Кіріспе

Жылқы тұқымы

Уэльс пониі мен Кобы – Уэльсте пайда болған, пони және коб түрлерін қамтитын төрт жақын туысқан жылқы тұқымының тобы. Уэльс тұқымдарының қоғамындағы төрт бөлім негізінен бойымен, сондай-ақ түрімен ерекшеленеді: ең кішкентай Уэльс тау пониі (A бөлімі); сәл биік, бірақ жақсартылған Уэльс пониі (B бөлімі), балалардың көрмеге шығаруға арналған аттары ретінде танымал; кішкентай, бірақ мықты денелі Уэльс пониі (C бөлімі), міну және жарысқа қабілетті керуге қолданылады; және ең биік Уэльс Кобы (D бөлімі), оны ересектер де міне алады. Уэльс понилері мен кобтары барлық бөлімдерде жақсы мінез-құлықтарымен, төзімділіктерімен және еркін қозғалыстарымен белгілі. Уэльстегі жергілікті понилер б.з.д. 1600 жылға дейін болған, ал Уэльс түріндегі коб орта ғасырларда-ақ танымал болған. Оларға араб жылқысы, сондай-ақ таза қанды және хакни жылқысының әсері тиген. 1901 жылы Уэльс тұқымдарының тұқымдық кітабы Ұлыбританияда құрылды, ал 1907 жылы АҚШ-та тағы бір тіркелім ашылды. Ұлы депрессия кезінде тұқымға деген қызығушылық азайды, бірақ 1950 жылдары қайта жанданды. Тарихы бойында Уэльс тұқымдары түрлі мақсаттарда қолданылған, оның ішінде кавалериялық жылқы, шахта пониі және фермалардағы жұмыс жануары ретінде. Бүгінде Уэльс пониі мен Кобы тұқымдары көптеген ат спорты түрлерінде, соның ішінде көрмелерде, секіруде және керуде, сондай-ақ жарыс, жаяу және жолмен жүру үшін пайдаланылады. Кіші түрлері балаларға арналған танымал понилер. Уэльс тұқымы басқа да көптеген тұқымдармен жақсы үйлеседі және британдық және американдық жылқылар мен понилердің дамуына ықпал етті.

Тарих

Дәлелдер Уэльсте б.з.д. 1600 жылға дейін жергілікті понилер болғандығын көрсетеді. Алғашқы Уэльс тау понисі осы ежелгі кельт понисінен пайда болған деп есептеледі. Уэльстік понилер негізінен Уэльсте дамыған, ал олардың ата-бабалары Рим империясы келгенге дейін Британ аралдарында болған. Понилердің топтары жартылай жабайы күйде, тауларға көтеріліп, шатқалдардан секіріп, қиыр-қабақ далаларда жүгіріп жүрді. Қатал климат, шектеулі баспана және туған жерінің азық-түлік ресурстарының жетіспеуі салдарынан олардың төзімді тұқымға айналуына себеп болды. Даму барысында Уэльс тұқымдарына араб қаны қосылған, бірақ бұл тұқымның ерекше белгілерін өзгертпеді. Уэльс кобы орта ғасырларда-ақ белгілі бір тип ретінде болған, оның сипаттамалары ортағасырлық Уэльс әдебиетінде де кездеседі. Сол кезде олар жылдамдығымен, секіру қабілетімен және жүк көтеру мүмкіндігімен танымал болды. Ірі, "салқынқанды" жұмысшы аттар пайда болғанға дейін олар шаруашылық жұмыстарына және орман шаруашылығына қолданылды. 1485 жылы Уэльс милициясы, қазіргі Уэльс кобының ата-бабалары деп саналатын жергілікті аттарға мініп, Генри Тюдордың Англия тағына отыруына көмектесті. Уэльстің таулы шаруашылықтарында уэльстік понилер мен кобтар егіс егуден бастап фермерді базарға немесе отбасын жексенбі күні шіркеуге апару сияқты барлық жұмыстарды атқарды. Британ аралдарының экономикасында көмір өндірісі маңызға ие болған кезде көптеген уэльстік понилер шахталарда, жер үстінде де, жер астында да жұмыс істеуге тартылды. 18-19 ғасырларда Уэльс тауларында бос жүрген биелер арқылы араб қаны одан әрі қосылды. Басқа тұқымдар да қосылды, оның ішінде толыққанды тұқымды, Хакни, Уэльстік понилер алғаш рет 1880 жылдары АҚШ-қа экспортталды, ал 1884 және 1910 жылдар аралығында көптеген саны экспортталды. Популяциясы өсуін жалғастырды: 1957 жылы жылдық тұқымдық тізімдер жариялана бастағанда 2881 пони тіркелді; 2009 жылы олардың саны 34 000-нан асты.

Негізгі желілер

Диолл Старлайт атты жылқысы қазіргі тұқымның негізін қалаушы деп есептелді және ол уэльс және араб тұқымдарының қосындысы болды. Оның әулетінен Б секциясының ықпалды айғыры – Тань и Булч Бервин шықты. Бұл айғыр Барбтан туған және Диолл Старлайт әулетінен шыққан бикеден туды. С және D секцияларының ықпалды айғырлары: 1840 жылы туған, ұзақ тарихы бар шабу жылқысынан шыққан Trotting Comet; 1930 жылы шабу айғырынан және араб бикесінен туған True Briton; 1850 жылы араб айғырынан және шабу бикесінен туған Cymro Llwyd; және 1866 жылы туған Батыл Алонзо, оның әулеті Хакни тұқымы арқылы Дарли араб жылқысына жетеді. Оларды араб жылқыларымен шағылыстырып, мінетін аттарды, ал таза қанды жылқылармен шағылыстырып, секіруге, аң аулауға және жол талғамайтын аттарды шығарады. Уэльс бикелері шапшаң және епті поло аттарын өсіру үшін де қолданылған.

Қолданылуы

Уэльс понисі көптеген мақсаттарда қолданылған. Тарихи тұрғыдан алғанда, олар пошта тасымалында және көмір шахталарында жұмыс істеген. Олар Халықаралық Ат спорты федерациясының (FEI) деңгейіндегі жарыстарда керу қабілеттерін көрсетіп, сондай-ақ дрессаж спортында да пайдаланылған.