can provide a valuable way of telling about the past, what she calls "thought experiments", but only so long as they are connected with general historical evidence.

Марапаттар мен мойындау

2000: Гамбург қаласының гуманитарлық ғылымдар саласындағы Аби Варбург сыйлығы. 2010 жылы тарих саласына наративтік көзқарасы үшін 4,5 миллион норвегиялық крона (~700 000 АҚШ доллары) құнға ие Холберг халықаралық естелік сыйлығымен марапатталды. Сыйлық туралы мәлімдемеде ол «қазіргі таңда жазатын ең шығармашыл тарихшылардың бірі» деп сипатталды, ол жас тарихшылар буынына шабыт берді және «ғылымдар арасындағы өзара байланыстың дамуына» үлес қосты. Мәлімдемеде оның тартымды повестеуі «белгілі бір оқиғаларды тарихи тенденцияларды, ойлау және әрекет етудің жасырын үлгілерін ашу үшін қалай баяндап, талдауға болатынын көрсетеді» делінген. 2011 жылы Дэвис Америка философиялық қоғамының мүшесі болып сайланды. 2012 жылдың 29 маусымында Дэвис Канада орденінің серігі атағымен марапатталды, бұл ордендегі ең жоғары дәреже. Ол 2012 жылдың 28 қыркүйегінде Ридо-холлда өткен салтанатты шарада генерал-губернатор Дэвид Джонстондан Канада орденінің белгісін ресми түрде алды. 2012 жылы Елизавета II-нің Алмаз мерейтойы медалінің канадалық үлгісімен марапатталды. 2013 жылдың 10 шілдесінде Дэвис президент Барак Обамадан «тарихты зерттеудегі жаңа көзқарастары және өткенді ашып көрсетудегі шеберлігі» үшін 2012 жылғы Ұлттық гуманитарлық медальды алды. Бұл сыйлық сонымен қатар профессор Дэвистің авторлық және оқытушылық қызметін құрметтеу мақсатында жарық көрген Festschrift еңбегі ретінде де қызмет етті. Натали Земон Дэвис әлемнің көптеген университеттерінен құрметті доктор дәрежесін алды, олардың ішінде Смит колледжі, Солтүстік-Батыс университеті, Веслиан университеті, Рочестер университеті, Джордж Вашингтон университеті, Уильямс колледжі, Тафтс университеті, Торонто университеті, Пенсильвания университеті, Гарвард университеті, Эдинбург университеті, Иерусалим еврей университеті, Конкордия университеті, Амхерст колледжі, Йель университеті, Сент-Эндрюс университеті, Маунт-Сент-Винсент университеті және Батыс университеті бар.

Шығармалары

"Зорлық-зомбылық салт-дәстүрлері: XVI ғасырдағы Францияда діни тәртіпсіздік", Өткен және қазіргі 59-том (1973 жылдың мамыр айы): 51–91-беттер. Ерте заманауи Францияның қоғамы мен мәдениеті: Сегіз очерк, Стэнфорд университетінің баспасы, 1975. "Көшіп-кетудегі әйелдер тарихы: Еуропалық жағдай", Феминисттік зерттеулер 3-том, № 3 (1976 жылдың көктемі, жазы): 83–103-беттер. "Базардан тыс: кітаптар 16-ғасырдағы Франциядағы сыйлықтар ретінде", Корольдік тарихи қоғамның мәмілелері 33-том (1983): 69–88-беттер. Мартин Геррдің оралуы, Кембридж, Массачусетс: Гарвард университетінің баспасы, 1983. "Жаңа заманның басында әйелдер мен қоғам" (Frauen und Gesellschaft am Beginn der Neuzeit), Берлин: Вагенбах, 1986. Архивтердегі көркем әдебиет: XVI ғасырдағы Франциядағы кешірім әңгімелері және олардың баяндаушылары, Стэнфорд университетінің баспасы, 1987. "Академиядағы гендер: Платоннан Принстонға дейінгі әйелдер және оқыту: Принстон университетіндегі бакалавриаттық аралас білім берудің 20 жылдығын атап өту көрмесі" / Натали Земон Дэвис [және басқалар.]: Принстон университетінің кітапханасы, 1990. "Өнер мен білімге деген құштарлық", "Елл сын журналы" 5-том, № 2 (1992 жылдың көктемі): 159–163-беттер. Ренессанс және ағартушылық парадокстер, Арлетт Фарджбен бірлесіп редакциялаған, Кембридж, Массачусетс: Belknap Press, 1993. "Батыстағы әйелдер тарихы" кітабының III томы. [Алғашқыда 1991 жылы итальян тілінде жарық көрген.] Маржадағы әйелдер: үш XVII ғасыр өмірі, Кембридж, Массачусетс: Гарвард университетінің баспасы, 1995. Білімді өмір: Чарльз Гомер Хаскинс Лекциясы, 1997 жыл, Нью-Йорк: Американың білімді қоғамдар кеңесі, 1997. "Дін мен капитализм қайтадан пайда болды ма? XVII ғасырдағы еврей саудагерлер мәдениеті", "Репрезентациялар" журналы, № 59 (1997 жылдың жазы): 56–84-беттер. Жалғаншыларды қайта жасау: Мартин Герден Сомерсбиге дейін, Эгам, Суррей, Ұлыбритания: Royal Holloway Publications Unit, 1997. "The Gift in Sixteenth Century France", Висконсин университетінің баспасы, 2000. "Көрнектегі құлдар: фильм және тарихи көзқарас", Кембридж, Массачусетс: Гарвард университетінің баспасы, 2002. Trickster Travels: A Sixteenth Century Muslim Between Worlds, Нью-Йорк: Hill & Wang, 2006. Лео Африкан комедияны ашқан: Театр мен поэзия Жер Ортолық теңізінің арғы жағында, Торонто: Қайта өрлеу және реформация зерттеулер орталығы, 2021. Халық тілдерін тыңдау: Лазарь Санеан румын, идиш және француз тілдерінде, Будапешт: Орталық Еуропа университетінің баспасы, 2022.

"The Rites of Violence: Religious Riot in Sixteenth Century France", Past & Present Volume 59 (May 1973): pages 51–91. Society and Culture in Early Modern France: Eight Essays, Stanford University Press, 1975. "'Women's History" in Transition': the European Case", Feminist Studies Volume 3, no. 3 (Spring Summer 1976): pages 83–103. "Beyond the Market: Books as Gifts in Sixteenth Century France", Transactions of the Royal Historical Society Volume 33 (1983): pages 69–88. The Return of Martin Guerre, Cambridge, MA: Harvard University Press, 1983. Frauen und Gesellschaft am Beginn der Neuzeit, Berlin: Wagenbach, 1986. Fiction in the Archives: Pardon Tales and their Tellers in Sixteenth Century France, Stanford University Press, 1987. "Gender in the Academy: Women and Learning from Plato to Princeton: An Exhibition Celebrating the 20th Anniversary of Undergraduate Coeducation at Princeton University" / organized by Natalie Zemon Davis [et al. ]: Princeton University Library, 1990. "Stories and the Hunger to Know," Yale Journal of Criticism Volume 5, no. 2 (Spring 1992): pages 159–163. Renaissance and Enlightenment Paradoxes, co edited with Arlette Farge, Cambridge, MA: Belknap Press, 1993. Volume III of A History of Women in the West. [Originally published in Italian in 1991.] Women on the Margins: Three Seventeenth Century Lives, Cambridge, MA: Harvard University Press, 1995. A Life of Learning: Charles Homer Haskins Lecture for 1997, New York: American Council of Learned Societies, 1997. "Religion and Capitalism Once Again? Jewish Merchant Culture in the Seventeenth Century" from Representations no. 59 (Summer 1997): pages 56–84. Remaking Impostors: From Martin Guerre to Sommersby, Egham, Surrey, UK: Royal Holloway Publications Unit, 1997. The Gift in Sixteenth Century France, University of Wisconsin Press, 2000. Slaves on Screen: Film and Historical Vision, Cambridge, MA: Harvard University Press, 2002. Trickster Travels: A Sixteenth Century Muslim Between Worlds New York: Hill & Wang, 2006. Leo Africanus Discovers Comedy: Theatre and Poetry Across the Mediterranean. Toronto: Centre for Renaissance and Reformation Studies, 2021. Listening to the Languages of the People: Lazare Sainéan on Romanian, Yiddish, and French. Budapest: Central European University Press, 2022,