Кіріспе
Ағылшын органшысы және композиторы Сэмюэл Уэсли (24 ақпан 1766 – 11 қазан 1837) – георгиан дәуірінің соңындағы ағылшын органшысы және композиторы. Уэсли Моцарттың (1756–1791) құрдасы болды және кейбір адамдар оны «ағылшын Моцарты» деп атады.
Samuel Wesley (24 February 1766 – 11 October 1837) was an English organist and composer in the late Georgian period. Wesley was a contemporary of Mozart (1756–1791) and was called by some "the English Mozart".
Мансап
Сэмюэл өмір бойында музыкалық дарынын ерте көрсетті. Бала кезінде ол ағасы Чарльзбен бірге британдық музыкалық ортада балалық дарын иесі ретінде танылды. Ол скрипка, клавесин және органмен тез меңгерді. Сегіз жасында ол композиторлық және импровизациялық шеберлігімен көзге түсті. Әкесі Чарльз былай деп жазды:
«Доктор Бойс бізге келіп, маған: «Сіздің үйде ағылшын Моцарты бар екеніне естідім» деді. Сэмді өзі жауап беруі үшін шақырдым. Ол осы уақытқа дейін «Рут ораториясын» жазып бітірген еді. Доктор оны мұқият қарап шығып, орындалуынан қатты ләззат алды. Оның сөздерінің бірі: «Бұл әуендер көргенімнің ең әдемілері. Бұл бала табиғатынан туған бас партиясын жазады, мен ереже мен оқу арқылы жасай алатын бас партиясымен тең». Уэсли дирижер болып жұмыс істеген, сондай-ақ музыка мұғалімі және лекторы болды. Ол британдық орган концерттерінің пионері болған сияқты: оның заманына дейін ойын-сауық шіркеу ғимаратына лайық деп есептелмеген. Англиядағы ең жақсы импровизатор ретінде танылғанына қарамастан, ол 1798 және 1813 жылдары, сондай-ақ 1824 жылы Генувер алаңындағы Санкт-Джордж ауруханасына үміткер болғанымен, органшы лауазымын ала алмады. Жалпы, ол британдық элитаға сенімсіз болған сияқты, мүмкін, оның тікелей мінезіне, некесіне байланысты, сондай-ақ ол сенімді емес болуы мүмкін. 1815 жылдан бастап ол қаржы тапшылығы мен депрессияға ұшырады. Бір кезде ол Винсент Новеллодан көшіру жұмысын сұрауға мәжбүр болды. Оның органмен ойнау шеберлігі соншалықты жоғары бағаланды, сондықтан ол Феликс Мендельсонмен таныстырылып, 1837 жылдың қыркүйегінде, Уэсли қайтыс болғанға дейін бір ай бұрын оның алдында орындады. Мендельсон Ньюгейттегі Христос шіркеуінде концерт берді, оның барысында Уэсли қызы Элизаға: «Бұл керемет ойнау! Сіз менің осыдан кейін тәуекел етуіме батыл боласыз ба?» деді. Мендельсон қартты, енді әлсіз болған шақта ойнауға көндірген сияқты. Мендельсон оның ойнап жатқан кезінде жанында тұрып, мақтады, бірақ Уэсли: «Ах, мырза! Сіз менің ойнағанымды естімедіңіз, мені қырық жыл бұрын естіген болар едіңіз» деді. Уэсли Иоганн Себастьян Бахтың шығармаларымен 1796-1808 жылдар аралығында танысқан көрінеді. 1810 жылы ол Чарльз Фредерик Хорнмен бірлесіп Бахтың «Жақсы темперленген клавир» операсының алғашқы ағылшын тіліндегі басылымын жариялады. Олардың Бахтың шығармаларын бірлесіп жариялауы және насихаттауы «Англияда Бахтың оянуы» деп сипатталды. Бахтың ісіне басқаларды көндіру үшін уақыт кетірмеді; Уэслидің негізгі жақтастары Уильям Кроч және Чарльз Берни болды. Досы Бенджамин Джейкобқа жазған бірнеше хатында Уэсли Бахты қалай жақсы бағалайтынын жазды.
He was full eight years old when Dr Boyce came to see us and accosted me with, 'Sir, I hear you have an English Mozart in your house.' I called Sam to answer for himself. He had by this time scrawled down his Oratorio of Ruth. The Doctor looked it over very carefully and seemed highly pleased with the performance. Some of his words were, 'These airs are some of the prettiest I have seen. This boy writes by nature as true a bass as I can do by rule and study.' Wesley worked as a conductor as well as a music teacher and lecturer. He seems to have been one of the pioneers of the British organ recital: prior to his time, entertainment was not considered appropriate for a church building. Despite a reputation as the best improviser on the organ in England, he never succeeded in obtaining an organist's post though he applied to the Foundling Hospital both in 1798 and 1813 and to St George's, Hanover Square in 1824. Generally he appeared to be mistrusted by the British establishment, perhaps due to a forthright manner, his marriage arrangements and it is possible to speculate that he was unreliable. From 1815 onwards, he was beset by lack of money and depression. At one stage, he was reduced to asking Vincent Novello for copying work. His ability on the organ was so highly regarded that he was introduced to, and played for Felix Mendelssohn in September 1837, a month before Wesley's death. Mendelssohn gave a recital at Christ Church Newgate, during which Wesley said to his daughter Eliza, "This is transcendent playing! Do you think I dare venture after this?" It seems that Mendelssohn persuaded the old man, who was by now very frail, to play. Mendelssohn stood by his side while he was playing and complimented him, but Wesley replied "Ah, Sir! you have not heard me play; you should have heard me forty years ago." Wesley seems to have become acquainted with the works of Johann Sebastian Bach sometime between 1796 and 1808. In 1810, he and Charles Frederick Horn collaborated in publishing the first English edition of Bach's The Well Tempered Clavier. Their joint publication and popularisation of Bach's work have been described as an "English Bach awakening". No time was lost in converting others to the Bach cause; Wesley's principal converts were William Crotch and Charles Burney. In a series of letters to his friend, Benjamin Jacob, Wesley documented how he made Bach better appreciated.