Афроамерикалық әдебиетінің тарихы мен ерекшеліктері

Кіріспе

Африкадан шыққан американдықтардың әдебиеті – Америка Құрама Штаттарында африкалық текті жазушылардың туындылары. Ол 18 ғасырдың соңындағы Филис Уитли сияқты авторлардың еңбектерімен басталады. Құлдықтан құтылғандардың әңгімелері кеңінен таралғанға дейін, афроамерикандық әдебиетте автобиографиялық рухани әңгімелер басым болды. 19 ғасырдағы құлдар туралы әңгімелер жанры құлдықтан қашқан адамдардың бостандыққа қарайғы жолдары мен өмірлерін қалай құтқару туралы куәліктерді қамтыды. 1920 жылдардағы Гарлем Ренессансы – әдебиет пен өнердің гүлденген кезеңі болды, оған Ұлы көші-қон кезінде Солтүстікке келген жазушылар мен Ямайка және басқа Кариб аралдарынан келген иммигранттар ықпал етті. Афроамерикандық жазушылар ең жоғары наградалармен, соның ішінде 1993 жылы Тони Моррисонға берілген Нобель сыйлығымен танылды. Бұл әдебиетте афроамерикандықтардың үлкен американдық қоғамдағы рөлі, афроамерикандық мәдениеті, расизм, құлдық және әлеуметтік теңдік сияқты тақырыптар мен мәселелер зерттеледі. Афроамерикандық жазу көбінесе рухани әндер, уағыздар, госпел музыкасы, блюз немесе рэп сияқты ауызша формаларды қамтиды. Америка қоғамындағы афроамерикандықтардың орны ғасырлар бойы өзгерген сайын, афроамерикандық әдебиеттің де фокусы өзгерді. Америка Азамат соғысына дейін әдебиет негізінен құлдықтан құтылған адамдардың естеліктерінен тұрды. Құлдық туралы әңгімелер жанры құлдықтағы өмір мен бостандыққа және әділдікке жетекші жол туралы куәліктерді қамтыды. Құлдықтан босатылғандар мен Солтүстікте туған еркін афроамерикандықтардың әдебиеті арасында ертеде айырмашылық болды. Еркін афроамерикандықтар өздерінің қанаушылықтарын басқаша баяндады. Солтүстіктегі еркін афроамерикандықтар көбінесе құлдыққа және нәсілдік теңсіздікке қарсы рухани әңгімелер арқылы сөйледі. Рухани әңгімелер құлдықтағы адамдардың көптеген тақырыптарын қамтыды, бірақ қазіргі ғылыми әңгімелерде көбінесе назардан тыс қалды. 20 ғасырдың басында В.Е.Б. Дюбуа және Букер Т. Вашингтон сияқты авторлардың ғылыми еңбектері Америка Құрама Штаттарында расизмге қалай қарсы тұру керектігін талқылады. Азаматтық құқықтар қозғалысы кезінде Ричард Райт және Гвендолин Брукс сияқты авторлар нәсілдік сегрегация және қара ұлтшылдық мәселелері туралы жазды. Бүгінде афроамерикандық әдебиет американдық әдебиеттің ажырамас бөлігі ретінде қабылданды, мысалы, Алекс Хейлидің "Тамырлар: Американдық отбасының сағасы", Элис Уокердің "Күлі қызғылт" (1982), Пулитцер сыйлығын жеңіп алған, және Тони Моррисонның "Сүйікті" кітабы ең көп сатылатын және сыйлық жеңіп алған туындылар қатарына енді. Жалпы алғанда, афроамерикандық әдебиетті Америка Құрама Штаттарында тұратын африкалық текті адамдардың жазбалары деп анықтауға болады. Ол өте алуан түрлі. Афроамерикандық әдебиет көбінесе үлкен американдық қоғамдағы афроамерикандықтардың рөліне және американдық болудің мәніне назар аударады. Принстон университетінің профессоры Альберт Рэбото айтқандай, афроамерикандық әдебиетті зерттеу "осы елдегі афроамерикандықтардың болуының терең мағынасын көрсетеді. Бұл елде әрқашан азаттық, демократия, теңдік және барлық адамды қамту туралы талаптардың сынағы болды". Сегрегация, көші-қон, феминизм және тағы басқалар. Афроамерикандық әдебиет афроамерикандық көзқараспен тәжірибе ұсынады. Республиканың алғашқы кезеңінде афроамерикандық әдебиет еркін афроамерикандықтарға жеке республикадағы өздерінің жеке басын анықтауға мүмкіндік берді. Олар ақ жұртшылықтың қарсылығына қарамастан, саяси және әлеуметтік дербестігін жүзеге асыруға тырысты. Осылайша, афроамерикандық әдебиеттің алғашқы тақырыбы, басқа американдық жазбалар сияқты, Революциялық Америкадан кейінгі Америкада азамат болу дегеніміз не еді.

Body of literature by Americans of African descent
African American literature is the body of literature produced in the United States by writers of African descent. It begins with the works of such late 18th century writers as Phillis Wheatley. Before the high point of enslaved people narratives, African American literature was dominated by autobiographical spiritual narratives. The genre known as slave narratives in the 19th century were accounts by people who had generally escaped from slavery, about their journeys to freedom and ways they claimed their lives. The Harlem Renaissance of the 1920s was a great period of flowering in literature and the arts, influenced both by writers who came North in the Great Migration and those who were immigrants from Jamaica and other Caribbean islands. African American writers have been recognized by the highest awards, including the Nobel Prize given to Toni Morrison in 1993. Among the themes and issues explored in this literature are the role of African Americans within the larger American society, African American culture, racism, slavery, and social equality. African American writing has tended to incorporate oral forms, such as spirituals, sermons, gospel music, blues, or rap. As African Americans' place in American society has changed over the centuries, so has the focus of African American literature. Before the American Civil War, the literature primarily consisted of memoirs by people who had escaped from enslavement the genre of slave narratives included accounts of life in enslavement and the path of justice and redemption to freedom. There was an early distinction between the literature of freed slaves and the literature of free blacks born in the North. Free blacks expressed their oppression in a different narrative form. Free blacks in the North often spoke out against enslavement and racial injustices by using the spiritual narrative. The spiritual addressed many of the same themes of enslaved people narratives but has been largely ignored in current scholarly conversation. At the turn of the 20th century, non fiction works by authors such as W. E. B. Du Bois and Booker T. Washington debated how to confront racism in the United States. During the Civil Rights Movement, authors such as Richard Wright and Gwendolyn Brooks wrote about issues of racial segregation and black nationalism. Today, African American literature has become accepted as an integral part of American literature, with books such as Roots: The Saga of an American Family by Alex Haley, The Color Purple (1982) by Alice Walker, which won the Pulitzer Prize; and Beloved by Toni Morrison achieving both best selling and award winning status. In broad terms, African American literature can be defined as writings by people of African descent living in the United States. It is highly varied. African American literature has generally focused on the role of African Americans within the larger American society and what it means to be an American. As Princeton University professor Albert J. Raboteau has said, all African American literary study "speaks to the deeper meaning of the African American presence in this nation. This presence has always been a test case of the nation's claims to freedom, democracy, equality, the inclusiveness of all." segregation, migration, feminism, and more. African American literature presents experience from an African American point of view. In the early Republic, African American literature represented a way for free blacks to negotiate their identity in an individualized republic. They often tried to exercise their political and social autonomy in the face of resistance from the white public. Thus, an early theme of African American literature was, like other American writings, what it meant to be a citizen in post Revolutionary America.

Өзгешеліктер мен тақырыптар

Африка-американ әдебиеті көптеген елдерде африкалық диаспораның зор мұрасының ықпалына іріліп, оны қалыптастырды. Ол постколониалдық әдебиеттің кең аясында пайда болды, бірақ ғалымдар екеуінің арасын ажыратады, «африка-американ әдебиеті көптеген постколониалдық әдебиеттерден өзгеше, себебі оны зор байлық пен экономикалық күшке ие мемлекеттің ішінде тұратын азшылық қауымдастығының мүшелері жазады» дейді. Африка-американ ауызша мәдениеті поэзияға бай, оның ішінде рухани әндер, госпел музыкасы, блюз және рэп бар. Бұл ауызша поэзия, сондай-ақ, нақты қайталау, ырғақ және аллитерация қолданылатын христиан уағыздарының афро-американдық дәстүрінде де кездеседі. Африка-американ әдебиеті – әсіресе, жазба поэзия, сонымен қатар проза – осы ауызша поэзияның барлық түрлерін қосатын берік дәстүрге ие. Бұл ерекшеліктер афро-американ жазушыларының барлық туындыларында кездеспейді. Кейбір ғалымдар афро-американ әдебиетін талдау үшін батыстық әдеби теорияны қолдануға қарсы тұрады. Гарвард университетінің әдебиеттанушысы Генри Луис Гейтс былай деді: «Менің ниетім – қарастың дәстүрін оның мәні мен әртүрлі функциялары туралы өзі сөйлейтіндей ету, оны басқа дәстүрлерден толығымен қарыз алынған, сырттан иемденілген әдеби теориялар тұрғысынан оқып, талдамай». Африка-американ әдебиетінде жиі кездесетін бір троп – «мәнді білдіру». Гейтс «мәнді білдіру» дегенді «метафора, метонимия, синекдоха және ирония, сондай-ақ гипербола, литота және металепсия» сияқты басқа да риторикалық троптарды қамтитын троп деп санайды. «Мәнді білдіру» – афро-американ «авторлары басқа афро-американ мәтіндерін риторикалық өзін-өзі анықтау актісінде оқып, сынап бағалайтын» тәсілді де білдіреді.

Ертедегі афроамерикан әдебиеті

Африка-американдықтар тарихы АҚШ тәуелсіз мемлекет ретінде қалыптасудан бұрынғы кезеңге дейін жетеді, ал африка-американдық әдебиеттің де терең тамырлары бар. Люси Терри – «Барлар шайқасы» атты ең ерте африка-американдық әдебиеттің авторы. Терри балладасын 1746 жылы Массачусетс штатының Дирфилд қаласына жасалған үнді шабуылынан кейін жазды. Ол шабуыл кезінде Дирфилдте құлдықта болған, онда көптеген тұрғындар қаза тапты және 100-ден астам адам, көбінесе әйелдер мен балалар Монреальге күштеп жер аударылды. Кейіннен кейбіреулерін отбасылары немесе қауымдары босатып алды, ал басқаларын мохаук тайпасы асырады, ал кейбіреулері француз діни орденіне қосылды. Баллада алғаш рет 1854 жылы қосымша шумақпен бірге «The Springfield Republican» газетінде және 1855 жылы Джозия Холландтың «Батыс Массачусетс тарихы» кітабында жарияланды. Филлис Уитли (шамамен 1753–1784) 1773 жылы, американдық тәуелсіздік алғаннан үш жыл бұрын «Діни және әдеби тақырыптардағы өлеңдер» атты кітабын шығарды. Уитли кітап жариялаған алғашқы афроамерикандық қана емес, сонымен қатар жазушы ретінде халықаралық деңгейде танылған алғашқы адам болды. Сенегал немесе Гамбияда туған Уитли шамамен жеті жасында тұтқынға алынып, құлдыққа сатылды. Массачусетске әкелініп, Бостон саудагеріне тиесілі болды. 16 жасқа келгенде ол ағылшын тілін толық меңгерді. Оның поэзиясын Америка революциясының көптеген жетекші тұлғалары, соның ішінде Джордж Вашингтон, оның құрметіне жазылған өлеңі үшін мақтады. Кейбір ақ нәсілді адамдар қара нәсілді әйелдің мұндай көркем өлең жаза алатынына сенуге қиналды. Уитли өзінің еңбегін өзі жазғанын дәлелдеу үшін өзін қорғауға мәжбүр болды, сондықтан кітабының басында оның авторлығын растайтын, Массачусетс штатындағы белгілі ақ нәсілді ер адамдардың тізімімен қол қойылған куәлік алғы сөз берілді. Кейбір сыншылар Уитлидің осы «қорғау» куәлігін сәтті пайдалануын афроамерикандық әдебиеттің алғашқы мойындалуы деп санайды. Оның шығармаларына қатысты күмәннің нәтижесінде «Ар түрлі тақырыптар бойынша өлеңдер» кітабы Уитли мен оның поэзиясын растау және оның әдеби мотивтерін дәлелдеу мақсатында жазылған бірнеше кіріспе құжаттармен қайта басылды. Тағы бір ертедегі афроамерикандық автор – Юпитер Хаммон (1711–1806?), Нью-Йорк штатының Куинс қаласында тұратын құл. Америкадағы алғашқы баспаға шыққан қара жазушы деп саналатын Хаммон 1761 жылдың басында «Кешкі ой: Мәсіх арқылы құтқарылу және тәубелік дауыстар» атты өлеңін жариялады. 1778 жылы ол Филис Уитлиге арнап ода жазды, онда олардың ортақ адамгершілігі мен ортақ байланыстары туралы сөз қозғады. 1786 жылы Хаммон «Нью-Йорк штатының негрлеріне арналған сөйлеуін» жасады. Өмір бойы құлдықта болғаннан кейін 76 жасында ол былай деді: «Егер біз көкке барсақ, бізді қара түске ие болғандығымыз үшін немесе құл болғандығымыз үшін ешкім айыптай алмайды». Ол сондай-ақ құлдықты жоюдың бір жолы ретінде ақырындықпен азаттық беру идеясын қолдады. Хаммон өлгенге дейін Лонг-Айлендте құл болған деп есептеледі. XIX ғасырда оның сөзін бірнеше аболиционистік топтар қайта басып шығарды. Уильям Уэллс Браун (1814–1884) және Виктор Сежур (1817–1874) африка-американдық жазушылардың алғашқы көркем шығармаларын жазды. Сежур Нью-Орлеанда еркін дүниеге келді (ол түсті еркін адам болды) және 19 жасында Францияға көшіп барды. Ол 1837 жылы «Le Mulâtre» («Мулат») атты қысқа әңгімесін жариялады. Бұл африкалық америкалықтың алғашқы көркем шығармасы, бірақ француз тілінде жазылған және француз журналында жарияланғандықтан, ол кейінгі американдық әдебиетке әсер етпеген көрінеді. Сежур кейінгі шығармаларында афроамерикандық тақырыптарға ешқашан оралған жоқ. Браун болса, белгілі аболиционист, лектор, романист, драматург және тарихшы болды. Кентукки штатында құл болып туылған ол Огайоға қашып кеткен кезде Сент-Луисте (Миссури штаты) орналасқан өзен қайықтарында жұмыс істеген. Ол бостандықты жою жолында жұмыс істей бастады, Баффалоға (Нью-Йорк) және кейін Бостонға (Массачусетс) жол тартты. Ол өзінің құлдықта болған кезіндегі оқиғалары мен азаттыққа қашып келгені туралы баяндап, көп кітап жазды. Браун «Клотел» немесе «Президенттің қызы» (1853) романын жазды, ол африкалық америкалықтар жазған алғашқы роман болып саналады. Ол президент Томас Джефферсонның құл болған әйел Салли Хемингстен аралас нәсілдің қызы туғаны туралы үнемі айтылып жүрген (кейінірек шындыққа сай расталған) құлақтандырылуға негізделген. (XX ғасырдың соңында ДНК-тестілеу Джефферсонның Хемингстен алты баланың әкесі екенін растады; төртеуі ересек болды, және ол олардың барлығына азаттық берді.) Роман алғаш рет Англияда жарияланды, онда Браун бірнеше жыл тұрды. Фрэнк Дж. Уэббтің 1857 жылғы «Гариес және олардың достары» романы да Англияда жарияланды, ал алғы сөздерін Гарриет Бичер Стоу және Генри, лорд Браугхэм жазды. Бұл афроамерикандық әдебиеттегі алғашқы роман, онда адамдардың өзін ақ нәсілді деп жариялауы бейнеленген, яғни аралас нәсілді адамның қара нәсілді емес, ақ нәсілді екенін мойындауы көрсетілген. Сонымен қатар, бұл роман солтүстіктегі нәсілшілдік мәселесін, 1834 және 1835 жылдарғы Филадельфиядағы нәсілдік қақтығыстарға ұқсас қақтығыстар аясында зерттейді. Афроамерикандық әйел жазған алғашқы роман Гарриет Уилсонның «Our Nig» (1859) романы болды. Ол солтүстіктегі бос қара нәсілділердің өмірінің қиындықтарын көрсетеді. «Our Nig» романы 1980 жылдардың басында Генри Луис Гейтс-мүніормен қайта жарияланды. Ол бұл туынды көркем әдебиет деп атады және бұл афроамерикандық жазушы жазған алғашқы роман болуы мүмкін екенін айтты. Уилсонның өмірі мен оның баяндамасы арасындағы параллельдер анықталды, соның салдарынан кейбір ғалымдар бұл туынды автобиографиялық деп санайды. Осы пікірталасқа қарамастан, «Our Nig» солтүстіктегі бос қара нәсілділердің қиын өмірі туралы әңгімелейтін әдеби туынды. «Our Nig» XIX ғасырдың сезімтал романдары мен анаға бағытталған романдарына қарсы тұратын туынды. Соңғы кезде жаңадан табылған афроамерикандық әдебиеттің тағы бір туындысы – Ханна Крафтс 1853–1860 жылдар аралығында жазған «The Bondwoman's Narrative» романы. Крафтс Солтүстік Каролина штатының Мерфрисборо қаласынан қашқан құл болды. Егер оның туындысы 1853 жылы жазылған болса, онда ол АҚШ-та жазылған алғашқы афроамерикандық роман болар еді. Роман 2002 жылы Генри Луис Гейтс-мүніордың кіріспесімен жарияланды. Бұл роман Крафтстың өмірінде жарияланбаған. Кейбір мамандар оның баспагерлік әлеміне кіруге мүмкіндігі болмағанын айтады. Роман құлдардың баяндамалары мен сезімтал роман арасындағы стильдес деп сипатталды. Романдық туындысында Крафтс құлдардың баяндамасының шеңберінен шықты. Оның туындысы кітапханадағы кітаптарды оқығаннан әсер алғанына дәлелдер бар: туынды эпизодтарға бөлінген және Чарльз Диккенстің стиліне ұқсас. Көптеген сыншылар әлі де оның әдеби мағынасын түсіндіруге және афроамерикандық әдебиетті зерттеуге оның үлесін анықтауға тырысып жатыр.

African American history predates the emergence of the United States as an independent country, and African American literature has similarly deep roots. Lucy Terry is the author of the oldest known piece of African American literature, "Bars Fight". Terry wrote the ballad in 1746 after a Native American attack on Deerfield, Massachusetts. She was enslaved in Deerfield at the time of the attack, when many residents were killed and more than 100, mostly women and children, were taken on a forced march overland to Montreal. Some were later ransomed and redeemed by their families or community; others were adopted by Mohawk families, and some girls joined a French religious order. The ballad was first published in 1854, with an additional couplet, in The Springfield Republican and in 1855 in Josiah Holland's History of Western Massachusetts. The poet Phillis Wheatley (c. 1753–1784) published her book Poems on Various Subjects, Religious and Moral in 1773, three years before American independence. Wheatley was not only the first African American to publish a book, but the first to achieve an international reputation as a writer. Born in Senegal or The Gambia, Wheatley was captured and sold into slavery at around the age of seven. Kidnapped to Massachusetts, she was purchased and owned by a Boston merchant. By the time she was 16, she had mastered her new language of English. Her poetry was praised by many of the leading figures of the American Revolution, including George Washington, who thanked her for a poem written in his honor. Some whites found it hard to believe that a Black woman could write such refined poetry. Wheatley had to defend herself to prove that she had written her own work, so an authenticating preface, or attestation, was provided at the beginning of her book, signed by a list of prominent white male leaders in Massachusetts, affirming her authorship. Some critics cite Wheatley's successful use of this "defensive" authentication document as the first recognition of African American literature. As a result of the skepticism surrounding her work, Poems on Various Subjects was republished with "several introductory documents designed to authenticate Wheatley and her poetry and to substantiate her literary motives." Another early African American author was Jupiter Hammon (1711–1806? ), a domestic slave in Queens, New York. Hammon, considered the first published Black writer in America, published his poem "An Evening Thought: Salvation by Christ with Penitential Cries" as a broadside in early 1761. In 1778 he wrote an ode to Phillis Wheatley, in which he discussed their shared humanity and common bonds. In 1786, Hammon gave his "Address to the Negroes of the State of New York". Writing at the age of 76 after a lifetime of slavery, Hammon said: "If we should ever get to Heaven, we shall find nobody to reproach us for being black, or for being slaves." He also promoted the idea of gradual emancipation as a way to end slavery. Hammon is thought to have been a slave on Long Island until his death. In the 19th century, his speech was later reprinted by several abolitionist groups. William Wells Brown (1814–1884) and Victor Séjour (1817–1874) produced the earliest works of fiction by African American writers. Séjour was born free in New Orleans (he was a free person of color) and moved to France at the age of 19. There he published his short story "Le Mulâtre" ("The Mulatto") in 1837. It is the first known work of fiction by an African American, but as it was written in French and published in a French journal, it had apparently no influence on later American literature. Séjour never returned to African American themes in his subsequent works. Brown, on the other hand, was a prominent abolitionist, lecturer, novelist, playwright, and historian. Born into slavery in Kentucky, he was working on riverboats based in St. Louis, Missouri, when he escaped to Ohio. He began to work for abolitionist causes, making his way to Buffalo, New York, and later Boston, Massachusetts. He was a prolific writer, beginning with an account of his escape to freedom and experience under slavery. Brown wrote Clotel; or, The President's Daughter (1853), considered to be the first novel written by an African American. It was based on the persistent (and later confirmed true) rumor that president Thomas Jefferson had fathered a mixed race daughter with the enslaved woman Sally Hemings, who Jefferson owned. (In the late 20th century, DNA testing affirmed that Jefferson was the father of six children with Hemings; four survived to adulthood, and he gave all their freedom.) The novel was first published in England, where Brown lived for several years. Frank J. Webb's 1857 novel, The Garies and Their Friends, was also published in England, with prefaces by Harriet Beecher Stowe and Henry, Lord Brougham. It was the first African American fiction to portray passing, that is, a mixed race person deciding to identify as white rather than black. It also explored northern racism, in the context of a brutally realistic race riot closely resembling the Philadelphia race riots of 1834 and 1835. The first novel published in the United States by an African American woman was Harriet Wilson's Our Nig (1859). It expressed the difficulties of lives of northern free Blacks. Our Nig was rediscovered and republished by Henry Louis Gates, Jr., in the early 1980s. He labeled the work fiction and argued that it may be the first novel published by an African American. Parallels between Wilson's narrative and her life have been discovered, leading some scholars to argue that the work should be considered autobiographical. Despite these disagreements, Our Nig is a literary work which speaks to the difficult life of free blacks in the North who were indentured servants. Our Nig is a counter narrative to the forms of the sentimental novel and mother centered novel of the 19th century. Another recently discovered work of early African American literature is The Bondwoman's Narrative, which was written by Hannah Crafts between 1853 and 1860. Crafts was a fugitive slave from Murfreesboro, North Carolina. If her work was written in 1853, it would be the first African American novel written in the United States. The novel was published in 2002 with an introduction by Henry Louis Gates, Jr. The work was never published during Crafts' lifetime. Some suggest that she did not have entry into the publishing world. The novel has been described as a style between slave narratives and the sentimental novel. In her novel, Crafts went beyond the genre of the slave narrative. There is some evidence that she read in the library of her master and was influenced by those works: the narrative was serialized and bears resemblances to Charles Dickens' style.– Many critics are still attempting to decode its literary significance and establish its contributions to the study of early African American literature.

Құлдар туралы әңгіме

XIX ғасырдың ортасында дамыған африкалық-америкалық әдебиеттің бір жанры – құлдардың өмірбаяны, Оңтүстіктегі өмірлері және көбінесе бостандыққа қашып шыққаннан кейін қашып кеткен құлдар жазған естеліктер. Олар құлдықтағы өмірдің қатыгездіктерін, сондай-ақ құлдардың адам ретіндегі қайталанбас адамгершілігін көрсетуді мақсат етті. Сол кезде құлдық мәселесі бойынша қызу пікір-таластар екі тараптан да ынталы әдебиеттерге әкелді, Гарриет Бичер Стоудың «Том ағаның үйі» (1852) романы құлдықтың зұлымдығы туралы аболиционистердің көзқарасын бейнеледі. Оңтүстіктегі ақ жазушылар жауап ретінде «Анти Том» романдарын жазды, құлдықтағы өмірді және Солтүстіктегі еркін жұмыс істейтіндерге тиген ауыр қатыгездіктерді шындықпен суреттеуге тырысты. Мысалы, Мэри Хендерсон Истменнің «Филис әпкесінің үйі» (1852) және Уильям Гилмор Симмстің «Қылыш және тігіш» (1853) еңбектерін атауға болады. Құлдардың өмірбаяны афроамерикалық әдебиеттің ажырамас бөлігі болды. Солтүстік Америка мен Кариб аймағынан 6000-ға жуық бұрынғы құл өз өмірлерін жазды, олардың шамамен 150-і жеке кітап немесе брошюра түрінде жарияланды. Құлдардың өмірбаяны үш негізгі түрге бөлінеді: діни құтқарылу туралы әңгімелер, аболиционистік күресті ынталандыру мақсатындағы әңгімелер және прогресс туралы әңгімелер.

Фредерик Дуглас

Фредерик Дуглас (шамамен 1818–1895) алғаш рет солтүстікте құлдықты жою жөніндегі шешен ретінде және құл өмірінен құнды повесть жазған автор ретінде көпшілік назарына ілікті. Ол өз заманының ең көрнекті афроамерикалық азаматы және американ тарихындағы ең ықпалды лекторылар мен жазушылардың біріне айналды. Мэриленд штатында құлдықта дүниеге келген Дуглас кейін қашып, көптеген құлдыққа қарсы қозғалыстар үшін жұмыс істеді. Ол сонымен қатар бірнеше газеттің редакторы болды. Дугластың ең белгілі еңбегі – 1845 жылы жарық көрген «Америкалық құл Фредерик Дугластың өмірбаяны» атты автобиографиясы. Сол кездегі кейбір сыншылар кітапқа шабуыл жасап, қара нәсілді адамның мұндай көркем шығарма жаза алмайтынына сенбеді. Бұл тұрғысынан қарағанда, кітап дереу бестселлерге айналды. Кейін Дуглас өзінің өмірбаянын қайта қарастырып, кеңейтіп, 1855 жылы «Менің құлдықта болуым және менің бостандығым» деген атпен қайта басылымға шығарды. Өмірі бойында бірнеше саяси лауазымдарда қызмет етумен қатар, ол көптеген ықпалды мақалалар мен эсселер жазды.

Рухани оқиғалар

Алғашқы африкалық-американдық рухани автобиографиялар 18 ғасырдың соңы мен 19 ғасырдың басында жарық көрді. Мұндай оқиғалардың авторларына Джеймс Грониосау, Джон Маррант және Джордж Уайт жатады. Уильям Л. Эндрюс бұл ертедегі әңгімелердің "афроамерикандық "прегенерлік мифтің" екі тақырыбын – білім мен бостандықты – олардың ең алғашқы баяндау түрінде бергенін" айтады. Бұл рухани әңгімелер 19 ғасырдағы әдеби аренада кең таралған құл әңгімелерінің маңызды алғышарты болды. Бұл рухани баяндамалар көбінесе африкалық-американдық әдебиетті зерттеуден тыс қалдырылды, себебі кейбір ғалымдар оларды африкалық-американдық әдебиетті тұтастай түсінудегі маңыздылығына қарамастан, тарихи немесе әлеуметтанулық құжаттар деп санады. Рухани баяндамаларды жазған афроамерикандық әйелдер Американың алғашқы кезеңінде қара және әйел болудың қиын жағдайларын шешуге мәжбүр болды. Әйелдер Жақыптың хатынан үзінділер келтіріп, уағыз айту және рухани әңгімелер жазуға өздерінің құқықтарын дәлелдеді, көбінесе өздерін "сөзді орындаушылар" деп атады. Осы әйелдерді зерттеу және олардың рухани әңгімелері Солтүстік Америкадағы афроамерикандық өмірді түсіну үшін маңызды, өйткені олар тарихи контекст пен әдеби мотивтерді ұсынады. Бұл жазбаларды жазған әйелдер әдеби жанрларды және Киелі кітаптардағы оқиғаларды жақсы білді. Бұл олардың афроамерикандық әйелдер туралы хабарларын жетілдіруіне көмектесті және ерте американдық қоғамның басым расистік және сексистік көзқарастарына қарсы тұрды. Зилфа Элау 1790 жылы Америкада, еркіндікке ие болған ата-аналардың отбасында дүниеге келді. Ол Англияда бес жыл бойы діни ұйымның қолдауысыз уағыз айтты. 1846 жылы, әлі де Англияда тұрып, өзінің "Өмір, діни тәжірибе, миссионерлік саяхат және еңбектері туралы естеліктерін" жариялады. Оның баяндамасы оның рухани тәжірибесін сипаттауға арналған еді. Дегенмен, кейбір сыншылар оның еңбегі әдеби үлес ретінде де қарастырылуы керек деп санайды. Элау өз заманындағы әдепсіз әдебиетпен күресуге тырысқан құрметті әйелдердің әдеби дәстүріне қосылады. Мария Стюарт 1879 жылы өзінің діни жазбаларының жинағын автобиографиялық тәжірибесімен бірге жариялады. Бұл басылымның аты "Мария Стюарт айымның қаламынан туған ойлар" болды. Оның 1831 және 1832 жылдары "Дін және моральдың таза қағидалары" және "Ойлар" атты екі еңбегі жарық көрді. Мария Стюарт қара әйелдердің рөлі және нәсілдік қатынастар туралы сөйлейтін қоғамдық сөздерімен танымал болды. Оның шығармаларын Александр Краммелл мен Уильям Ллойд Гаррисон жоғары бағалады. Стюарттың шығармалары Еремия дәстүрін қайта жаңарту деп есептеледі және сол кезеңдегі Америкадағы афроамерикандықтардың қиын жағдайына назар аударады. Джерэна Ли екі діни автобиографиялық баяндама жариялады: "Джерэна Лидің өмірі мен діни тәжірибесі" және "Джерэна Ли ханымның діни тәжірибесі мен күнделігі". Бұл екі повесть 1836 және 1849 жылдары жарық көрді. Екі еңбекте де Лидің Африкалық Методист шіркеуінде уағыз айтушы ретінде өмір сүргені туралы айтылған. Бірақ оның айтқандарын методистер қабылдамады, өйткені әйелдің уағыз айтуы олардың шіркеуінің доктринасына қайшы келді. Кейбір сыншылар Лидің афроамерикандық әдебиетке қосқан үлесі патриархалды шіркеу жүйесіне бағынбауында және методист шіркеуіндегі әйелдердің құқықтарын нығайтуында жатыр деп санайды. Нэнси Принс 1799 жылы Массачусетс штатының Ньюберипорт қаласында дүниеге келді. Ол 16 жасында өміріндегі сынақтардан жұбаныш табу үшін дінге бет бұрды. Ол Неро Принсқа үйленді және Батыс Үндістан мен Ресейге көп саяхат жасады. Ол миссионер болды және 1841 жылы Батыс Үндістандағы миссионерлік жұмыс үшін қаражат жинауға тырысты. Ол "Батыс Үндістан: аралдардың сипаттамасы, христиандықтың дамуы, білім және түсті халықтың бостандығы" атты кітапша жариялады. Кейін 1850 жылы ол "Нэнси Принс ханымның өмірі мен саяхаттары туралы әңгіме" атты еңбегін жариялады. Бұл басылымдар рухани және саяхаттық баяндамалар болды. Дегенмен, оның әңгімесі 19 ғасырдағы қоғамда үнсіз және әлем туралы аз білетін, ұстамды әйелдің идеалына қарсы келеді. Соджорнер Трут (1797–1883) – 19 ғасырдағы аболиционисттік және феминисттік қозғалыстардың жетекші жақтаушысы. Ол Нью-Йорк штатының Ольстер округіндегі бай голланд қожайынының қызы Изабелла болып туған. Ол 40 жыл күрестен кейін Соджернер Трут деген есімді қабылдады, алдымен бостандыққа қол жеткізу үшін, содан кейін Құдай оған тапсырған миссияны орындау үшін. Бұл жаңа есім оның рухани жаңаруын және Құдайдың ашқан шындығын айтуға арналған саяхатшы екенін білдіруі керек еді. Трут Азамат соғысы кезінде маңызды рөл атқарды. Ол бірнеше азаматтық құқықтар фронтында тынымсыз жұмыс істеді: Мичиган штатында қара әскерлерді жұмылдырды, Оңтүстіктен қашқан босатылған ер және әйелдерге көмектесті, Вашингтон қаласындағы көліктердегі сегрегацияны жоюға сәтті әрекет етті және президент Авраам Линкольнға кеңес берді. Трут оқу-жазуды білмеген, бірақ 1850 жылы ол көңілді ақ әйел Олив Гилбертпен бірлесіп "Соджернер Труттың өмірбаяны" атты еңбекті жазды. Бұл баяндама құл әңгімелері мен әйелдердің рухани әңгімелеріне үлес қосты.

Early African American spiritual autobiographies were published in the late 18th and early 19th centuries. Authors of such narratives include James Gronniosaw, John Marrant, and George White. William L. Andrews argues that these early narratives "gave the twin themes of the Afro American 'pregeneric myth'—knowledge and freedom—their earliest narrative form". These spiritual narratives were important predecessors of the slave narratives which proliferated the literary scene of the 19th century. These spiritual narratives have often been left out of the study of African American literature because some scholars have deemed them historical or sociological documents, despite their importance to understanding African American literature as a whole. African American women who wrote spiritual narratives had to negotiate the precarious positions of being black and women in early America. Women claimed their authority to preach and write spiritual narratives by citing the Epistle of James, often calling themselves "doers of the word". The study of these women and their spiritual narratives are significant to the understanding of African American life in the Antebellum North because they offer both historical context and literary tropes. Women who wrote these narratives had a clear knowledge of literary genres and biblical narratives. This contributed to advancing their message about African American women's agency and countered the dominant racist and sexist discourse of early American society. Zilpha Elaw was born in 1790 in America to free parents. She was a preacher for five years in England without the support of a denomination. She published her Memoirs of the Life, Religious Experience, Ministerial Travel and Labours of Mrs. Zilpha Elaw, an American Female of Colour in 1846, while still living in England. Her narrative was meant to be an account of her spiritual experience. Yet some critics argue that her work was also meant to be a literary contribution. Elaw aligns herself in a literary tradition of respectable women of her time who were trying to combat the immoral literature of the time. Maria W. Stewart published a collection of her religious writings with an autobiographical experience attached in 1879. The publication was called Meditations from the Pen of Mrs. Maria W. Stewart. She also had two works published in 1831 and 1832 titled Religion and the Pure Principles of Morality and Meditations. Maria Stewart was known for her public speeches in which she talked about the role of black women and race relations. Her works were praised by Alexander Crummell and William Lloyd Garrison. Stewart's works have been argued to be a refashioning of the jeremiad tradition and focus on the specific plight of African Americans in America during the period. Jarena Lee published two religious autobiographical narratives: The Life and Religious Experience of Jarena Lee and Religious Experience and Journal of Mrs. Jarena Lee. These two narratives were published in 1836 and 1849 respectively. Both works spoke about Lee's life as a preacher for the African Methodist Church. But her narratives were not endorsed by the Methodists because a woman preaching was contrary to their church doctrine. Some critics argue that Lee's contribution to African American literature lies in her disobedience to the patriarchal church system and her assertion of women's rights within the Methodist Church. Nancy Prince was born in 1799, in Newburyport, Massachusetts, and was of African and Native American descent. She turned to religion at the age of 16 in an attempt to find comfort from the trials of her life. She married Nero Prince and traveled extensively in the West Indies and Russia. She became a missionary and in 1841 she tried to raise funds for missionary work in the West Indies, publishing a pamphlet entitled The West Indies: Being a Description of the Islands, Progress of Christianity, Education, and Liberty Among the Colored Population Generally. Later, in 1850, she published A Narrative of the Life and Travels of Mrs. Nancy Prince. These publications were both spiritual narratives and travel narratives. Yet, her narrative poses a counter narrative to the 19th century's ideal of a demure woman who had no voice in society and little knowledge of the world. Sojourner Truth (1797–1883) was a leading advocate in both the abolitionist and feminist movements in the 19th century. Born Isabella to a wealthy Dutch master in Ulster County, New York, she adopted the name Sojourner Truth after 40 years of struggle, first to attain her freedom and then to work on the mission she felt God intended for her. This new name was to "signify the new person she had become in the spirit, a traveler dedicated to speaking the Truth as God revealed it". Truth played a significant role during the Civil War. She worked tirelessly on several civil rights fronts; she recruited black troops in Michigan, helped with relief efforts for freedmen and women escaping from the South, led a successful effort to desegregate the streetcars in Washington, D. C., and she counseled President Abraham Lincoln. Truth never learned to read or write but in 1850, she worked with Olive Gilbert, a sympathetic white woman, to write the Narrative of Sojourner Truth. This narrative was a contribution to both the slave narrative and female spiritual narratives.

Құлдықтан кейінгі адамдар дәуірі

Құлдық пен Америка Азамат соғысы аяқталғаннан кейін, афроамерикалық авторлардың бірқатары Америка Құрама Штаттарындағы афроамерикалықтардың жағдайы туралы ғылыми еңбектер жазды. Көптеген афроамерикалық әйелдер сол кезеңдегі өмірлік мінез-құлық принциптері туралы жазды. Афроамерикалық газеттер эсселер, поэзия және көркем әдебиет, сондай-ақ журналистика үшін танымал аламат болды, Джени Картер (1830–1881) сияқты газетшілер көптеген жанкүйерлерге ие болды. Құлдықтан кейінгі кезеңнің ең көрнекті жазушыларының бірі – В.Е.Б. Дю Бойс (1868–1963), ол Гарвард университетінде философия ғылымының докторы болған және 1910 жылы NAACP-тің негізін қалаушылардың бірі болды. Ғасырдың басында Дю Бойс «Қара халықтың жаны» атты өте ықпалды эсселер жинағын жариялады. Расаға қатысты эсселер жаңалық болды және Дю Бойс Грузияның ауылдық жерлеріндегі және американ қоғамындағы афроамерикалықтардың өмірін сипаттау үшін жеке тәжірибесіне сүйенді. Дю Бойс: «ХХ ғасырдың мәселесі – түс сызығының мәселесі», – деп жазды, бұл пікір кейіннен көрегендік деп есептелді. Дю Бойс афроамерикалықтардың ортақ мүдделері үшін бірлесіп жұмыс істеуі керек деп сенді, осылайша ынтымақсыздық пен теңсіздікке қарсы күресуге болады. Ол Атланта университетінде, кейін Говард университетінде профессор болды. Бұл кезеңнің тағы бір көрнекті авторы – Букер Т. Вашингтон (1856–1915), ол Дю Бойске көп жағынан қарама-қарсы көзқарастарды ұсынды. Вашингтон – педагог және Алабама штатындағы тарихи қара колледжі – Таскеги институтының негізін қалаушы. Оның жарияланған еңбектерінің ішінде «Құлдықтан жоғары қарай» (1901), «Американ негрісінің болашағы» (1899), «Таскеги және оның халқы» (1905) және «Менің кеңірек білімім» (1911) бар. Америкадағы нәсілдік шиеленісті аяқтау үшін Дю Бойс көбірек қарсылық танытқаннан өзгеше, Вашингтон қаралар алдымен өзін көтеруі керек және нәсілшілдіктің аяқталуын сұрамас бұрын ақтармен тең екенін дәлелдеуі керек деп сенді. Бұл көзқарас сол кездегі кейбір қаралардың (және көптеген ақтардың) арасында танымал болғанымен, Вашингтонның саяси көзқарастары кейінірек сәннен шықты. Франсис Э.В. Харпер (1825–1911) төрт роман, бірнеше өлең жинағы және көптеген әңгімелер, өлеңдер, эсселер мен хаттар жазды. Мэриленд штатының Балтимор қаласында еркін ата-аналардың отбасында туған Харпер ағасы Уильям Уоткинс мектебінде ерекше толыққанды білім алды. 1853 жылы Харпердің «Элиза Харрис» романы жарық көрді, ол Гарриет Бичер Стоудың «Том ағаның қабінесі» романына жазылған көптеген жауаптардың бірі болды. Харпер Мэн құлдыққа қарсы қоғамына жұмысқа алынды және алғашқы алты аптада ол жиырма қалаға сапар шегіп, кем дегенде отыз бір лекция оқыды. Оның «Аралас тақырыптар бойынша өлеңдер» кітабы 1854 жылы жарық көрді және үш жыл ішінде 10 000-нан астам данасы сатылды. Харперді көбінесе «асыл христиан әйел» және «өз заманындағы ең білімді және оқыған әйелдердің бірі» деп сипаттады, бірақ ол құлдыққа қарсы және Азамат соғысынан кейінгі қараларға қарсы репрессивтік шаралардың күшті жақтасы ретінде де танымал болды. Элизабет Кекли (1818–1907) – бұрынғы құл, ол бостандық алғаннан кейін Вашингтонның саяси элитасына қызмет ететін сәнгер ретінде сәтті мансап құрды. Алайда, «Көрнеу артында» немесе «Құл ретінде отыз жыл және Ақ үйде төрт жыл» кітабын жариялағаннан кейін көп ұзамай ол жұмысынан айырылып, кейде жұмыс істеуге мәжбүр болды. Кекли өзінің құлдықта болуының қатыгездіктерін және оған деген наразылығын мойындағанымен, өзінің баяндауын «оның мінезін қалыптастырған» оқиғаларға және өзін «тұздыққа лайық» екенін қалай дәлелдегеніне бағыттауды жөн көрді. «Көрнеу артында» Кеклидің құлдықтағы өмірі, Мэри Тодд Линкольн үшін жұмысы және оның бостандыққа қол жеткізуге жасаған тырыстары туралы мәліметтер келтірілген. Кекли сондай-ақ нәсілдік жақсарту мен қорғау бағдарламаларына белсенді қатысты және нәтижесінде Вашингтондағы кедей әйелдер мен балаларға арналған үйді құруға көмектесті. Сонымен қатар, Кекли Огайодағы Уилберфорс университетінде сабақ берді. Жозефина Браун (1839 жылы туған), аболиционист және жазушы Уильям Уэллс Браунның кіші баласы, әкесі туралы биография жазды, «Американдық бондменнің биографиясы, оның қызынан». Браун Францияда оқып жүргенде, сыныптастарының әкесі туралы қызығушылығын қанағаттандыру үшін повестің алғашқы он тарауын жазды. Америкаға оралғаннан кейін ол әкесі жазған және бірнеше жыл бұрын жарық көрген өмірбаяны басылымнан шығып кеткенін анықтады, содан кейін «Американдық бондменнің биографиясы» құрайтын қалған тарауларды жазды. Браун білікті мұғалім болған, бірақ ол құлдыққа қарсы белсенді күрескен. Жамайкалық Маркус Гарви (1887–1940), АҚШ азаматы болмаса да, газет баспагері, журналист және пан-африкалық идеологияның жақтасы болды. Ол «Жаһандық Негр жақсарту қауымдастығы және Африкалық қауымдастықтар лигасы» (UNIA) құрды. Ол қара ұлтшылдығын қадағалап, африкалық текті адамдардың атамекендеріне жағымды қарауын ұсынды. Ол UNIA-ның бас органы «Негр әлемі» газетіндегі мақалалар түрінде жарияланған көптеген эсселер жазды. Оның лекция материалдары мен басқа жазбалары оның екінші әйелі Эми Жак Гарви тарапынан «Маркус Гарви философиясы және пікірлері немесе Африка африкалықтар үшін» (1924) және «Маркус Гарви философиясы және пікірлері» (1977) атты ғылыми еңбектер жинағы ретінде жиналып, жарияланды. Пол Лоуренс Данбар, көбінесе сол кездегі ауылдық қара тілінде жазған, ұлттық деңгейде танымал болған алғашқы афроамерикалық ақын болды. Оның алғашқы поэзия кітабы «Емен және ағаш» 1893 жылы жарық көрді. Данбардың көптеген шығармалары, мысалы, «Малинди ән айтқанда» (1906), Hampton Institute Camera Club-тың түсірген суреттерін және «Joggin' Erlong» (1906) сол кездегі ауылдық афроамерикалықтардың өміріне құнды көрініс береді. Данбар жасқа келмей қайтыс болғанымен, ол өнімді ақын, эссеші, романист (оның ішінде «Шақырылмағандар», 1898 және «Фанатиктер», 1901) және әңгімеші болды. Басқа афроамерикалық жазушылар да 19 ғасырдың соңы мен 20 ғасырдың басында танымал болды. Олардың арасында белгілі әңгімеші, романист және эссеші Чарльз В. Чеснатт бар. Мэри Уэстон Фордхэм 1897 жылы «Магнолия жапырақтары» атты діни, рухани және кейде феминистік тақырыптардағы өлеңдер жинағын жариялады, кіріспесін Букер Т. Вашингтон жазды.

After the end of slavery and the American Civil War, a number of African American authors wrote nonfiction works about the condition of African Americans in the United States. Many African American women wrote about the principles of behavior of life during the period. African American newspapers were a popular venue for essays, poetry and fiction as well as journalism, with newspaper writers like Jennie Carter (1830–1881) developing a large following. Among the most prominent of post slavery writers is W. E. B. Du Bois (1868–1963), who had a doctorate in philosophy from Harvard University, and was one of the original founders of the NAACP in 1910. At the turn of the century, Du Bois published a highly influential collection of essays entitled The Souls of Black Folk. The essays on race were groundbreaking and drew from Du Bois's personal experiences to describe how African Americans lived in rural Georgia and in the larger American society. Du Bois wrote: "The problem of the twentieth century is the problem of the color line", a statement since considered prescient. Du Bois believed that African Americans should, because of their common interests, work together to battle prejudice and inequity. He was a professor at Atlanta University and later at Howard University. Another prominent author of this period is Booker T. Washington (1856–1915), who in many ways represented opposite views from Du Bois. Washington was an educator and the founder of the Tuskegee Institute, a historically black college in Alabama. Among his published works are Up From Slavery (1901), The Future of the American Negro (1899), Tuskegee and Its People (1905), and My Larger Education (1911). In contrast to Du Bois, who adopted a more confrontational attitude toward ending racial strife in America, Washington believed that Blacks should first lift themselves up and prove themselves the equal of whites before asking for an end to racism. While this viewpoint was popular among some Blacks (and many whites) at the time, Washington's political views would later fall out of fashion. Frances E. W. Harper (1825–1911) wrote four novels, several volumes of poetry, and numerous stories, poems, essays and letters. Born to free parents in Baltimore, Maryland, Harper received an uncommonly thorough education at her uncle, William Watkins' school. In 1853, publication of Harper's Eliza Harris, which was one of many responses to Harriet Beecher Stowe's Uncle Tom's Cabin, brought her national attention. Harper was hired by the Maine Anti Slavery Society and in the first six weeks, she managed to travel to twenty cities, giving at least thirty one lectures. Her book Poems on Miscellaneous Subjects, a collection of poems and essays prefaced by William Lloyd Garrison, was published in 1854 and sold more than 10,000 copies within three years. Harper was often characterized as "a noble Christian woman" and "one of the most scholarly and well read women of her day", but she was also known as a strong advocate against slavery and the post Civil War repressive measures against blacks. Elizabeth Keckley (1818–1907) was a former slave who managed to establish a successful career as a dressmaker who catered to the Washington political elite after obtaining her freedom. However, soon after publishing Behind the Scenes; or, Thirty Years as a Slave and Four Years in the White House, she lost her job and found herself reduced to doing odd jobs. Although she acknowledged the cruelties of her enslavement and her resentment towards it, Keckley chose to focus her narrative on the incidents that "moulded her character", and on how she proved herself "worth her salt". Behind the Scenes details Keckley's life in slavery, her work for Mary Todd Lincoln and her efforts to obtain her freedom. Keckley was also deeply committed to programs of racial improvement and protection and helped found the Home for Destitute Women and Children in Washington, D. C., as a result. In addition to this, Keckley taught at Wilberforce University in Ohio. Josephine Brown (born 1839), the youngest child of abolitionist and author William Wells Brown, wrote a biography of her father, Biography of an American Bondman, By His Daughter. Brown wrote the first ten chapters of the narrative while studying in France, as a means of satisfying her classmates' curiosity about her father. After returning to America, she discovered that the narrative of her father's life, written by him, and published a few years before, was out of print and thus produced the rest of the chapters that constitute Biography of an American Bondman. Brown was a qualified teacher but she was also extremely active as an advocate against slavery. Although not a US citizen, the Jamaican Marcus Garvey (1887–1940), was a newspaper publisher, journalist, and activist for Pan Africanism who became well known in the United States. He founded the Universal Negro Improvement Association and African Communities League (UNIA). He encouraged black nationalism and for people of African ancestry to look favorably upon their ancestral homeland. He wrote a number of essays published as editorials in the UNIA house organ, the Negro World newspaper. Some of his lecture material and other writings were compiled and published as nonfiction books by his second wife Amy Jacques Garvey as the Philosophy and Opinions of Marcus Garvey Or, Africa for the Africans (1924) and More Philosophy and Opinions of Marcus Garvey (1977). Paul Laurence Dunbar, who often wrote in the rural, black dialect of the day, was the first African American poet to gain national prominence. His first book of poetry, Oak and Ivy, was published in 1893. Much of Dunbar's work, such as When Malindy Sings (1906), which includes photographs taken by the Hampton Institute Camera Club and Joggin' Erlong (1906) provide revealing glimpses into the lives of rural African Americans of the day. Though Dunbar died young, he was a prolific poet, essayist, novelist (among them The Uncalled, 1898 and The Fanatics, 1901) and short story writer. Other African American writers also rose to prominence in the late 19th and early 20th centuries. Among these is Charles W. Chesnutt, a well known short story writer, novelist, and essayist. Mary Weston Fordham published Magnolia Leaves in 1897, a book of poetry on religious, spiritual, and occasionally feminist themes with an introduction by Booker T. Washington.

Гарлемдік қайта өрлеу

1920-1940 жылдар аралығындағы Гарлем Ренессансы – афроамерикандық әдебиет пен өнердің гүлдену кезеңі болды. Нью-Йорктегі Гарлем қауымдастығында қалыптасқан бұл құбылыс, әлеуметтік ой-пікір мен мәдениеттің кең таралуының бір бөлігі еді. Сан алуан қара нәсілді суретшілер, музыканттар және басқа да өкілдер джаз бен театр салаларында классикалық туындылар жасады. Ренессанс дәуірінің ең танымал жазушыларының бірі – ақын Лэнгстон Хьюз, оның алғашқы туындысы 1921 жылы «Браунилер кітабында» жарияланды. 1922 жылы жарық көрген «Америкалық негр поэзиясы кітабында» ол алғаш рет көзге түсті. Джеймс Уэлдон Джонсон редакциялаған бұл антологияда сол кезеңнің ең дарынды ақындарының туындылары, соның ішінде Клод Маккей, үш роман («Харлемге оралу», «Банжо және Банан төңірегі», «Харлем: Негр метрополиясы»), сондай-ақ әңгімелер жинағы жарияланды. 1926 жылы Хьюз «Шаршаған блюз» атты өлеңдер жинағын, ал 1930 жылы «Күлкісіз емес» романын жариялады. Ол «Негр өзендер туралы айтады» атты өлеңін жасөспірім шағында жазған. Оның ең танымал кейіпкері – Джесси Б. Кампай, ашық, тәжірибелі Гарлем тұрғыны, оның әзіл-қалжың байқаулары Хьюздің «Chicago Defender» және «New York Post» газеттеріндегі бағандарында жарияланды. «Simple Speaks His Mind» (1950) – Simple туралы әңгімелер жинағы, кітап түрінде басылған. 1967 жылы қайтыс болғанға дейін Хьюз тоғыз том өлең, сегіз әңгімелер жинағы, екі роман, сондай-ақ пьесалар, балалар кітаптары мен аудармалар жариялады. Ренессанстың тағы бір көрнекті жазушысы – Зора Нил Херстон, «Олардың көздері Құдайды іздейді» (1937) классикалық романының авторы. Херстон антропологиядан бастап, әңгімелер мен романға дейін 14 кітап жазса да, оның туындылары ондаған жылдар бойы назарсыз қалды. Оның еңбектері 1970 жылдары Элис Уокердің 1975 жылғы «Зора Нил Херстонды іздеу» мақаласы арқылы қайта ашылды, кейіннен «Зораны іздеу» деп аталды. Уокер Херстоннан барлық афроамерикандық әйел жазушылар үшін үлгі тапты. Херстон мен Хьюз Гарлем Ренессансынан шыққан ең ықпалды жазушылар болғанымен, осы кезеңде танымал болған басқа да жазушылар көптеген. Олардың қатарында Жан Тумер, «Кейн» атты ауыл және қалалық қара нәсілділердің өмірі туралы әңгімелер, өлеңдер мен эскиздердің әйгілі жинағының авторы, және Дороти Уэст, «Тормыста өмір сүру оңай» романымен жоғарғы таптағы қара нәсілді отбасының өмірін зерттеген жазушы бар. Ренессанстың тағы бір танымал жазушысы – Каунти Каллен, ол өлеңдерінде қара нәсілділердің күнделікті өмірін сипаттады (мысалы, Балтиморға жасаған сапары нәсілдік қорлаумен бұзылды). Калленнің кітаптарына өлеңдер жинақтары «Түс» (1925), «Мыс күн» (1927) және «Қара қыздың балладасы» (1927) кіреді. Фрэнк Маршалл Дэвистің «Black Man's Verse» (1935) және «Black Cat Press» баспасынан жарық көрген «I am the American Negro» (1937) өлеңдер жинақтары оған сыншылардың жоғары бағасын әкелді. Автор Уоллес Турман өзінің «Тинтеррасиалдық ерлік: Негр өмірінің романы» (1929) романымен де көзге түсті, ол ашық терілі және қара терілі африкалық американдықтар арасындағы нәсілдік дискриминацияға назар аударды. Гарлем Ренессансы афроамерикандық әдебиет үшін шешуші кезең болды. Осы уақытқа дейін афроамерикандықтардың кітаптарын негізінен басқа қара нәсілді адамдар оқыған. Бірақ ренессанс кезеңінде афроамерикандық әдебиет, сондай-ақ қара нәзік өнер мен сахналық өнер, американдық мәдениеттің негізгі ағымына енді.

The Harlem Renaissance from 1920 to 1940 was a flowering of African American literature and art. Based in the African American community of Harlem in New York City, it was part of a larger flowering of social thought and culture. Numerous Black artists, musicians and others produced classic works in fields from jazz to theater. Among the most renowned writers of the renaissance is poet Langston Hughes, whose first work was published in The Brownies' Book in 1921. He first received attention in the 1922 publication The Book of American Negro Poetry. Edited by James Weldon Johnson, this anthology featured the work of the period's most talented poets, including Claude McKay, who also published three novels, Home to Harlem, Banjo and Banana Bottom, a nonfiction book, Harlem: Negro Metropolis, and a collection of short stories. In 1926, Hughes published a collection of poetry, The Weary Blues, and in 1930 a novel, Not Without Laughter. He wrote "The Negro Speaks of Rivers" as a young teen. His single, most recognized character is Jesse B. Simple, a plainspoken, pragmatic Harlemite whose comedic observations appeared in Hughes's columns for the Chicago Defender and the New York Post. Simple Speaks His Mind (1950) is a collection of stories about centering on Simple published in book form. Until his death in 1967, Hughes published nine volumes of poetry, eight books of short stories, two novels and a number of plays, children's books and translations. Another notable writer of the renaissance is novelist Zora Neale Hurston, author of the classic novel Their Eyes Were Watching God (1937). Although Hurston wrote 14 books that ranged from anthropology to short stories to novel length fiction, her writings fell into obscurity for decades. Her work was rediscovered in the 1970s through Alice Walker's 1975 article "In Search of Zora Neale Hurston", published in Ms. and later retitled "Looking for Zora". Walker found in Hurston a role model for all female African American writers. While Hurston and Hughes are the two most influential writers to come out of the Harlem Renaissance, a number of other writers also became well known during this period. They include Jean Toomer, author of Cane, a famous collection of stories, poems, and sketches about rural and urban Black life, and Dorothy West, whose novel The Living is Easy examined the life of an upper class Black family. Another popular renaissance writer is Countee Cullen, who in his poems described everyday black life (such as a trip he made to Baltimore that was ruined by a racial insult). Cullen's books include the poetry collections Color (1925), Copper Sun (1927), and The Ballad of the Brown Girl (1927). Frank Marshall Davis's poetry collections Black Man's Verse (1935) and I am the American Negro (1937), published by Black Cat Press, earned him critical acclaim. Author Wallace Thurman also made an impact with his novel Thinterracial heerry: A Novel of Negro Life (1929), which focused on interracial prejudice between lighter skinned and darker skinned African Americans. The Harlem Renaissance marked a turning point for African American literature. Prior to this time, books by African Americans were primarily read by other Black people. With the renaissance, though, African American literature—as well as black fine art and performance art—began to be absorbed into mainstream American culture.

Азаматтық құқық қозғалысы

Африкалық американдықтардың кең көші-қоны Бірінші дүниежүзілік соғыста басталып, Екінші дүниежүзілік соғыста ең жоғары шарына жетті. Ұлы көші-қон кезінде қара нәсілділер Американың оңтүстігіндегі расизм мен мүмкіндіктердің жетіспеуінен қашып, Чикаго сияқты солтүстік қалаларына қоныстанды, онда олар фабрикаларда және экономиканың басқа да салаларында жұмыс таба алды. Бұл көші-қон қара қоғамдастығында жаңа тәуелсіздік сезімін оятып, Харлем эпохасындағы жарқын қара қалалық мәдениетіне үлкен үлес қосты. Көші-қон сонымен қатар, 1940-50-60 жылдардағы қара жазушыларға күш берген Азаматтық құқықтар қозғалысын күшейтті. Қара белсенділері сегрегацияны және расизмді жоюға, қара ұлтшылдығының жаңа сезімін қалыптастыруға тырысқандай, қара авторлар да өз шығармаларында осы мәселелерді көтеруге ұмтылды. Осы мәселелерді алғашқылардың бірі болып қозғаған Джеймс Болдуин болды, ол нәсіл және сексуалдық тақырыптарды қарастырды. "Тауға айт" романымен танымал Болдуин, американдық қоғамның екі есімділікті де қабылдамаған кезінде, қара және гомосексуал болу қандай екенін терең зерттей отырып, жеке басынан өткен оқиғалар мен эсселер жазды. Болдуиннің жазған кітаптарының саны шамамен 20-ға жуық, олардың ішінде "Басқа ел" және "Келесі рет от" сияқты классикалық туындылар бар. Болдуиннің құрметтейтін досы және әріптесі – жазушы Ричард Райт, оны Болдуин "мен үшін әлемдегі ең ұлы қара жазушы" деп атады. Райт өзінің "Туған ұл" (1940) романымен танымал, ол Чикагода қабылдануға күресіп жүрген қара нәсілді адам Биггер Томас туралы баяндайды. Болдуин романнан қатты әсер алып, өзінің эсселер жинағын "Туған ұлдың жазбалары" деп атады, бұл Райттың романына сілтеме еді. Алайда, олардың достығы "Әркімнің наразылық романы" атты кітаптағы бір эссесінен бұзылды, онда "Туған ұл" романына сенімді кейіпкерлер мен психологиялық тереңдік жетіспегендігі үшін сын айтылды. Райттың басқа да кітаптарының ішінде автобиографиялық роман "Қара бала" (1945), "Шеттен келген" (1953) және "Ақ адам, тыңда!" (1957) кіретін еді. Бұл кезеңнің тағы бір көрнекті романы – Ральф Эллисонның "Көрінбейтін адам" (1952) романы, ол 1953 жылы Ұлттық кітап сыйлығын жеңіп алды. Өмірінде тағы бір романды аяқтамаса да, "Көрінбейтін адам" оның әдебиет тарихындағы орнын бекітетіндей күшті әсер етті. Эллисонның 1994 жылы қайтыс болғаннан кейін, оның 40 жыл бойы жазған 2000-нан астам беттік қолжазбаларынан екінші романы "Жунайт" (1999) жинақталды. Қолжазбаның толық нұсқасы "Атуға үш күн бұрын" (2010) деген атпен жарияланды. Азаматтық құқықтар кезеңінде қара әйел ақындары да көтеріліп, олардың ішінде Гвендолин Брукс ерекше көзге түсті. Ол 1949 жылы "Энни Аллен" атты өлеңдер жинағы үшін Пулитцер сыйлығын алған алғашқы африкалық американдық болды. Брукспен қатар, 1950-60 жылдары танымал болған басқа да әйел ақындар – Никки Джованни және Соня Санчес. Осы кезеңде бірқатар драматургтар да ұлттық назарға ілікті, олардың ішінде Чикагода тұратын кедей қара нәсілді отбасы туралы "Күннің астында" пьесасын жазған Лорейн Хансберри ерекше көзге түсті. Пьеса 1959 жылы Нью-Йорк драма сыншылары шешімімен сыйлыққа ие болды. Тағы бір назар аударған драматург – Әмири Барака, ол Бродвейден тыс жерлерде даулы пьесалар жазды. Соңғы жылдары Барака өзінің поэзиясымен және музыка туралы сындық еңбектерімен танымал болды. Сондай-ақ, Азаматтық құқықтар қозғалысының көшбасшылары адам құқықтары туралы маңызды эсселер мен кітаптар жазғанын атап өткен жөн. Олардың ең танымал мысалы – Мартин Лютер Кингтің "Бирмингем түрмесінен хат".

A large migration of African Americans began during World War I, hitting its high point during World War II. During this Great Migration, Black people left the racism and lack of opportunities in the American South and settled in northern cities such as Chicago, where they found work in factories and other sectors of the economy. This migration produced a new sense of independence in the Black community and contributed to the vibrant Black urban culture seen during the Harlem Renaissance. The migration also empowered the growing Civil Rights Movement, which made a powerful impression on Black writers during the 1940s, '50s and '60s. Just as Black activists were pushing to end segregation and racism and create a new sense of Black nationalism, so too were Black authors attempting to address these issues with their writings. One of the first writers to do so was James Baldwin, whose work addressed issues of race and sexuality. Baldwin, who is best known for his novel Go Tell It on the Mountain, wrote deeply personal stories and essays while examining what it was like to be both Black and homosexual at a time when neither of these identities was accepted by American culture. In all, Baldwin wrote nearly 20 books, including such classics as Another Country and The Fire Next Time. Baldwin's idol and friend was author Richard Wright, whom Baldwin called "the greatest Black writer in the world for me". Wright is best known for his novel Native Son (1940), which tells the story of Bigger Thomas, a Black man struggling for acceptance in Chicago. Baldwin was so impressed by the novel that he titled a collection of his own essays Notes of a Native Son, in reference to Wright's novel. However, their friendship fell apart due to one of the book's essays, "Everybody's Protest Novel," which criticized Native Son for lacking credible characters and psychological complexity. Among Wright's other books are the autobiographical novel Black Boy (1945), The Outsider (1953), and White Man, Listen! (1957). The other great novelist of this period is Ralph Ellison, best known for his novel Invisible Man (1952), which won the National Book Award in 1953. Even though he did not complete another novel during his lifetime, Invisible Man was so influential that it secured his place in literary history. After Ellison's death in 1994, a second novel, Juneteenth (1999), was pieced together from the 2,000 plus pages he had written over 40 years. A fuller version of the manuscript was published as Three Days Before the Shooting (2010). The Civil Rights time period also saw the rise of female Black poets, most notably Gwendolyn Brooks, who became the first African American to win the Pulitzer Prize when it was awarded for her 1949 book of poetry, Annie Allen. Along with Brooks, other female poets who became well known during the 1950s and '60s are Nikki Giovanni and Sonia Sanchez. During this time, a number of playwrights also came to national attention, notably Lorraine Hansberry, whose play A Raisin in the Sun focuses on a poor Black family living in Chicago. The play won the 1959 New York Drama Critics' Circle Award. Another playwright who gained attention was Amiri Baraka, who wrote controversial off Broadway plays. In more recent years, Baraka became known for his poetry and music criticism. It is also worth noting that a number of important essays and books about human rights were written by the leaders of the Civil Rights Movement. One of the leading examples of these is Martin Luther King Jr.'s "Letter from Birmingham Jail".

Жақында болған тарих

1970-ші жылдардан бастап афроамерикандық әдебиет кең қауымға танылды, өйткені афроамерикандық жазушылардың кітаптары үздік сатушылар тізіміне еніп, марапаттарға ие болды. Осы кезеңде афроамерикандық жазушылардың туындылары американдық әдебиеттің толыққанды жанры ретінде академиялық ортада мойындала бастады. Азаматтық құқықтар мен «Қара күш» қозғалыстарынан шабыт алған, ірі «Қара өнер» қозғалысының аясында афроамерикандық әдебиет анықталып, талдана бастады. Осы кезеңде Тони Моррисон, Элис Уокер сынды көркем әдебиетшілер мен Джеймс Эммануэль ақын афроамерикандық әдебиетті жанр ретінде дамытуға және қалыптастыруға үлкен үлес қосты. Джеймс Эммануэль (Теодор Гросспен бірлесіп) «Dark Symphony: Negro Literature in America» (1968) атты қара авторлардың туындыларының жинағын шығару арқылы афроамерикандық әдебиеттің қалыптасуына маңызды қадам жасады. Бұл антология және Эммануэльдің Нью-Йорк қалалық колледжіндегі педагогтық қызметі (оны афроамерикандық поэзияны оқытуды енгізгені үшін мақтан тұтады) жанрдың дамуына зор ықпал етті. Октавия Э. Батлер сияқты авторлар готика, ғылыми фантастика және антиутопиялық жанрлардың ерекшеліктерін өзіндік стильде үйлестіре отырып, әдеби құрмет пен сынға ие болды. Батлердің «Жас бала» романы ерекше вампир мифологиясын ұсынады, нәсілдік басымдық және гендерлік рөлдер мәселелерін қозғайды. Брендон Масси кейбір туындыларын оңтүстік готикалық аяға орналастырады, бұл оның сюжеттеріне үрей мен қорқыныш сыйлайды. Моррисонның туындыларындағы сияқты, құпиялылық пен күмәнділікті соғыстан бұрынғы үйлерге орналастыру – олардың шеберлігінің бір бөлігі. АҚШ-тағы әдебиет индустриясы, баспа және аударма салалары көбінесе ақ нәсілділердің басымдығымен сипатталатын. Шынында да, Фредерик Дугластың «Фредерик Дугластың өмірі» (1845), Соломон Нортраптың «Құлдыққа он екі жыл» (1853) және В.Е.Б. Дюбуаның туындылары сияқты афроамерикандық авторлардың маңызды еңбектері көптеген тілдерге аударылды. Дегенмен, әрбір мұндай шығармаға қарсы ақ авторлардың ондаған романдары, әңгімелері мен өлеңдері бірдей немесе одан да жоғары танымалдыққа ие болды. Сонымен қатар, көптеген ағылшын тілінде сөйлейтін ақ авторлардың туындылары ағылшын тіліне аударылды және бүгінде АҚШ-та кеңінен танымал. Бұл АҚШ оқырмандарына қолжетімді әдебиеттерде айтарлықтай олқылық бар екенін көрсетеді. Бұл мәселе нәсілдік кемсітушілік проблемасын күшейтеді және ақ нәсілділердің білімсіздігіне себеп болады. Соңғы жылдары Опра Уинфри сияқты телешоу жүргізушілерінің афроамерикандық әдебиетке қызығушылықты арттыруға атсалысқандары да байқалады. Ол өзінің «Опраның кітап клубы» арқылы афроамерикандық жазушылардың туындыларын кеңінен насихаттады. Жақында хип-хоп әдебиеті афроамерикандық қоғамда кең таралды. XXI ғасырда интернет афроамерикандық әдебиеттің жариялануына мүмкіндік берді. 1996 жылы Мемфис Вон құрған TimBookTu онлайн платформасы поэзия, көркем әдебиет, эсселер және басқа да жазба туындыларды ұсынатын пионерлік жоба болды.

Beginning in the 1970s, African American literature reached the mainstream as books by Black writers continually achieved best selling and award winning status. This was also the time when the work of African American writers began to be accepted by academia as a legitimate genre of American literature. As part of the larger Black Arts Movement, which was inspired by the Civil Rights and Black Power movements, African American literature began to be defined and analyzed. A number of scholars and writers are generally credited with helping to promote and define African American literature as a genre during this time period, including fiction writers Toni Morrison and Alice Walker and poet James Emanuel. James Emanuel took a major step toward defining African American literature when he edited (with Theodore Gross) Dark Symphony: Negro Literature in America (1968), a collection of black writings released by a major publisher. This anthology, and Emanuel's work as an educator at the City College of New York (where he is credited with introducing the study of African American poetry), heavily influenced the birth of the genre. Incorporating these themes with characteristics of the Gothic, science fiction, and dystopian genres, stories like Octavia E. Butler's have begun to gain literary honor and critique. Butler's work, Fledgling illustrates a unique vampire mythology, tackling notions of racial superiority and gender roles. Authors like Brandon Massey strategically places some of his stories in Gothic southern settings that fuel the fear of his plots. Much like Morrison's haunted house, placing mystery and suspense in antebellum style houses is strategic to their craft. As a matter of fact, the literature industry in the United States including publishing and translation has always been described as predominantly white. Definitely, there were some principal works written by black authors such as Narrative of the Life of Frederick Douglass (1845) by Frederick Douglass, Twelve Years a Slave (1853) by Solomon Northrup, and The Souls of Black Folk (1903) by W. E. B. Du Bois that were translated into many languages. However, for each of those literary works, there were dozens of novels, short stories and poems written by white authors that gained the same or even greater recognition. What is more, there were many literary pieces written by non English speaking white authors that were translated into the English language. These works are widely known across the United States now. It is proof that there is a considerable gap in the literature that is available for US readers. This issue contributes to the problem of racial discrimination fostering the ignorant awareness of the white community. Finally, African American literature has gained added attention through the work of talk show host Oprah Winfrey, who repeatedly has leveraged her fame to promote literature through the medium of her Oprah's Book Club. At times, she has brought African American writers a far broader audience than they otherwise might have received. Hip hop literature has become popular recently in the African American community. In the 21st century, the Internet has facilitated publication of African American literature. Founded in 1996 by Memphis Vaughn, TimBookTu has been a pioneer offering an online audience poetry, fiction, essays and other forms of the written word.

Сын-пікірлер

Америка Құрама Штаттарында афроамерикалық әдебиет жақсы қабылданады, бірақ оның маңызы, дәстүрлері және теориялары туралы көптеген пікірлер бар. Осы жанрдың қолдаушылары үшін афроамерикалық әдебиет – Америка Құрама Штаттарындағы афроамерикандықтардың өмірлік тәжірибесінен, әсіресе тарихи расизм мен кемсітушілікке байланысты туындаған құбылыс және ол үстем мәдениеттің әдебиеті мен билігіне қарсы тұруға жасалған әрекет. Бұған қоса, қолдаушылар бұл әдебиетті американдық әдебиеттің ішінде де, сыртында да қарайды және елдің жазу өнерін жаңартуға көмектеседі деп санайды. Ал сыншылардың пікірінше, афроамерикалық әдебиет – американдық әдебиеттің бөлінуының бір бөлігі. Сонымен қатар, афроамерикалық қоғамның өкілдерінің арасында өз әдебиеттерінде кейде қара нәсілділердің бейнесін дұрыс емес көрсетуіне наразылық білдіретіндер де бар.

Әдебиеттің басым мәдениетін жоққа шығару

Америка тарихы бойында афроамерикандықтар кемсітіліп, нәсілшілдік көзқарастарға ұшыраған. Осы тәжірибе кейбір қара терілі жазушыларды, әсіресе афроамерикандық әдебиеттің бастапқы жылдарында, еуропалық американдық авторлармен тең екендерін дәлелдеуге жетеледі. Генри Луис Гейтс-младший айтқандай, "қаралардың жазба дәстүрлері болмағандықтан, олар нашар мәдениеттің ұстаушылары деген талапты жоққа шығаруға ұмтылыс – қара әдебиеті тарихының жасырын мағынасын сипаттауға лайық". Басым мәдениеттің талаптарын жоққа шығару арқылы афроамерикандық жазушылар Америка Құрама Штаттарының әдеби және билік дәстүрлерін құлатпақ болды. Кейбір ғалымдар жазуды дәстүрлі түрде "басым мәдениеттің ақ нәсілді ер адамдардың ісі ретінде анықтаған нәрсе" деп қарастырады. Өз әдебиеттерін жасай отырып, афроамерикандықтар ақ зиялылардың көзқарасынан тыс, өз әдеби дәстүрлерін құра алды. 1922 жылы У.Е.Б. Дю Бойс "Америкадағы және қазіргі әлемдегі негрлердің ұлы миссиясы" – "Өнерді және әдемілікті бағалауды" дамыту екенін жазды.

Америка әдебиетінің ішінде де, сыртында да бар

Жоан Габбиннің айтуынша, афроамерикалық әдебиет американдық әдебиеттің ішінде де, сыртында да қатар өмір сүреді. "Афроамерикалық әдебиет бір жағынан американдық әдебиеттен тыс, екінші деңгейге жіберілгендей, бірақ ол оның ажырамас бөлігі", - дейді ол. Оның теориясы АҚШ-тағы афроамерикалықтардың өмірлік тәжірибесіне негізделген. Афроамерикалықтар ұзақ жылдар бойы американдықтар екенін мәлімдесе де, АҚШ тарихының көп бөлігінде олар толыққанды азаматтар ретінде мойындалмады және оларға қарсы белсенді түрде кемсітушілік жасалды. Осының салдарынан, олар Американың бір бөлігі болды, бірақ сонымен бірге одан тысқары да қарайды. Сол сияқты, афроамерикалық әдебиет үлкен американдық әдебиеттің құрылымында, бірақ дербес түрде де бар. Осының нәтижесінде, әңгіме айтудың жаңа стильдері мен бірегей дауыстар салыстырмалы түрде оқшауланған жағдайда пайда болды. Бұл жаңа стильдер мен дауыстардың оқшауланудан шығып, үлкен әдеби әлемді қайта жандандыруы мүмкін (Маккей, 2004). Бұл көркемдік үлгі соңғы ғасырда афроамерикалық мәдениетінің көптеген салаларында сақталды, джаз және хип-хоп – қара қоғамдастығының ішінде оқшауланып дамыған, кейін кең аудиторияға жетіп, американдық мәдениетті жаңартқан екі көркем мысал ғана. Афроамерикалық әдебиет қазірдің өзінде кең аудитория арасында танымал болғандықтан, оның жаңа стильдер мен дауыстарды дамыту қабілеті – немесе кейбір сыншылардың айтуынша, "шынайы" болып қалуы – бұрынғысы болмауы мүмкін. Осы сыншылардың пікірінше, АҚШ және әлемнің басқа аймақтарындағы жекелену саясатының күшеюіне байланысты әдебиет ерекше және бөлек топтарға жіктелуде. Бұл сыншылар әдебиетке жекелену саясатын енгізуге қарсы, себебі бұл "тек әйелдер әйелдер туралы, әйелдер үшін, ал тек қаралар қаралар туралы, қаралар үшін жаза алады" дегенді білдіреді (Джей, 1997). Ағымдағы пікір бойынша, американдық әдебиет афроамерикалық әдебиет сияқты жаңа жанрлардың пайда болуына байланысты бөлініп жатқан жоқ. Керісінше, американдық әдебиет АҚШ-тың артып келе жатқан әртүрлілігін көрсетеді және тарихындағы ең көп әртүрлілік белгілерін танытады (Андрюс, 1997; Маккей, 2004).

According to Joanne Gabbin, a professor, African American literature exists both inside and outside American literature. "Somehow African American literature has been relegated to a different level, outside American literature, yet it is an integral part," she says. She bases her theory in the experience of Black people in the United States. Even though African Americans have long claimed an American identity, during most of United States history they were not accepted as full citizens and were actively discriminated against. As a result, they were part of America while also outside it. Similarly, African American literature is within the framework of a larger American literature, but it also is independent. As a result, new styles of storytelling and unique voices have been created in relative isolation. The benefit of this is that these new styles and voices can leave their isolation and help revitalize the larger literary world (McKay, 2004). This artistic pattern has held true with many aspects of African American culture over the last century, with jazz and hip hop being just two artistic examples that developed in isolation within the Black community before reaching a larger audience and eventually revitalizing American culture. Since African American literature is already popular with mainstream audiences, its ability to develop new styles and voices—or to remain "authentic," in the words of some critics—may be a thing of the past. According to these critics, literature is splitting into distinct and separate groupings because of the rise of identity politics in the United States and other parts of the world. These critics reject bringing identity politics into literature because this would mean that "only women could write about women for women, and only Blacks about Blacks for Blacks." (Jay, 1997)

The general consensus view appears to be that American literature is not breaking apart because of new genres such as African American literature. Instead, American literature is simply reflecting the increasing diversity of the United States and showing more signs of diversity than before in its history (Andrews, 1997; McKay, 2004).