Кіріспе
Джордж Бернард Шоудың пьесасы – пьесаның киноадаптациялары. «Сент-Жоанна» – Джордж Бернард Шоудың 15 ғасырдағы француз әскери қайраткері Жанна д'Арк туралы пьесасы. 1923 жылы, Рим-католик шіркеуі оны қасиетті деп жариялағаннан үш жыл өткен соң қойылған бұл пьеса, Шоудың Жаннаның сотына қатысқан адамдар өздері дұрыс деп ойлағандай әрекет еткеніне сенуін көрсетеді. Ол пьесаға жазған алғы сөзінде: «Бұл пьесада жамандық жоқ. Қылмыс, ауру сияқты, қызықты емес: оны барлық адам келісімімен жою керек, және осыдан басқа ештеңе жоқ. Бізді шын мәнінде қызықтыратыны – адамдардың жақсы ниетпен жасағандары, сондай-ақ жақсы ниеттеріне қарамастан, не істеу керектігін біліп, оны істеуге мәжбүрлегендері. Майкл Холройд бұл пьесаны «қаһармансыз трагедия» деп, сондай-ақ Шоудың «бірден-бір трагедиясы» деп сипаттады. Джон Фильден Сент-Жоаннаны трагедия ретінде сипаттаудың дұрыстығын талқылады. Басылып шыққан пьесаның мәтіні Шоудың ұзақ алғы сөзін қамтиды.
the film adaptations of the play
Saint Joan is a play by George Bernard Shaw about 15th century French military figure Joan of Arc. Premiering in 1923, three years after her canonization by the Roman Catholic Church, the play reflects Shaw's belief that the people involved in Joan's trial acted according to what they thought was right. He wrote in his preface to the play:
There are no villains in the piece. Crime, like disease, is not interesting: it is something to be done away with by general consent, and that is all [there is] about it. It is what men do at their best, with good intentions, and what normal men and women find that they must and will do in spite of their intentions, that really concern us. Michael Holroyd has characterised the play as "a tragedy without villains" and also as Shaw's "only tragedy". John Fielden has discussed further the appropriateness of characterising Saint Joan as a tragedy. The text of the published play includes a long Preface by Shaw.
Сын
Сол кездегі бір тарихшы (1925) пьесаға жауап беріп, оның өте дәл емес екенін, әсіресе орта ғасырлық қоғамды бейнелеуде бұрмалаушылықтар бар екенін айтты. Шоу, көптеген жазушылар Жаннаның бейнесін оның айыптаушыларын толығымен адалсыз және зұлым көрсету үшін "романтизациялап" бұрмалағанын мәлімдейді. Жаннаның кейіпкерін жалпылай қарастырғанда, оны католик шіркеуі және феодалдық жүйе сияқты жалпы институттық билікке қарсы көтерілген адам ретінде сипаттау қалыпты. Заманауи пікірлер оның дінге деген терең сенімін және оның діншіл фанатизмге жақындығын атап өтеді. Тони Стаффорд пьесада Шоудың құстарға байланысты бейнелерді қолдануын талқылады. Фредерик Боас Шекспир, Шиллер және Шоудың пьесаларындағы Жанна бейнесін салыстырды. Т. С. Элиот 1924 жылы Лондондағы премьерадан кейін пьеса туралы жазып, "Сент-Жоан" кейбір адамдар айтқандай шедевр болмаса да, пьеса "Шоу мырзаның ойын бұрынғы еңбектерінен гөрі анық көрсетеді" деді. Шоуға "интеллектуалды серпіліс" және "драмалық қуаныш" сыйлағаны үшін алғыс айтқанмен, ол оның қаһарманды бейнелеуіне қарсы шықты: "оның Жанна д'Арк барлық Жанналардың ең үлкен құрметсіздігі болуы мүмкін: өйткені ол оған қарсылық білдірген аңыздағы әулие немесе күнәкар емес, оны үлкен буржуазиялық реформаторға айналдырды, ал оның орны британдық суфражистердің белсенді көшбасшысы миссис Панкхерсттен сәл жоғары".
Өндірістер
Шоудың Ұлы соғыстан кейінгі жеке беделі төмендеді, сондықтан ол пьесаны алдымен Ұлыбританиядан тыс жерде сынап көргісі келді деп есептеледі. Пьесаның тұңғыш көрсетілісі 1923 жылғы 28 желтоқсанда Бродвейдегі Гаррик театрында «Театр гильдиясы» қойылымымен, басты рөлде Уинифред Лениханның қатысуымен өтті. Лондондық тұңғыш көрсетілісі 1924 жылғы 26 наурызда «Жаңа театр» сахнасында Льюис Кассон қоюымен ашылды, онда Шоудың досы Сибил Торндайк ойнады – осы рөлді осы актриса үшін жазған еді. Костюмдер мен декорацияларын Чарльз Рикеттс жасады, ал пьесаға Джон Фолдс арнайы жазып, дирижерлік еткен кең ауқымды музыкалық қосымша болды. Шіркеу мен заң күштерінің арасында қалған Джоан – трагедиялық қаһарманның бейнесі, актрисалар (төменде қараңыз) бұл рөлді ойнауды ең қиын рөлдердің бірі деп санайды. Оны көбінесе кейіпкер жасынан әлдеқайда үлкен, тәжірибелі актрисалар ойнайды. Фильмдегі нұсқасында Джоан рөлін 19 жастағы Жан Себерг ойнады. Фильм мен Себергке сыншылар тарапынан өте теріс пікірлер берілді. Себергтің өзі "Сыншылардың өртінде жанып кеттім" деді.