Давид Пинский: Яһуди тіліндегі драматург және жазушы
David Pinski
Давид Пински – еврей тілінде жазған драматург, қалалық жұмысшылар мен сексуалдық тақырыптарды алғашқылардың бірі болып көтерген. Биографиясы, шығармалары.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ресейлік идиш тіліндегі жазушы (1872 – 1959)
Russian Yiddish language writer (1872 – 1959)
Дэвид Пински (идиш: דוד פּינסקי; 5 сәуір 1872 – 11 тамыз 1959) – идиш тіліндегі жазушы, ең көп танымал драматург ретінде белгілі. Шығыс Еуропа индустриалдық революцияны бастан кешіре бастаған кезде, Пински қалалық еврей жұмысшылары туралы драманы алғаш рет сахнаға қойды. Ол идеялар драматургі болды және идиш әдебиетінде бұрын-соңды болмаған ашықтықпен адамдардың жыныстық қатынасы туралы жазғандығымен ерекшеленді. Ол сондай-ақ ерте идиш драматургтарының арасында орыс тілінен гөрі неміс тіліндегі әдеби дәстүрлермен байланысы күшті болды.
David Pinski (Yiddish: דוד פּינסקי; April 5, 1872 – August 11, 1959) was a Yiddish language writer, probably best known as a playwright. At a time when Eastern Europe was only beginning to experience the industrial revolution, Pinski was the first to introduce to its stage a drama about urban Jewish workers; a dramatist of ideas, he was notable also for writing about human sexuality with a frankness previously unknown to Yiddish literature. He was also notable among early Yiddish playwrights in having stronger connections to German language literary traditions than Russian.
Ерте өмір
Ол Ресей империясының Могилев қаласында (қазіргі Беларусь) дүниеге келіп, жақын маңдағы Витебск қаласында өскен. Алғашында раввин болуға дайындалған, бірақ он жасында Талмудты терең меңгерген. 19 жасында үйден кетіп, бастапқыда Венада медицина оқымақ болған, бірақ Варшавадағы (сол кезде де Ресейдің бақылауында болған, қазір Польшаның астанасы) И. Л. Перецке барған сапары оны әдебиетке бет бұруға ықпал етті. Венада қысқа ғана оқып (сол жерде өзінің алғашқы маңызды әңгімесін – "Der Groisser Menshenfreint" ("Ұлы қайырымды") жазды), бірақ көп ұзамай Варшаваға оралды, онда ол жазушы және Еңбек Сионизмін қолдаушы ретінде танылды. 1896 жылы Берлинге, ал 1899 жылы Нью-Йоркке көшті. Колумбия университетінде докторлық диссертациясын қорғауға дайындық жасады; алайда, 1904 жылы, Ph.D. емтиханы күні "Цви отбасы" пьесасын аяқтағаннан кейін емтиханға бармады және ғылым кандидаты атағын алған жоқ. Осы кезеңде "Мәңгілік еврей" ("Der Eybiker Yid", 1906) атты бір актілік трагедиясы Екінші ғибадатхананың қирауы заманында өтеді. Мәсіх ғибадатхана қираған күні дүниеге келеді, бірақ дауылда жоғалып кетеді; пайғамбар оны іздеп әлемді аралауы керек. 1918 жылы Мәскеуде бұл пьесаны алғаш рет Хабима театры (қазір Израильдің ұлттық театры) сахналады. 1919 жылы "Үнсіз Мәсіх" ("Der Shtumer Meshiekh") пьесасында да осы тақырыпты қайта қарастырды. Оның шығармалары "Тау көтерілушілер" ("Di Bergshtayger", 1912) атты терең аллегориялық пьесасымен жаңа белеске көтерілді; бұл "тау" – өмірдің өзі. Екі дүниежүзілік соғыс аралығында ол көптеген пьесалар жазды, көбінесе библиялық сюжеттерге негізделген, бірақ бұрынғы тақырыптарын да жалғастырды. Мысалы, "Дәуіт патша мен оның әйелдері" (1923) пьесасында Дәуіттің өмірінің әртүрлі кезеңдері көрсетілген: мақтаншақ, таза ниетті, сондай-ақ дінге берілген жас жігіт; батыл жауынгер; сәл шаршаған монарх; және соңында, жастық шағының даңқы әдемі Әбісақта көрініс тапқан қарт адам, ол оған үйленбей, сол идеалды бейнені көруді жалғастыруды жөн көрді. Осы кезеңде Пински зор және қияли жобаны қолға алды: Сүлеймен патшаның мың әйелінің әрқайсысы туралы көркем әңгімелер жазу. 1921 мен 1936 жылдар аралығында ол осы әңгімелердің 105-ін аяқтады. Осы кезеңде ол сондай-ақ "Арнольд Левенберг: Екі жақты адам" ("Arnold Levenberg: Der Tserisener Mentsh", 1919 жылы басталды) және 1929 жылы ағылшын тілінде жарық көрген "Нұх Эдонның үйі" романдарын жазды; идиш тіліндегі түпнұсқасы 1938 жылы Варшавадағы Ch. Brzozo баспасынан шықты. Бірінші роман жоғары мәдениетті, аристократиялық неміс еврейінің бейнесін көрсетеді, ол өз заманының маңызды оқиғаларына толыққанды қатыспайды, бірақ олармен қатар өмір сүреді. 1928 жылы Исаак Голдбергтің ағылшын тіліне аудармасы Саймон және Шустер баспасынан жарық көрді. Екінші роман – литвалық еврей иммигрант отбасының көп буындық тарихы, Перецтің "Төрт ұрпақ – төрт өсиет" шығармасына негізделген ассимиляция туралы түсіндірме.
He was born in Mogilev, in the Russian Empire (present day Belarus), and was raised in nearby Vitebsk. At first destined for a career as a rabbi, he had achieved an advanced level in Talmudic studies by the age of 10. At 19 he left home, originally intending to study medicine in Vienna, Austria, but a visit to I. L. Peretz in Warsaw (then also under Russian control, now the capital of Poland) convinced him to pursue a literary career instead. He briefly began studies in Vienna (where he also wrote his first significant short story, "Der Groisser Menshenfreint"—"The Great Philanthropist"), but soon returned to Warsaw, where he established a strong reputation as a writer and as an advocate of Labor Zionism, before moving to Berlin, Germany in 1896 and to New York City in 1899. He pursued a doctorate at Columbia University; however, in 1904, having just completed his play Family Tsvi on the day set for his Ph. D. examination, he failed to show up for the exam, and never finished the degree. During this same period, the one act messianic tragedy Der Eybiker Yid (The Eternal Jew, 1906) is set at the time of the destruction of the Second Temple. A messiah is born on the same day as the destruction of the Temple, but borne away in a storm; a prophet must wander the Earth searching for him. In Moscow, in 1918 this was to be the first play ever performed by the Habima Theater, now the national theater of Israel. He revisited a similar theme in 1919 in Der Shtumer Meshiekh (The Mute Messiah); he would revisit messianic themes in further plays about Simon Bar Kokhba, Shlomo Molcho, and Sabbatai Zevi. His work took a new turn with the highly allegorical Di Bergshtayger (The Mountain Climbers, 1912); the "mountain" in question is life itself. During the period between the World Wars, he wrote numerous plays, mostly on biblical subjects, but continuing to engage with many of his earlier themes. For example, King David and His Wives (1923) looks at the biblical David at various points in his life: a proud, naively idealistic, pious youth; a confident warrior; a somewhat jaded monarch; and finally an old man who, seeing his youthful glory reflected in the beautiful Abishag, chooses not to marry her, so he can continue to see that idealized reflection. During this period, Pinski also undertook a large and fanciful fiction project: to write a fictional portrait of each of King Solomon's thousand wives; between 1921 and 1936, he completed 105 of these stories. During this period he also undertook the major novels Arnold Levenberg: Der Tserisener Mentsh (Arnold Levenberg: The Split Personality, begun 1919) and The House of Noah Edon which was published in English translation in 1929; the Yiddish original was published in 1938 by the Wydawnictvo ("Publishers") Ch. Brzozo, Warsaw. The former centers on an Uptown, aristocratic German Jew, who is portrayed as an overefined and decadent, crossing paths with, but never fully participating in, the important events and currents of his time. An English translation by Isaac Goldberg was published in 1928 by Simon and Schuster. The latter is a multi generational saga of a Lithuanian Jewish immigrant family, an interpretation of assimilation modeled on Peretz's Four Generations—Four Testaments.
Көшіп кету
1949 жылы ол жаңа құрылған Израиль мемлекетіне эмиграциялап, Самсон және Саул патша туралы пьесалар жазды. Бірақ, бұл кезеңде идиш театры қайда да дерлік болмады (қазіргідей тіпті аз), және олар қойылған жоқ.
In 1949 he emigrated to the new state of Israel where he wrote a play about Samson and one about King Saul. However, this was a period in which Yiddish theater barely existed anywhere (even less so than today), and these were not staged.